Watoto na Vijana wenye Mahitaji Maalum ya Huduma za Afya

Watoto wenye mahitaji maalum ya huduma za afya wanaweza kuhitaji kukabiliana na maumivu, kufanyiwa vipimo na kutumia dawa na kuwa na ukuaji na maendeleo yasiyo ya kawaida, kulazwa hospitalini zaidi, kutembelea hospitali bila kulazwa na matibabu kuliko watoto wenzao. Ugonjwa na kulazwa hospitalini huwanyima watoto fursa za kucheza na kuingiliana na watoto wengine.

Watoto wengine wanaweza hata kumtenga au kumdhihaki mtoto kwa sababu ya tofauti na mapungufu ya kimwili. Watoto wenye mahitaji maalum ya huduma za afya wanaweza kusumbuka ikiwa tatizo sugu la kiafya litabadilisha miili yao, hasa ikiwa mabadiliko yanatokea wakati wa utotoni au ujana badala ya kuwepo tangu kuzaliwa.

Tatizo sugu la kiafya mara nyingi huathiri elimu ya mtoto kwa sababu ya kutohudhuria shule mara kwa mara. Tatizo pamoja na madhara yanayotokana na matibabu huenda yakadhoofisha uwezo wa mtoto wa kujifunza. Watoto wenye mahitaji maalum ya afya wana uwezekano mdogo wa kujishirikisha shuleni na kustawi ikilinganishwa na wenzao, na watoto wenye ulemavu mkubwa huenda wakati mwingine wasiweze kushiriki katika shughuli pamoja na wenzao.

Watoto wa umri wa kwenda shule wanaweza kuathiriwa zaidi na kutoweza kuhudhuria shule na kuunda mahusiano na wenzao.

Vijana wanaweza kuwa na changamoto ya kutoweza kujitegemea ikiwa wanahitaji wazazi na watu wengine kuwasaidia kwa mahitaji yao mengi ya kila siku. Vijana pia husumbuka sana kuonwa kuwa tofauti na wenzao.

Wazazi na wanafamilia wanaweza kumlinda kupita kiasi mtoto mwenye mahitaji maalum ya huduma za afya, jambo ambalo humkatisha tamaa mtoto huyo kujitegemea.

Kulazwa hospitalini ni tukio la kutisha kwa watoto hata kunapotokea chini ya hali nzuri zaidi. Kila kitu kuhusu kulazwa hospitalini, ikiwa ni pamoja na taratibu za kawaida za kulazwa, kinapaswa kuelezwa kwa wazazi na watoto ili wajue cha kutarajia wakati wa kulazwa kwao. Kwa hakika, watoto watakuwa katika hospitali ya watoto au hospitali nyingine inayotoa huduma kwa watoto. Katika hospitali nyingi, wazazi wanahimizwa wabaki na watoto wao, hata wakati wa taratibu ambazo zinaweza kuwa chungu au za kutisha. Licha ya uwepo wa wazazi wao, watoto wanaweza kuwakwamilia wazazi au kuwa wategemezi (kurudi nyuma) wanapokuwa hospitalini.

Mtoto anapokuwa na tatizo sugu la kiafya, wazazi na wanafamilia wengine wanaweza kupata changamoto za kisaikolojia, kimwili na kifedha. Wakati mwingine wazazi hupata uhusiano wa karibu zaidi kwa kushirikiana pamoja ili kushinda changamoto hizi. Hata hivyo, mara nyingi changamoto znaweza kuathiri uhusiano wa wazazi. Wanaweza kuhisi hatia kuhusu tatizo la kiafya la mtoto, hasa ikiwa ni la kijenetiki, lililotokana na matatizo wakati wa ujauzito au kujifungua au lilisababishwa na ajali (kama vile ajali ya gari) au tabia ya mzazi (kama vile uvutaji wa sigara). Aidha, huduma ya matibabu inaweza kuwa ghali na kuchukua muda mwingi na inaweza kusababisha wazazi kukosa kwenda kazini au kushindwa kufanya kazi ya muda wote. Wakati mwingine mzazi mmoja hubeba mzigo wa ulezi, jambo linaloweza kusababisha hisia za kuudhika kwa mzazi anayemlea au hisia za kutengwa kwa mzazi huyo mwingine. Mzazi anaweza kukasirikia wataalamu wa afya, yeye mwenyewe, mzazi huyo mwingine au mtoto. Wazazi wanaweza pia kukosa kukubali ukali wa tatizo la kiafya la mtoto wao. Mfadhaiko wa kihisia unaohusika katika kutoa malezi unaweza pia kufanya iwe vigumu kujenga uhusiano wa karibu na mtoto mlemavu au mgonjwa sana.

Hali inayoathiri mwonekano wa kimwili wa mtoto mchanga (kwa mfano, mdomo uliopasuka na kaakaa lililopasuka) inaweza kuathiri uhusiano kati ya mtoto mchanga na wazazi na wanafamilia wengine.

Wazazi wanaotumia muda mwingi kumtunza mtoto mwenye tatizo sugu la kiafya mara nyingi huwa na muda mdogo wa kuwahudumia watoto wengine katika familia. Ndugu wanaweza kuudhika na uangalifu wa ziada ambao mtoto hupokea na kisha kuhisi hatia kwa kuhisi hivyo. Mtoto mwenye tatizo la kiafya anaweza kuhisi ana hatia kwa kuumiza au kuitwisha familia yake mzigo. Wazazi wanaweza kuwa wapole sana kwa mtoto huyo, au wanaweza kufundisha nidhamu kwa njia isiyo sawa, hasa ikiwa mtoto ana dalili zinazojitokeza na kutoweka.

Ingawa tatizo sugu la kiafya la mtoto linaweza kufadhaisha familia nzima, kuna hatua kadhaa ambazo wazazi wanaweza kuchukua ili kupunguza athari hiyo. Wazazi wanapaswa kujifunza mengi iwezekanavyo kuhusu hali ya kiafya ya mtoto wao kutoka kwa vyanzo vinavyoaminika, kama vile madaktari wa mtoto. Taarifa zinazopatikana kutoka kwa baadhi ya vyanzo vya intaneti si sahihi kila wakati, na wazazi wanapaswa kushauriana na madaktari wao kuhusu taarifa wanazosoma. Madaktari mara nyingi wanaweza kuwaelekeza wazazi kwenye kundi la usaidizi au familia nyingine ambayo tayari imekabiliwa na matatizo kama hayo na inaweza kutoa taarifa na usaidizi wa kihisia.

Huduma zinazohitajika na mtoto zinaweza kuhusisha huduma ya madaktari, wauguzi, wahudumu wa afya ya nyumbani, wahudumu wa afya ya akili na wahudumu kutoka huduma nyingine mbalimbali. Wataalamu wa maisha ya watoto, ambao wamefunzwa kuwasaidia watoto na familia kukabiliana na changamoto za ugonjwa na kulazwa hospitalini, wanapopatikana, ni msaada mzuri kwa watoto na wazazi.

Mtoto mwenye tatizo sugu la kiafya anahitaji mratibu maalum wa huduma. Waratibu wa huduma wanaweza kuwa wauguzi, wafanyakazi wa huduma za jamii au wataalamu wengine wa huduma za afya. Mratibu wa huduma anaweza pia kuhakikisha kwamba mtoto anapata mafunzo katika ustadi wa kijamii na kwamba familia na mtoto wanapata ushauri nasaha, elimu, na usaidizi unaofaa wa kisaikolojia na kijamii, kama vile huduma ya mapumziko kwa walezi.

Bila kujali ni nani anayeratibu huduma za utunzaji, familia na mtoto lazima washirikiane katika utaratibu wa utunzaji na kufanya maamuzi kwa sababu familia ndiyo chanzo kikuu cha nguvu na usaidizi kwa mtoto. Mbinu hii inayolenga familia inahakikisha kwamba taarifa zinashirikiwa na kuiwezesha familia na ni sehemu muhimu ya utunzaji wa mtoto. Kwa kuzingatia mbinu hii inayolenga watoto na familia, ofisi nyingi zaidi za matibabu zinawashirikisha wagonjwa kikamilifu katika kuunda na kutekeleza huduma zao wenyewe. Waratibu wa huduma hutumia mipango ya huduma na itifaki nyingine zilizowekewa mapendeleo ili kuhakikisha wagonjwa wote, haswa wale walio na matatizo tata ya kiafya, wanahusika zaidi katika kusimamia masuala yao ya kiafya na huduma.