Mtoto mchanga aliyezaliwa baada ya wakati unaofaa ni mtoto aliyezaliwa kwenye wiki 42 za ujauzito au baada ya hapo.
Karibu na mwisho wa ujauzito, utendaji kazi wa uterasi hupungua, na kutoa virutubisho vichache na oksijeni kidogo kwenye kijusi.
Sukari ya chini kwenye damu (glukosi) ni tatizo maalum kwa watoto wachanga waliozaliwa baada ya muda unaofaa.
Watoto wachanga waliozaliwa baada ya wakati unaofaa huwa na ngozi kavu, inayochubuka, na inayolegea na wanaweza kuonekana wembamba kupita kiasi kwa sababu hawajapata lishe ya kutosha mwishoni mwa ujauzito.
Utambuzi huo unategemea mwonekano wa mtoto mchanga na umri unaokadiriwa wa ujauzito.
Kwa kawaida matibabu hujikita kwenye kutoa lishe bora na huduma ya jumla.
Baadhi ya watoto wachanga waliozaliwa baada ya wakati hawapumui wakati wa kuzaliwa na wanahitaji kufufuliwa (kurejeshewa fahamu).
(Angalia pia Muhtasari wa Matatizo ya Jumla kwa Watoto Waliozaliwa Hivi Karibuni.)
Umri wa ujauzito inarejelea idadi ya wiki za ujauzito. Umri wa ujauzito huamuliwa kwa kuhesabu idadi ya wiki kati ya siku ya kwanza ya hedhi ya mwisho ya mama na siku ya kuzaa. Muda huu mara nyingi hurekebishwa kulingana na taarifa nyingine ambazo madaktari hupokea, ikiwa ni pamoja na matokeo ya uchanganuzi wa mapema wa ultrasound, ambazo hutoa taarifa za ziada kuhusu umri wa ujauzito. Mtoto anakadiriwa kutarajiwa (tarehe ya kuzaa) katika wiki 40 za ujauzito.
Watoto waliozaliwa karibuni wanaainishwa kwa umri wa ujauzito kama
Kabla ya wakati: Kuzaliwa kabla ya wiki 37 za ujauzito
Muhula kamili: Kuzaliwa katika kipindi cha 37 hadi kabla ya wiki 42 za ujauzito
Baada ya muhula: Kuzaliwa katika wiki 42 au zaidi za ujauzito
Kujifungua baada ya wakati hakutokei sana kama kujifungua kabla ya wakati. Sababu ya ujauzito kuendelea baada ya muda wake kwa kawaida haijulikani. Wajawazito ambao wamejifungua mara moja baada ya wakati unaofaa wako katika hatari kubwa ya kujifungua baada ya wakati mara nyingine.
Karibu na mwisho wa ujauzito, kiwango cha maji ya amniotiki hupungua na kondo la nyuma (kiungo kinachotoa lishe kwa kijusi) huwa dogo na halina ufanisi mkubwa katika kutoa oksijeni na virutubisho. Ili kufidia, kijusi huanza kutumia mafuta na kabohaidreti zake (sukari) ili kutoa nishati. Kwa sababu hiyo, kiwango cha ukuaji wake hupungua, na uzito wake unaweza hata kupungua.
Matatizo wakati na baada ya kujifungua
Ikiwa kondo la nyuma litapungua vya kutosha, huenda lisimpe mtoto oksijeni ya kutosha, hasa wakati wa uchungu wa kujifungua (angalia Kukosa hewa Wakati wa Kuzaliwa). Ukosefu wa oksijeni ya kutosha unaweza kusababisha matatizo ya kijusi (ishara kwamba kijusi hakiko vizuri) na, katika hali mbaya zaidi, unaweza kusababisha jeraha kwenye ubongo na viungo vingine.
Kuharibika kwa kijusi kunaweza kusababisha kijusi kupitisha mekoniamu (kinyesi cha kijusi) kwenye maji ya amniotiki. Kijusi kinaweza kupumua kwa nguvu na haraka kutokana na mfadhaiko na hivyo kuvuta maji ya amniotiki yenye mekoniamu ndani ya mapafu kabla ya kuzaliwa. Kwa hivyo, mtoto mchanga anaweza kupata shida kupumua baada ya kujifungua (ugonjwa wa kuvuta mekoniamu).
Ikiwa ujauzito utaendelea kwa muda mrefu baada ya wakati wa kujifungua, kijusi kinaweza kufa.
Baada ya kujifungua, watoto wachanga waliozaliwa baada ya muda huwa na uwezekano wa kupata viwango vya chini vya sukari kwenye damu (glukosi) (hypoglycemia) kwa sababu wamemaliza akiba yao ya mafuta na kabohaidreti au kwa sababu wana kiwango cha juu cha insulini. Ikiwa kijusi kimeathiriwa na viwango vya juu vya glukosi kwa sababu kisukari cha mama hakikudhibitiwa vizuri wakati wa ujauzito, kijusi kwa kawaida huwa na kiwango cha juu cha insulini. Wakati wa kujifungua, usambazaji wa glukosi kwenye kondo la nyuma husitishwa ghafla, na kiwango cha juu cha insulini kinaweza kupunguza haraka kiwango cha sukari kwenye damu ya mtoto, na kusababisha hypoglycemia.
Dalili za Watoto Waliozaliwa Karibuni Baada ya Wakati
Watoto wachanga waliozaliwa baada ya wakati mara nyingi wanakuwa na ngozi kavu, inayochubuka, na iliyolegea na wanaweza kuonekana kuwa wembamba kupita kiasi (waliokonda), hasa ikiwa utendaji kazi wa kondo la nyuma ulipungua sana. Kucha za vidole vya mikono na vya miguu huwa ndefu.
Kitovu, ngozi, na kucha zinaweza kuwa na rangi ya kijani ikiwa mekoniamu ilikuwepo kwenye umajimaji wa amniotiki.
Utambuzi wa Watoto Waliozaliwa Karibuni Baada ya Wakati
Mwonekano wa mtoto mchanga
Umri wa ujauzito
Utambuzi wa kuzaliwa baada ya wakati unategemea mwonekano wa mtoto mchanga baada ya kuzaliwa na umri wa ujauzito uliohesabiwa.
Matibabu ya Watoto Waliozaliwa Karibuni Baada ya Wakati
Tiba ya matatizo
Ikiwa ujauzito unapita muda wake, kusababisha uchungu wa uzazi kwa mama kunaweza kupunguza hatari ya kifo cha mtoto mchanga, na kupunguza hitaji la kujifungua kwa upasuaji (C-section), na kupunguza uwezekano kwamba mtoto mchanga atakuwa na ugonjwa wa kuvuta mekoniamu. Watoto wachanga waliozaliwa baada ya wakati ambao wana viwango vya chini vya oksijeni na matatizo ya kijusi wanaweza kuhitaji kuzaliwa haraka kwa njia ya upasuaji wa C-section na wanaweza kuhitaji kufufuliwa (kurejeshewa fahamu) wakati wa kuzaliwa.
Ikiwa mtoto amevuta mekoniamu kwenye mapafu au anapata shida kupumua kwa sababu ya tatizo lingine, madaktari wanaweza kumdunga sindano ya surfactant (nyenzo inayofunika ndani ya vifuko vya hewa na kuifanya iwe rahisi kupumua). Mashine inayosaidia hewa kuingia na kutoka kwenye mapafu (mashine ya kupumulia) na oksijeni inaweza kuhitajika ili kusaidia kupumua.
Kimiminika cha sukari (glukosi) inayotolewa kwa njia ya vena (kwa njia ya mishipa) au kunyonyesha maziwa ya binadamu/maziwa ya fomula mara kwa mara hufanywa ili kuzuia au kutibu hypoglycemia.
Ikiwa matatizo hayatatokea, lengo kuu ni kutoa lishe bora ili watoto waliozaliwa baada ya wakati waweze kufikia uzito unaowafaa.
