Tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi ni kiambatisho (kipandikizi) cha kondo la nyuma juu ya uwazi wa shingo ya kizazi, katika sehemu ya chini badala ya sehemu ya juu ya uterasi.
Wanawake wanaweza kuvuja damu nyingi bila maumivu, wakati mwingine mwishoni mwa ujauzito.
Kipimo cha ultrasonografia kwa kawaida kinaweza kuthibitisha utambuzi.
Shughuli zilizorekebishwa zinaweza kuwa ndiyo suluhu inayohitajika tu, lakini ikiwa kuvuja damu ni kali na kunaendelea au ikiwa kijusi au mwanamke atapata matatizo, kujufungua kwa upasuaji hufanywa.
Kwa kawaida, kondo la nyuma liko katika sehemu ya juu ya uterasi. Katika tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi, kondo la nyuma liko katika sehemu ya chini. Linafunika uwazi wa shingo ya kizazi—njia ya uzazi. Wakati mwingine kondo la nyuma liko karibu na uwazi wa shingo ya kizazi, si juu yake (inayoitwa kondo la nyuma lililo chini).
Tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi hutokea katika takriban mwanamke 1 kati ya 800 za wanaojifungua. Katika kipindi cha miezi mitatu ya pili ya ujauzito, hadi 2% ya wanawake wajawazito huwa na tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi. Tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi linaweza kuonekana kwenye kipimo cha ultrasonografia. Hata hivyo, hupona yenyewe kwa zaidi ya 90% ya wanawake kabla ya kujifungua. Ikiwa haitapona, kondo la nyuma linaweza kujitenga na uterasi, na kumnyima mtoto damu yake. Kupita kwa mtoto kupitia njia ya uzazi kunaweza pia kurarua kondo la nyuma, na kusababisha kuvuja damu nyingi.
Sababu za hatari (hali zinazoongeza hatari ya ugonjwa) kwa tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi ni pamoja na zifuatazo:
Kuwa na mimba zaidi ya moja
Kjifungua kwa upasuaji
Kuwa na kasoro katika muundo wa uterasi, kama vile uvimbe kwenye mfuko wa uzazi
Baada ya kufanyiwa upasuaji unaohusisha uterasi kama vile kuondolewa kwa uvimbe kwenye mfuko wa uzazi kutoka kwenye uterasi (myomectomy) au upanuzi na uchukuaji wa tishu (D na C) unaofanywa mara kadhaa
Uvutaji sigara
Kuwa na mimba ya mapacha, watoto watatu, au watoto zaidi (mimba ya vijusi vingi)
Kuwa mzee
Dalili za Kondo la Nyuma Lililopandikizwa Chini
Mara nyingi tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi halisababishi dalili, na madaktari huigundua wakati wa uchunguzi wa kawaida kwa kutumia kipimo cha picha cha mawimbi ya sauti wakati wa kipindi cha miezi mitatu ya pili ya ujauzito.
Tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi linaweza kusababisha kuvuja damu bila maumivu kutoka ukeni ambayo huanza ghafla. Damu inaweza kuwa nyekundu sana. Unaweza kuvuja damu nyingi, na hivyo kuhatarisha maisha ya mwanamke na kijusi. Baadhi ya wanawake pia hupata mikazo.
Tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi inaweza kusababisha matatizo kwa kijusi, kama vile:
Kijusi kinaweza kuwa katika mkao usio wa kawaida.
Huenda kijusi kisikue sana kama ilivyotarajiwa (kizuizi cha ukuaji wa ndani ya uterasi).
Mishipa ya damu inayounganisha kiungamwana na kondo la nyuma inaweza kuzuia njia ya kutoka ya kijusi kupitia uwazi wa shingo ya kizazi (tatizo la kondo ya uzazi kufunga njia ya kutokea mtoto).
Ikiwa wanawake hapo awali walikuwa na tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi baada ya kujifungua kwa upasuaji, kuna hatari kwamba kondo la nyuma litashikamana sana na uterasi (kushikamana sana kwa kondo la nyuma kwenye ukuta wa uterasi (placenta accreta)) huongezeka. Kushikamana sana kwa kondo la nyuma kwenye ukuta wa uterasi ni ya kundi la matatizo yanayoitwa matatizo yanayohusiana ya tatizo la ushikamana sana kwa kondo la nyuma kwenye ukuta wa uterasi. Matatizo haya hutofautiana katika jinsi kondo la nyuma lilivyoshikamana kwa uthabiti na uterasi.
Utambuzi wa Kondo la Nyuma Lililopandikizwa Chini
Atrasonografia
Madaktari wanashuku kuwa tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi katika wanawake wajawazito wenye kuvuja damu ukeni ambayo huanza wakati wa kipindi cha miezi mitatu ya pili au tatu ya ujauzito. Kipimo cha ultrasonografia huwasaidia madaktari kutambua tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi na kulitofautisha na kondo la nyuma ambalo limejitenga mapema sana (kutenguka kwa kondo la nyuma).
Ikiwa wanawake wanavuja damu ukeni na tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi linadhaniwa kuwa chanzo, madaktari hufuatilia mapigo ya moyo ya kijusi ili kubaini kama kijusi kina matatizo, kama vile kutopata oksijeni ya kutosha.
Matatizo ya Kondo la nyuma
Kwa kawaida, kondo linapatikana sehemu ya juu ya uterasi, na hujipachika kwenye ukuta wa uterasi baada ya mtoto kuzaliwa. Kondo hubeba oksijeni na virutubisho kutoka kwa mama hadi kwa kijusi. Katika kuachia kwa plasenta (abruptio placentae), plasenta hujitenga na ukuta wa uterasi mapema kuliko inavyopaswa, hivyo kusababisha uterasi kuvuja damu na kupunguza usambazaji wa oksijeni na virutubishi kwenye kijusi. Wanawake walio na tatizo hili hulazwa hospitalini, na huenda mtoto akazaliwa mapema. Kondo linapojipachika upande wa chini, huwa juu ya shingo ya kizazi, upande wa chini wa uterasi. Kondo kujipachika upande wa chini kunaweza kusababisha mama kuvuja damu ghafla bila maumivu yoyote, baada ya wiki 20 za ujauzito. Huenda mama akavuja damu nyingi. Kawaida mtoto huzaliwa kwa njia ya upasuaji. |
Matibabu ya Kondo la Nyuma Lililopandikizwa Chini
Kulazwa hospitalini na shughuli zilizorekebishwa
Kujifungua katika wiki 36 hadi 37 ikiwa kuvuja damu kumekoma
Kujifungua mara moja kwa upasuaji ikiwa mwanamke au kijusi ana matatizo
Wakati kuvuja damu ni kidogo na kunatokea kabla ya wiki 36 za ujauzito, madaktari kwa kawaida hushauri mwanamke alazwe hospitalini na kuambiwa apunguze shughuli zake hadi kuvuja damu kutakapokoma. Kupunguza shughuli zake (inayoitwa shughuli iliyorekebishwa au mapumziko ya kitandani yaliyorekebishwa) kunamaanisha kwamba hapaswi kutembea kwa muda mwingi wa siku. Ikiwa damu itaacha kuvuja, mwanamke anaweza kuruhusiwa kuendelea na shughuli nyepesi polepole. Ikiwa kuvuja damu hakutarudi, kwa kawaida anaruhusiwa kwenda nyumbani, mradi tu aweze kurudi hospitalini kwa urahisi. Madaktari wanashauri dhidi ya kufanya ngono, jambo ambalo linaweza kusababisha kuvuja damu.
Ikiwa kuvuja damu kutajirudia, mwanamke huyo kwa kawaida hulazwa tena hospitalini na anaweza kusalia huko hadi anapojifungua.
Baadhi ya wataalamu wanapendekeza kumpa mama dawa za kotikosteroidi ili kusaidia mapafu ya kijusi kukomaa ikiwa kujifungua mapema—kawaida kabla ya wiki 34 za ujauzito—kunaweza kuwa muhimu.
Ikiwa mwanamke hana mikazo ya tumbo na ikiwa kuvuja damu kumekoma, madaktari wanaweza kupendekeza kujifungua mtoto akiwa na wiki 36 hadi 37 za ujauzito.
Kujifungua kwa kawaida hufanywa mara moja wakati mojawapo ya yafuatayo yanapotokea:
Kuvuja damu nyingi au kuvuja damu hakukomi.
Mapigo ya moyo ya kijusi si ya kawaida.
Shinikizo la damu la mwanamke liko chini sana.
Kwa wanawake walio na tatizo la kondo la uzazi kupandikiza kwenye sehemu ya chini ya uterasi, kujifungua ni kwa njia ya upasuaji, hufanywa kabla ya uchungu wa kujifungua kuanza. Kujufungua kwa njia ya ukeni kunaweza kuwezekana kwa wanawake walio na kondo la nyuma lililo chini.
Wanawake wanaovuja damu nyingi sana wanaweza kuhitaji kuongezewa damu.
Wanawake wenye damu yenye Rh-hasi hupewa Rho(D) globulini ya kingamwili ili kuzuia ugonjwa wa hemolitiki wa kijusi (erythroblastosis fetalis). Ugonjwa huu hutokea wakati mwanamke mjamzito ana damu yenye Rh-hasi na kijusi kina damu yenye Rh-chanya.
