Ugonjwa wa kupumua meconium ni shida ya kupumua kwa mtoto aliyezaliwa majuzi ambaye amevuta kinyesi tasa kinachoitwa meconium kabla ya kujifungua.
Ingawa vijusi hawali, matumbo yao yana dutu isiyo na vijidudu inayoitwa meconium.
Wakati mwingine vijusi hupitisha meconium kwenye maji ya amniotiki kabla ya kuzaliwa, iwe kwa kawaida au kwa kukabiliana na mfadhaiko, kama vile ukosefu wa oksijeni.
Mfadhaiko unaweza kusababisha vijusi kupumua kwa nguvu, hivyo kuvuta majimaji ya amniotiki yenye meconium kwenye mapafu yao.
Watoto waliozaliwa majuzi walioathiriwa wana ngozi na/au midomo ya bluu au kijivu, kupumua kwa kasi na kwa shida, na wanaweza kutoa sauti ya kuguna wanapopumua.
Utambuzi unategemea kuona meconium kwenye majimaji ya amniotiki wakati wa kuzaliwa, pamoja na matatizo ya kupumua na matokeo yasiyo ya kawaida ya eksrei ya kifua.
Watoto waliozaliwa majuzi walioathiriwa wanahitaji oksijeni ya ziada na wanaweza kuhitaji usaidizi wa kupumua.
Wengi wa watoto waliozaliwa majuzi walioathiriwa huishi, lakini ugonjwa huo unaweza kusababisha kifo ikiwa ni mkali.
(Angalia pia Muhtasari wa Matatizo ya Jumla kwa Watoto Waliozaliwa Hivi Karibuni.)
Meconium ni kinyesi cha kijani kibichi na kisicho na vijidudu kinachozalishwa kwenye utumbo wa kijusi kabla ya kuzaliwa. Meconium kwa kawaida hupitishwa baada ya kuzaliwa wakati watoto waliozaliwa wanapoanza kunyonya, lakini wakati mwingine hupitishwa kwenye maji ya amniotiki kabla au karibu na wakati wa kuzaliwa. Kupita kwa meconium kunaweza kuwa kawaida kabla ya kuzaliwa, hasa kabla au baada ya tarehe ya kujifungua. Lakini wakati mwingine upitishaji wa meconium hutokana na ukabilianaji wa mfadhaiko, kwa mfano, kutokana na maambukizi au kiwango cha chini cha oksijeni katika damu. Ingawa upitishaji wa meconium unaweza kuwa kawaida kwa mtoto anayezaliwa kwa wakati au baada ya wakati, si kawaida kwa mtoto aliyezaliwa kabla ya wakati. Upitishaji wa meconium kwa mtoto aliyezaliwa kabla ya wakati mara nyingi humaanisha mtoto alipata maambukizi akiwa tumboni.
Ugonjwa wa kupumua meconium hutokea wakati ambapo kijusi kilicho na mfadhaiko hupitisha meconiamu kwenye majimaji ya amniotiki na kisha huvuta pumzi kwa nguvu na kupumua (kuvuta) majimaji na meconium kwenye mapafu.
Baada ya kujifungua, meconium iliyovutwa husababisha mwasho wa kemikali na uvimbe (pneumonitis) wa mapafu na huongeza hatari ya maambukizi ya mapafu.
Meconium inaweza pia kuzuia njia za hewa za mtoto aliyezaliwa majuzi na kusababisha maeneo ya mapafu kushindwa kufanya kazi. Wakati mwingine njia za hewa huziba kwa sehemu, na kuruhusu hewa kufika sehemu za mapafu zaidi ya kizuizi lakini huizuia kupumua. Hivyo, mapafu yaliyoziba yanaweza kupanuka kupita kiasi. Sehemu ya mapafu inapoendelea kupanuka kupita kiasi, inaweza kupasuka na kisha kuanguka kwa mapafu. Hewa inaweza kujikusanya ndani ya kifua kuzunguka mapafu (pneumothorax).
Watoto waliozaliwa majuzi walio na ugonjwa wa kupumua meconium pia wako katika hatari kubwa ya shinikizo la juu la damu linaloendelea la mapafu kwa mtoto aliyezaliwa majuzi.
Dalili za Ugonjwa wa Meconium Aspiration
Watoto waliozaliwa majuzi walioathiriwa wana shida ya kupumua, ambapo hupumua kwa kasi, huvuta ukuta wa chini ya kifua wanapovuta pumzi, na kugugumia wanapovuta pumzi. Ukuta wa kifua unaweza pia kuonekana kama pipa ikiwa mapafu yamepanuka kupita kiasi.
Ngozi na/au midomo yao inaweza kuwa ya bluu (hali inayoitwa cyanosis) ikiwa viwango vya oksijeni kwenye damu vinapungua. Kwa watoto waliozaliwa karibuni wenye ngozi nyeusi, ngozi inaweza kuonekana kama bluu, kijivu, au nyeupe, na mabadiliko haya yanaweza kuonekana kwa urahisi zaidi kwenye utando wa kamasi ulio ndani ya mdomo, pua na kope. Kiungamwana cha mtoto aliyezaliwa majuzi, kucha, au ngozi yake inaweza kuwa na rangi ya meconium, na kumfanya awe na rangi ya njano ya kijani.
Watoto waliozaliwa majuzi walioathiriwa wanaweza pia kupata shinikizo la chini la damu.
Utambuzi wa Ugonjwa wa Meconium Aspiration
Meconium katika majimaji ya amniotiki
Kupumua kwa shida
Eksirei ya kifua
Madaktari hushuku mtoto aliyezaliwa ana ugonjwa wa kupumua fmeconium ikionekana kwenye majimaji ya amniotiki na kwenye mtoto wakati wa kuzaliwa.
Madaktari wanathibitisha utambuzi kwa kufanya eksrei ya kifua.
Ukuzaji wa bakteria wa damu kwenye maabara unaweza kufanywa ili kutafuta aina fulani za bakteria.
Matibabu ya Ugonjwa wa Meconium Aspiration
Wakati mwingine kufyonza njia za hewa
Hatua za kusaidia katika upumuaji
Wakati mwingine dawa ya kipunguza mkazo wa uso na viuavijasumu
Ikiwa njia ya hewa ya mtoto aliyezaliwa inaonekana kuzuiwa na meconium, madaktari hujaribu kuifyonza.
Watoto waliozaliwa majuzi ambao wana shida ya kupumua baada ya kuzaliwa wanaweza kuhitaji kuwekwa mrija wa kupumulia kwenye koromeo yao na kuwekwa kwenye kifaa cha kupumulia (mashine inayosaidia hewa kuingia na kutoka kwenye mapafu), au anaweza kuwekwa kwenye mashine ya shinikizo la njia ya hewa linaloendelea (CPAP). CPAP inaruhusu watoto waliozaliwa majuzi kupumua bila kuhitaji msaada huku wakipewa hewa yenye shinikizo kidogo, ikiwa na oksijeni au bila oksijeni ya ziada, kupitia mirija iliyowekwa kwenye pua zao. Watoto waliozaliwa majuzi hulazwa katika kitengo cha huduma ya watoto wachanga mahututi (NICU).
Ikiwa kifaa cha kupumulia, CPAP, au oksijeni ni muhimu, mipangilio ya chini kabisa hutumika ili kuepuka jeraha kwenye mapafu. Watoto waliozaliwa majuzi wanaotumia kifaa cha kupumulia wanaweza kupewa kipunguza mkazo wa uso (dutu inayofunika ndani ya vifuko vya hewa na kuruhusu vifuko vya hewa vya mapafu kubaki wazi) na huchunguzwa kwa karibu kwa matatizo makubwa, kama vile pneumothorax au shinikizo la juu la damu linaloendelea la mapafu kwa mtoto mchanga. Watoto waliozaliwa karibuni huondolewa kwenye mashine za kupumua na oksijeni mapema iwezekanavyo.
Watoto waliozaliwa majuzi wanaweza kutibiwa kwa viuavijasumu vinazotolewa kupitia vena ikiwa maambukizi ya bakteria yanadhaniwa kuwa ndiyo yaliyomtia mtoto mfadhaiko kabla ya kuzaliwa.
Ubashiri wa Ugonjwa wa Meconium Aspiration
Watoto wanaonusurika na ugonjwa wa kupumua meconium wana hatari kubwa ya kupata matatizo kama vile pumu, kupooza kwa ubongo, kuchelewa kwa ukuaji.
Hata hivyo, mara kwa mara, ikiwa ugonjwa huo ni mkubwa, hasa ikiwa unasababisha shinikizo la juu la damu linaloendelea la mapafu kwa mtoto mchanga, unaweza kuwa mbaya.
