Kuachana na talaka ya wazazi, na matukio yanayoyasababisha, hukatiza uthabiti na ubashiri ambao watoto wanahitaji. Mbali na kifo cha mwanafamilia wa karibu, talaka ndiyo tukio lenye mfadhaiko zaidi ambalo linaweza kuathiri familia. Watoto wanaweza kuhisi hasara kubwa, vilevile wasiwasi, hasira na huzuni, kwa sababu ulimwengu kama wanavyoujua umebadilika sana. Watoto wanaweza kuhofia kutelekezwa au kupoteza upendo wa wazazi wao. Pia, kwa sababu nyingi, ujuzi wa ulezi mara nyingi huzorota karibu na wakati wa talaka. Kwa kawaida wazazi huwa na shughuli nyingi na wanaweza kuwa na hasira na uadui dhidi ya kila mmoja. Watoto wanaweza kuhisi wana hatia kwa sababu wanafikiri kwa namna fulani walisababisha talaka. Ikiwa wazazi wanawapuuza watoto au kuwatembelea bila uthabiti na ubashiri, watoto wanaweza kuhisi kukataliwa.
Talaka au kuachana kwa wazazi ni tukio gumu kwa watoto. Hata hivyo, familia nyingi hazijaundwa kwa mpangilio wa wazazi wawili wanaoishi na watoto wao. Familia zinaweza kuwa za aina nyingi tofauti, kama vile mtoto na mzazi mmoja, familia mchanganyiko ambapo wazazi na watoto wanatoka kwa mahusiano ya awali, au watoto wanaolelewa na au pamoja na babu na bibi au wanafamilia wengine au walezi wengine wazima.
Daraja za urekebishaji
Mara wazazi wanapoamua kuachana na kutalikiana, wanafamilia hupitia hatua kadhaa za kujirekebisha.
Katika awamu ya awali (kipindi ambacho wazazi huamua kuchana, ikiwa ni pamoja na wakati kabla ya talaka), msukosuko mara nyingi huwa mkubwa zaidi. Awamu hii inaweza kudumu hadi miaka 2.
Wakati wa awamu ya mpito (wakati unaokaribia talaka halisi), mtoto huwa katika kipindi cha marekebisho ya uhusiano mpya kati ya wazazi, ziara, na mipango ya kuishi.
Baada ya talaka (awamu ya baada ya talaka), aina tofauti ya utulivu inapaswa kutokea baada ya muda.
Athari kwa watoto
Wakati wa talaka, kazi ya shule inaweza kuonekana kuwa si muhimu kwa watoto na vijana, na matokeo shuleni mara nyingi huzorota. Watoto wanaweza kuwa na ndoto kuwa wazazi watarudiana. Athari kwa watoto hutofautiana kulingana na umri na kiwango cha ukuaji:
Watoto wenye umri wa miaka 2 hadi 5: Wanaweza kuwa na ugumu wa kulala, hasira kali, na wasiwasi wa kuachana. Ujuzi wa kwenda msalani unaweza kuzorota.
Watoto wenye umri wa miaka 5 hadi 10: Wanaweza kupata huzuni, masikitiko, hasira kali, na hofu zisizo na msingi (woga wa kutopenda kitu fulani).
Vijana wenye umri wa miaka 11 hadi 21: Mara nyingi huhisi kutokuwa salama, wapweke na wenye huzuni. Baadhi hujihusisha na tabia za kuhatarisha, kama vile matumizi ya dawa za kulevya na pombe, ngono, wizi na vurugu. Wengine wanaweza kupata matatizo ya ulaji, kuwa wakaidi, kutoroka shule, au kujiunga na wenzao wanaojihusisha na tabia za kuhatarisha (angalia Utangulizi wa Masuala ya Huduma za Afya kwa Vijana).
Kuwasaidia watoto kukabiliana na talaka
Watoto wanahitaji kuweza kuelezea hisia zao kwa mtu mzima anayewasikiliza kwa makini. Huduma ya ushauri nasaha inaweza kuwapa watoto mtu mzima anayejali ambaye, tofauti na wazazi wao, hatakasirishwa na hisia zao.
Watoto huzrekebisha vyema wazazi wanaposhirikiana na kuzingatia mahitaji ya mtoto. Ni lazima wazazi wakumbuke kwamba talaka huvunja uhusiano wao kama wenzi wa ndoa tu, si uhusiano na majukumu yao kama wazazi wa watoto wao. Wakati wowote inapowezekana, wazazi wanapaswa kuishi karibu, kutendeana kwa heshima mbele ya mtoto, kuruhusu kujihusisha kwa mzazi mwenza katika maisha ya mtoto, na kuzingatia matakwa ya mtoto kuhusu kutembelewa. Watoto wakubwa na vijana wanapaswa kupewa uhuru zaidi wa kuchagua mipango ya kuishi. Wazazi hawapaswi kamwe kupendekeza kwamba watoto wao waegemee upande wowote na hawapaswi kuonyesha hisia hasi kuhusu mzazi mwingine kwa watoto wao.
Kuhusiana na watoto, wazazi wanapaswa kufanya yafuatayo:
Kujadili masuala kwa uwazi, kwa uaminifu na kwa utulivu
Kuendelea kuwa na upendo
Kuendelea kutoa nidhamu kwa uthabiti
Kudumisha matarajio ya kawaida kuhusu kazi za nyumbani na kazi za shuleni
Wazazi wanaweza kudumisha mawasiliano wazi na watoto wao kwa kuwahimiza waeleze hisia zao na kueleza jinsi wanavyohisi. Kwa mfano, ikiwa mtoto akitaja hasira kuhusu talaka, wazazi wanaweza kusema, "Kwa hivyo, talaka inakufanya ukasirike" au "Nieleze zaidi kuhusu hilo." Kumuuliza mtoto kuhusu jinsi anavyohisi kunaweza pia kuhimiza majadiliano kuhusu hisia au hofu nyeti.
Kwa kuzungumza kuhusu hisia zao wenyewe, wazazi huwahimiza watoto kutambua hofu na wasiwasi wao. Kwa mfano, kuhusiana na talaka, mzazi anaweza kusema, "Nina huzuni pia kuhusu talaka, na pia najua ndilo jambo sahihi kwetu kufanya. Hata kama hatuwezi kuishi pamoja tena, sote wawili tutakupenda na kukutunza daima." Kwa kufanya hivi, wazazi wanaweza kujadili hisia zao wenyewe, kutoa uhakikisho, na kuelezea kwamba talaka ndiyo chaguo sahihi kwao. Wakati mwingine, watoto, hasa wadogo, wanahitaji kusikia ujumbe uleule mara kwa mara.
Watoto wengi hupata tena hisia ya usalama na usaidizi ndani ya mwaka mmoja baada ya talaka ikiwa wazazi watazoea na kushirikiana ili kukidhi mahitaji ya watoto.
Athari za kuwa na uhusiano mpya kwa mzazi
Inaposhughulikiwa ipasavyo na watu wazima wote wanaohusika, utulivu unaweza kudumishwa wakati mzazi mmoja au wazazi wote wawili wanaishi na mwenzi mpya au wanapofunga ndoa tena. Baadhi ya watoto huhisi kutokuwa waaminifu kwa mzazi mmoja kwa kumkubali mwenzi mpya wa mzazi mwingine.
