Ndani ya saa 24 za kwanza, mtoto mchanga hufanyiwa uchunguzi kamili wa kimwili na mtaalamu wa afya.
Uchunguzi huanza kwa kupima uzito, urefu, na mduara wa kichwa. Uzito wa wastani wa kuzaliwa ni takribani kilo 3.2, na urefu wa wastani ni sentimita 51, ingawa viwango vya kawaida hutofautiana. Kisha daktari huchunguza ngozi, kichwa na shingo, moyo na mapafu, tumbo na sehemu za siri, pamoja na mfumo wa neva na reflexi za mtoto. Madaktari pia hufanya vipimo vya uchunguzi ili kubaini matatizo yasiyoonekana wakati wa uchunguzi wa kimwili.
Ngozi
Madaktari huchunguza ngozi na kubainisha rangi yake. Ngozi kwa kawaida huwa nyekundu, lakini mara nyingi vidole vya mikono na miguu huwa na rangi ya samawati kutokana na mzunguko hafifu wa damu katika saa chache za kwanza. Wakati mwingine, madoa madogo ya rangi nyekundu-zambarau (yanayoitwa petechiae) huonekana kwenye sehemu za mwili zilizobanwa kwa nguvu wakati wa kujifungua. Hata hivyo, petechiae zinapoonekana mwilini kote, zinaweza kuashiria ugonjwa na zinahitaji kuchunguzwa na daktari. Ukavu na kuchubuka kwa ngozi mara nyingi hutokea ndani ya siku chache, hasa kwenye mikunjo ya vifundo vya mikono na miguu.
Watoto wengi wachanga hupata upele takriban saa 24 baada ya kuzaliwa. Upele huu, unaoitwa erythema toxicum, huwa na madoa mekundu tambarare na mara nyingi huwa na uvimbe mdogo mweupe unaofanana na chunusi katikati. Upele huu hauna madhara na hutoweka ndani ya siku 7 hadi 14.
This photo shows erythema toxicum, a harmless, flat rash of red splotches and usually a white, pimple-like bump in the middle.
© Springer Science+Business Media
Kichwa na Shingo
(Angalia pia Kasoro za Kuzaliwa za Uso, Mifupa, Viungo, na Misuli.)
Kichwa, uso, na shingo ya mtoto mchanga huchunguzwa na mtaalamu wa afya ili kubaini kasoro zozote. Baadhi ya kasoro hutokea wakati wa kujifungua. Kasoro zingine zinaweza kusababishwa na kasoro ya kuzaliwa.
Baada ya kujifungua kwa kawaida kichwa kikiwa mbele, kichwa cha mtoto kinaweza kuwa na umbo lisilo la kawaida kwa siku kadhaa, kama kuonekana kimechongoka au kimetandazwa upande fulani. Mifupa inayounda fuvu huweza kuingiliana, jambo linaloruhusu kichwa kubanwa wakati wa kujifungua. Uvimbe na michubuko kidogo ya ngozi ya kichwa ni hali ya kawaida. Wakati mwingine, kutokwa na damu kati ya mfupa wa fuvu na kifuniko chake cha nje husababisha uvimbe mdogo kichwani unaopotea ndani ya miezi michache (unaoitwa cephalhematoma).
Mtoto anapozaliwa kwa matako, sehemu za siri, au miguu kwanza (kujifungua kwa breech), kichwa kwa kawaida hakibadiliki umbo. Hata hivyo, matako, sehemu za siri, au miguu vinaweza kuwa vimevimba na kuchubuka. Mtoto akiwa katika mkao wa breech, madaktari kwa kawaida hupendekeza kujifungua kwa upasuaji (C-section), badala ya kujifungua kwa njia ya uke, ili kupunguza hatari ya majeraha wakati wa kuzaliwa.
Shinikizo wakati wa kujifungua kwa njia ya uke linaweza kusababisha kuchubuka kwa uso wa mtoto mchanga. Aidha, kubanwa kupitia njia ya uzazi kunaweza kufanya uso uonekane hauko sawa pande zote mbili mwanzoni. Mara chache, hali hii hutokea pale neva inayodhibiti misuli ya uso inapoharibika wakati wa kujifungua. Kupona hutokea polepole katika wiki chache zinazofuata.
Mchakato wa kujifungua unaweza pia kusababisha kutokwa na damu chini ya kiwambo cha macho (subconjunctival hemorrhage) kwenye macho ya mtoto mchanga. Kutokwa huku na damu ni jambo la kawaida, hakuhitaji matibabu, na kwa kawaida hupotea ndani ya wiki 2.
Madaktari huchunguza masikio ili kuhakikisha yameundwa vizuri na yapo katika nafasi sahihi. Kwa mfano, masikio yaliyoshuka chini au yaliyoundwa vibaya yanaweza kuashiria ugonjwa wa kijenetiki na/au kutoweza kusikia.
Madaktari pia huchunguza mdomo ili kubaini matatizo yoyote. Mara chache, watoto wachanga huzaliwa na meno yanayoweza kuhitaji kuondolewa, au kuwa na mdomo uliopasuka au kaakaa lililopasuka. Madaktari hukagua kama mtoto ana epulis (uvimbe usio wa saratani kwenye fizi), kwa kuwa uvimbe huu unaweza kusababisha matatizo ya kunyonya au kuziba njia ya hewa.
Shingo huchunguzwa ili kubaini uvimbe, vinundu, au mikazo isiyo ya kawaida.
Moyo na Mapafu
(Tazama pia Kasoro za Moyo za Kuzaliwa Nazo.)
Stethoskopu hutumiwa kusikiliza moyo na mapafu ili kugundua kasoro zozote. Sauti zisizo za kawaida za moyo au mapafu zinaweza kuashiria mlio wa moyo au msongamano wa mapafu.
Rangi ya ngozi ya mtoto mchanga hukaguliwa kwa makini. Rangi ya samawati kwenye uso na kiwiliwili inaweza kuashiria ugonjwa wa moyo au mapafu wa kuzaliwa nao.
Kasi na nguvu ya mapigo ya moyo hukaguliwa. Kupumua kwa mtoto mchanga huchunguzwa na idadi ya pumzi kwa dakika huhesabiwa. Kuguna, kufunguka kwa matundu ya pua wakati wa kupumua, au kupumua kwa kasi au polepole kupita kiasi kunaweza kuwa dalili za tatizo.
Tumbo na Sehemu za Siri
(Tazama pia Kasoro za Kuzaliwa Nazo za Mfumo wa Usagaji Chakula na Kasoro za Kuzaliwa Nazo za Mfumo wa Mkojo na Sehemu za Siri.)
Umbo la jumla la tumbo huchunguzwa, pamoja na ukubwa, umbo, na nafasi ya viungo vya ndani kama figo, ini, na wengu. Figo zilizopanuka zinaweza kuashiria kuziba kwa mtiririko wa mkojo.
Sehemu za siri hukaguliwa ili kuhakikisha urethra (mrija wa kupitisha mkojo kutoka kibofu) iko wazi na mahali inafaa. Sehemu za siri pia hukaguliwa ili kubaini kama ni za kiume au za kike kwa uwazi. Kwa mvulana, korodani zinapaswa kuwa ndani ya mfuko wa korodani. Kwa msichana, labia huonekana kuvimba kwa sababu ya athari za homoni za mama, na hali hii hudumu kwa wiki chache za kwanza. Kutokwa na ute wenye damu kidogo kutoka kwenye uke wa mtoto mchanga ni jambo la kawaida. Mara chache, mtoto mchanga huwa na sehemu za siri zisizoeleweka wazi kuwa za kiume au za kike, na uchunguzi wa ziada huhitajika.
Mkundu hukaguliwa ili kuhakikisha uwazi wake uko mahali sahihi na haujazibwa.
Mfumo wa Neva
(Tazama pia Kasoro za Kuzaliwa Nazo za Ubongo na Uti wa Mgongo.)
Kiwango cha umakini wa mtoto, misuli ilivyo, na uwezo wa kusogeza mikono na miguu kwa usawa huchunguzwa. Mwendo usio sawa unaweza kuashiria tatizo la neva, kama kupooza kwa neva.
Refleksi za mtoto mchanga hupimwa kwa kutumia mbinu mbalimbali. Refleksi muhimu zaidi ni refleksi ya Moro, refleksi ya kutafuta chuchu (rooting), na refleksi ya kunyonya.
Misuli na Mifupa
(Angalia pia Kasoro za Kuzaliwa za Uso, Mifupa, Viungo, na Misuli.)
Unyumbufu na mwendo wa mikono, miguu, na nyonga hukaguliwa ili kubaini kama mtoto ameteguka nyonga au kuvunjika mfupa wakati wa kujifungua; mfupa wa kola ndio unaovunjika mara nyingi na hupona ndani ya wiki chache. Viungo vyote na maungio hukaguliwa ili kubaini viungo vilivyokosa umbo au vilivyokosekana.
Mgongo hukaguliwa kwa kasoro au ulemavu, kama vile spina bifida.
