Watoto na vijana wengi wakati mwingine hukabiliana kimwili na wengine, lakini wengi wa watoto na vijana hawaendelei na tabia ya vurugu au kushiriki katika uhalifu wa vurugu. Hata hivyo, watoto wanaoonyesha tabia ya ukatili kabla ya kubalehe wanaweza kuwa katika hatari kubwa ya kufanya uhalifu wakiwa watu wazima.
Vipengele vingi vya hatari ya vurugu kwa vijana vinahusishwa na kupata msongo wa mawazo wa muda mrefu au unaojirudia. Msongo huu unaweza kubadilisha vibaya ukuaji wa ubongo. Vipengele vya hatari vinavyojulikana kwa tabia ya vurugu ni pamoja na yafuatayo:
Adhabu ya mwili
Kukabiliwa na vurugu au historia ya kuwa mwathiriwa wa vurugu
Matatizo ya ukuaji au tabia
Matumizi mabaya ya pombe na dawa za kulevya yanayofanywa na walezi wa mtoto au kijana balehe
Mbinu kali, legevu, au zisizo thabiti za nidhamu au kutelekezwa na wazazi au walezi
Kushirikiana na wenzao wahalifu au kuhusika na genge
Kuishi katika jamii yenye fursa za kiuchumi zilizopungua, viwango vya juu vya kuvurugika kwa familia, au ukosefu wa mpangilio wa kijamii
Upatikanaji wa bunduki
Vitendo vya vurugu vinavyofanywa na vijana vimehusishwa na upatikanaji wa silaha za moto, kuathiriwa na vurugu kupitia vyombo vya habari (kama vile mitandao ya kijamii na majukwaa ya habari), na kuathiriwa na unyanyasaji wa watoto na ukatili katika ngazi ya familia.
Michezo ya video yenye vurugu inaweza kuwazoesha watoto kwa vurugu. Ingawa wataalamu hawaamini kwamba kwa hakika husababisha watoto kuwa na tabia ya vurugu, watoto wanaokabiliwa navyo huzoea zaidi kwamba vurugu ni sehemu ya maisha.
Mnamo mwaka wa 2019, 19.5% ya wanafunzi wa kiume wa shule za upili nchini Marekani waliripoti kubeba silaha angalau mara moja katika mwezi mmoja kabla ya kuhojiwa kama sehemu ya utafiti kuhusu hatari miongoni mwa vijana. Utafiti mwingine ulionyesha kwamba kubeba silaha shuleni kulikuwa jambo la kawaida zaidi miongoni mwa wanafunzi waliotishiwa au kujeruhiwa kwa silaha, wale ambao walikuwa wamehusika katika mapigano ya kimwili, na wale ambao walikuwa wamekosa shule kwa sababu walikuwa na wasiwasi kuhusu usalama wao, na pia miongoni mwa wanafunzi wa kiume walionyanyaswa, kuliko ilivyokuwa miongoni mwa wanafunzi ambao hawakuwa wamekumbana na vurugu shuleni.
(Angalia pia Muhtasari wa Matatizo ya Kitabia kwa Watoto.)
Kujihusisha na genge
Kushiriki katika magenge ya vijana kumehusishwa na tabia za vurugu, mara nyingi zikihusisha silaha za moto.
Washiriki wa genge kwa kawaida huwa mchanganyiko wa vijana balehe na watu wazima wachanga (umri wa kilele ni miaka 14). Magenge kwa kawaida hujiwekea jina na alama za utambulisho, kama vile mtindo fulani wa mavazi, matumizi ya ishara fulani za mikono, tatoo, au michoro ya grafiti. Baadhi ya magenge huwataka wanachama watarajiwa kufanya vitendo vya vurugu kabla ya kupewa uanachama.
Kuongezeka kwa vurugu za magenge ya vijana kumelaumiwa angalau kwa kiasi fulani kutokana na ushiriki wa magenge katika usambazaji haramu wa dawa za kulevya na matumizi haramu ya dawa za kulevya, hasa methamphetamini na heroini.
Uonevu
Uonevu ni aina ya vurugu ambapo mashambulizi ya mara kwa mara ya maneno, kihisia, kimwili, na/au kisaikolojia hufanywa ili kumtawala au kumdhalilisha mtu mwingine. Tazama Uonevu kwa taarifa kuhusu aina za uonevu, waonevu, na walengwa (waathiriwa) wa uonevu.
Kinga ya Tabia yenye Vurugu kwa Watoto na Balehe
Kuzuia ukatili kunapaswa kuanza mapema utotoni. Mikakati ni pamoja na yafuatayo:
Kutotumia vurugu kuwaadhibu watoto wadogo
Kupunguza upatikanaji wa silaha na kuwekwa wazi kwa vurugu kupitia vyombo vya habari na michezo ya video
Kuunda na kudumisha mazingira salama ya shule
Kuwahimiza waathiriwa kuripoti matatizo kwa wazazi wao na mamlaka za shule
Kufundisha watoto wakubwa na vijana mikakati ya kuepuka hali zenye hatari kubwa (ikiwa ni pamoja na maeneo au mazingira ambapo wengine wana silaha au wanatumia pombe au dawa za kulevya haramu) na jinsi ya kuitikia au kutuliza hali zenye mvutano
Kukuza mahusiano ya kifamilia yaliyo salama, imara na yenye malezi
Mazingira ya shule yaliyo salama na yanayounga mkono, pamoja na programu zinazokuza afya ya akili, yanaweza kusaidia kuzuia vurugu na kukatisha tamaa matumizi ya silaha.
