Kukwepa shule ni tatizo linalowaathiri watoto wa umri wa shule ambao, kwa sababu ya wasiwasi, mfadhaiko au sababu za kijamii, huepuka kuhudhuria shule kwa kuwa kuhudhuria huwasababishia msongo wa mawazo.
Baadhi ya mambo ya kisaikolojia na kijamii yanaweza kusababisha kukwepa shule.
Watoto wanaweza kughushi ugonjwa na kubuni visingizio vya kuepuka kwenda shuleni.
Ili kurejesha mahudhurio ya kawaida shuleni, mawasiliano ya wazi kati ya mtoto, wazazi na wafanyakazi wa shule yanapendekezwa.
Wakati mwingine tiba ya kisaikolojia inaweza kuhitajika.
Kukwepa shule hutokea kwa takriban 1% hadi 15% ya watoto wote wenye umri wa kwenda shule na huathiri wasichana na wavulana kwa usawa. Kwa kawaida hutokea kwa watoto kati ya umri wa miaka 5 na 11.
Sababu ya kukwepa shule mara nyingi haijulikani wazi, lakini sababu za kisaikolojia (kama vile msongo wa mawazo, wasiwasi na mfadhaiko—tazama pia Muhtasari wa Matatizo ya Afya ya Akili kwa Watoto na Vijana) na mambo ya kijamii (kama vile kutokuwa na marafiki, kuhisi kukataliwa na wenzao, au kuonewa) yanaweza kuchangia. Ikiwa mtoto ataanza kukosa shule mara nyingi kwa sababu ya tabia za kuepuka, inaweza kuwa ishara kwamba mtoto ana tatizo kubwa zaidi kama vile ugonjwa wa mfadhaiko au moja au zaidi ya matatizo ya wasiwasi, hasa ugonjwa wa wasiwasi wa kijamii, ugonjwa wa wasiwasi wa kutengana, ugonjwa wa hofu, au kunyamaza kwa kuchagua (ugonjwa unaoonyeshwa na kutoweza kwa mtoto kuzungumza katika hali fulani za kijamii, licha ya kuweza kuzungumza kwa raha katika mazingira mengine, kama vile nyumbani na familia). Watoto ambao hukosa shule mara kwa mara bila ruhusa (watoto watoro) wanaweza kuwa na tatizo la mwenendo. Matatizo haya mengine hutofautiana na kuepuka shule kwa kuwa pia husababisha matatizo yasiyohusiana na shule.
Watoto wenye hisia nyeti wanaweza kuitikia kupita kiasi kwa hofu wanapokabiliwa na ukali au makaripio ya mwalimu. Watoto wanaweza kujifanya wagonjwa au kutoa visingizio vingine ili kuepuka kwenda shuleni. Watoto wenye mahitaji maalum ya elimu wanaweza kuanza kuikwepa shule baada ya mabadiliko ya wafanyakazi wa shule au mtaala.
Watoto wanaweza kulalamika kuhusu maumivu ya tumbo, kichefuchefu, au dalili nyingine zinazohalalisha kukaa nyumbani. Baadhi ya watoto hukataa wazi kwenda shule. Vinginevyo, watoto na vijana wanaweza kwenda shuleni bila shida lakini wakawa na wasiwasi au kupata dalili mbalimbali wakati wa siku ya shule, mara nyingi wakitembelea ofisi ya muuguzi mara kwa mara. Tofauti na watoto wadogo, vijana wanaweza kuondoka nyumbani kwao lakini wakaamua kutohudhuria shule (inayoitwa utoro au "mchezo wa kukwepa").
Kwa watoto ambao hawana ugonjwa mbaya wa kisaikolojia, kuepuka shule husababishwa na
Utendaji duni katika elimu
Matatizo ya kifamilia
Changamoto katika mahusiano na wenzake
Watoto wengi hupona kutokana na kuepuka shule, lakini wengine huanza tena kuikwepa shule baada ya ugonjwa halisi au likizo.
Watoto wenye tabia ya kukwepa shule wanapaswa kurudi shuleni mara moja, ili wasibaki nyuma katika kazi zao za shule. Wazazi wanaweza kufanya kazi na wafanyakazi wa shule ili kutoa msaada na kusaidia kutambua na kushughulikia vyanzo vya msongo, ili kuwasaidia watoto kubaki shuleni. Ikiwa kukwepa kwenda shule ni kwa kiwango kikubwa kiasi kwamba kunaingilia shughuli za mtoto na ikiwa mtoto hajibu hakikisho rahisi kutoka kwa wazazi au walimu, mtoto anaweza kuhitaji kuonana na mtaalamu wa afya ya akili. Kusomesha nyumbani kwa ujumla si suluhisho kwa sababu mara nyingi lengo ni kumwezesha mtoto kuweza kujiendesha katika mazingira ya shule.
(Angalia pia Muhtasari wa Matatizo ya Kitabia kwa Watoto.)
Kuzuia Kukwepa Shuleni
Mawasiliano na wafanyakazi wa shule
Mahudhurio shuleni, pamoja na usaidizi wa kijamii au wa kihisia ikihitajika
Wakati mwingine tiba
Matibabu ya kuepuka kwenda shule yanapaswa kujumuisha mawasiliano kati ya wazazi na wafanyakazi wa shule, mahudhurio ya kawaida shuleni, na wakati mwingine tiba inayohusisha familia na mtoto pamoja na mtaalamu wa afya ya akili.
Tiba inajumuisha matibabu ya matatizo ya msingi, marekebisho ya mtaala wa shule kwa watoto walio na ulemavu wa kujifunza au mahitaji mengine ya elimu maalum, na mbinu za kitabia za kukabiliana na msongo wa mawazo shuleni.
