Huduma ya afya ya kinga kwa wanawake inajumuisha kutembelea mwana jinakolojia kila mwaka au kila baada ya miaka michache pamoja na uchunguzi wa jinakolojia na vipimo vya uchunguzi. Ingawa ziara hizi kwa kawaida huitwa ziara za "mwanamke mwenye afya njema", huduma ya kinga ya ujinakolojia inaweza pia kuwa muhimu kwa watu wenye jinsia tofauti.
Kwa huduma ya jinakolojia, mwanamke anapaswa kuchagua mtaalamu wa afya ambaye anaweza kujadili naye kwa urahisi mada nyeti, kama vile masuala ya ngono, udhibiti wa uzazi, ujauzito na ukomo wa hedhi. Daktari anaweza kuwa jinakolojia, daktari wa huduma ya msingi, mkunga, muuguzi mtaalamu au msaidizi wa daktari. Tathmini ya jinakolojia kwa watoto na wasichana balehe ikiwa inahitajika, kwa kawaida inaweza kufanywa na daktari wa watoto wa mtoto.
Mapendekezo hutofautiana kulingana na mara ambazo mwanamke mjamzito au mwenye afya njema ameenda hospitalini. Chuo cha Madaktari wa Uzazi na Wanajinakolojia wa Marekani (ACOG) kinapendekeza ziara za wanawake wenye afya kila mwaka kwa wanawake wanashiriki ngono au wenye umri wa miaka 18 au zaidi. ACOG inapendekeza kwamba ziara hizi zijumuishe uchunguzi, tathmini, ushauri nasaha na chanjo kulingana na umri na vigezo vya hatari.
Wakati wa ziara ya mwanamke mwenye afya, madaktari huuliza maswali (historia) na kufanya uchunguzi wa kimwili, kwa kawaida hujumuisha uchunguzi wa fupanyonga. Chanjo, ikiwa ni pamoja na chanjo ya virusi vya papiloma vya binadamu, zinaweza kutolewa.
Huduma ya jumla ya kimatibabu wakati wa ziara ya mwanamke mwenye afya njema inaweza kujumuisha ushauri nasaha kuhusu afya kwa ujumla, lishe na mazoezi ya mwili na uchunguzi wa kawaida wa yafuatayo:
Viwango vya juu vya lehemu na mafuta mengine (dyslipidemia)
Ukatili katika ngazi ya familia (unyanyasaji wa wapenzi wa karibu)
Zaidi ya hayo, wakati wa ziara ya mwanamke mwenye afya, wagonjwa wanaweza kuchunguzwa au kupewa ushauri nasaha kuhusu yafuatayo:
Ngono salama na masuala ya afya ya ngono
Mzunguko wa hedhi na hali isiyo ya kawaida ya uterasi kuvuja damu (AUB)
Utunzaji wa kabla ya mimba
Kukatika hedhi kwa muda na ukomo wa hedhi
Uzito wa mfupa
Ikiwa mwanamke atafanyiwa uchunguzi wa fupanyonga au la, basi uamuzi wa pamoja unapaswa kufanywa kati ya daktari na yeye mwenyewe. Uchunguzi wa fupanyonga unaweza kupendekezwa ikiwa mwanamke ana dalili za ugonjwa wa wanawake, kama sehemu ya uchunguzi wa kawaida wa kinga, au ikiwa mwanamke anaonyesha upendeleo wa uchunguzi baada ya kujadili hatari na faida na daktari. Mwanamke hahitaji uchunguzi wa fupanyonga kabla ya kutumia njia ya kuzuia mimba, isipokuwa kifaa cha kuwekwa kwenye uterasi.
Sawa na uchunguzi wa fupanyonga, uamuzi wa iwapo uchunguzi wa matiti unapaswa kufanywa baada ya mwanamke kujadiliana na daktari. Uchunguzi wa matiti unaweza kupendekezwa ikiwa mwanamke ana dalili za ugonjwa wa matiti, kama sehemu ya uchunguzi wa kawaida wa kinga, au ikiwa mwanamke anapendelea uchunguzi huu ufanywe. Mwanamke akiwa ameketi, daktari hukagua matiti akiangalia ikiwa kuna kasoro, vibonyo, ngozi iliyobana, uvimbe na kutokwa na uchafu. Kisha mwanamke huketi au kulala chini, mikono yake ikiwa juu ya kichwa chake, huku daktari akigusa kila titi kwa mkono tambarare na kuchunguza kila kwapa kukagua iwapo kuna vifundo vya limfu vilivyopanuka, uvimbe na kasoro.
Mbali na uchunguzi wa matiti au fupanyonga, ziara ya mwanamke mwenye afya inaweza kujumuisha uchunguzi wa jumla wa kimwili. Daktari anaweza kugusa shingo na tezi dundumio ili kuangalia iwapo kuna uvimbe na kasoro. Tezi dundumio iliyokua kubwa na kufanya kazi kupita kiasi (hipathiroidi) inaweza kusababisha matatizo ya hedhi. Daktari huchunguza matatizo mengine ya homoni kwa kuchunguza ngozi ili kukagua iwapo kuna dalili za chunusi, miundo isiyo ya kawaida ya nywele mwilini au kichwani (hiriztizimu), madoa na uvimbe.
Daktari anaweza kufanya uchunguzi wa fumbatio na kutumia stetoskopu kusikiliza shughuli kwenye matumbo na kelele zisizo za kawaida zinazotokana na damu inayopita kupitia mishipa miembamba ya damu. Daktari anaweza kugusa maeneo ya fumbatio kwa vidole. Daktari hugusa fumbatio nzima kwa upole ili kukagua iwapo kuna uvimbe wa nyama usio wa kawaida (kama vile uvimbe wa kawaida au ngiri ya utumbo) au viungo vilivyopanuka, hasa ini na wengu. Ingawa mwanamke anaweza kupata usumbufu daktari anapofinya sana, uchunguzi huu si mchungu.
Daktari anaweza pia kuangalia kinena ili kukagua iwapo kuna hania au vifundo vya limfu vilivyopanuka.
Ziara ya kwa mwana jinakolojia ni wakati mwafaka wa kumuuliza daktari maswali kuhusu utendaji kazi wa uzazi na ngono na anatomia, ikiwa ni pamoja na desturi za ngono salama, kama vile matumizi ya kondomu ili kupunguza hatari za maambukizi ya zinaa.
Taarifa Zaidi
Nyenzo zifuatazo za Kiingereza kutoka Chuo cha Madaktari wa Uzazi na Wanajinakolojia wa Marekani (ACOG) zinaweza kuwa muhimu. Tafadhali kumbuka kuwa MWONGOZO hauwajibiki kwa maudhui ya nyenzo hizi.
