Mfumo mkuu wa neva unajumuisha ubongo na uti wa mgongo. Uvimbe wa mfumo mkuu wa neva ndio sababu kuu ya pili ya saratani kwa watoto walio chini ya umri wa miaka 15 (baada ya lukemia) na sababu kuu ya vifo kwa watoto kutokana na saratani.
Uvimbe wa kawaida zaidi wa mfumo mkuu wa neva kwa watoto ni (kwa mpangilio) astrosaitoma, medulloblastoma, na ependimoma.
Uvimbe wa ubongo unaweza kusababisha dalili mbalimbali, ikiwa ni pamoja na maumivu ya kichwa, kichefuchefu, kutapika, matatizo ya kuona, uchovu na kupoteza uratibu au usawa.
Utambuzi kwa kawaida hutegemea matokeo ya upigaji picha wa mvumo wa sumaku na uchunguzi wa sampuli za tishu na seli.
Matibabu yanaweza kuhusisha upasuaji, tiba kwa njia ya eksirei, tibakemikali, tiba inayolenga, au mchanganyiko wa mbinu za matibabu.
Chanzo cha uvimbe wa mfumo mkuu wa neva kwa kawaida hakijulikani. Hata hivyo, viwango vya juu vya mnururisho kwenye ubongo na uti wa mgongo na matatizo fulani ya kijenetiki (kwa mfano, neurofibromatosis) zinajulikana kusababisha uvimbe wa mfumo mkuu wa neva.
(Angalia pia uvimbe wa ubongo kwa watu wazima.)
Dalili za Uvimbe wa Ubongo na Uti wa Mgongo kwa Watoto
Dalili za kwanza za uvimbe wa ubongo zinaweza kusababishwa na shinikizo lililoongezeka ndani ya fuvu la kichwa (shinikizo la ndani ya fuvu). Shinikizo linaweza kuongezeka kwa sababu uvimbe huzuia mtiririko wa maji ya ubongo ndani ya ubongo (hali inayoitwa hidrosefalasi) au kwa sababu uvimbe huchukua nafasi ndani yake. Kuongezeka kwa shinikizo la damu kunaweza kusababisha dalili zifuatazo:
Kichwa kilichoongezeka ukubwa (makrosefali) kwa watoto wachanga na watoto wadogo sana
Maumivu ya kichwa
Kichefuchefu na kutapika (mara nyingi mtoto anapoamka kwa mara ya kwanza)
Matatizo ya kuona, kama vile kuona picha mbili za kitu kimoja au kupoteza uwezo wa kuona
Ugumu wa kugeuza macho juu
Mabadiliko katika kiwango cha tabia au ufahamu, na kumfanya mtoto kuwa na hasira, kukosa subira, kuchanganyikiwa au kusinzia
Vifafa
Wakati uvimbe unaathiri uti wa mgongo, dalili zinaweza kujumuisha zifuatazo:
Maumivu ya mgongo
Udhaifu wa misuli mikononi au miguuni
Kupoteza hisi mikononi au miguuni
Kupoteza udhibiti wa haja ndogo au haja kubwa
Ugumu wa kutembea
Dalili zingine hutofautiana kulingana na mahali ambapo uvimbe upo kwenye ubongo au uti wa mgongo.
Utambuzi wa Uvimbe wa Ubongo na Uti wa Mgongo kwa Watoto
Vipimo vya picha
Kwa kawaida uchunguzi wa sampuli za tishu na seli au wakati mwingine upasuaji ili kuondoa uvimbe mzima
Wakati mwingine, kuchukua sampuli ya maji ya uti wa mgongo
Madaktari hushuku uvimbe wa ubongo au uti wa mgongo kulingana na dalili.
Madaktari kwa kawaida hufanya kipimo cha picha kama vile picha ya mvumo wa sumaku (MRI) ya ubongo, ambayo kwa kawaida inaweza kutambua uvimbe. Tomografia ya kompyuta (CT) pia inaweza kufanywa. Kabla ya MRI au CT kufanywa, kiambato cha utofautishaji kwa kawaida hudungwa ndani ya mshipa (kupitia mishipa). Viambato vya utofautishaji ni viini vinavyofanya viungo na miundo mingine iwe wazi zaidi kuonekana kwenye vipimo vya picha.
Ikiwa uvimbe wa ubongo au uti wa mgongo unashukiwa, madaktari kwa kawaida huondoa kipande kidogo cha tishu (uchunguzi wa sampuli ya tishu) ili kuthibitisha utambuzi. Wakati mwingine, badala ya kuondoa kipande kidogo, madaktari huondoa uvimbe mwingi iwezekanavyo kwa njia ya upasuaji.
Wakati mwingine kutolewa kwa maji ya uti wa mgongo (kutobolewa kwa sehemu ya kiuno) hufanywa ili kupata maji ya ubongo na uti wa mgongo ili yafanyiwe uchunguzi chini ya hadubini. Utaratibu huu hufanywa mara kwa mara ili kubaini iwapo seli za uvimbe zimeenea hadi kwenye maji ya ubongo na uti wa mgongo au wakati utambuzi hauko wazi.
Matibabu ya Uvimbe wa Ubongo na Uti wa Mgongo kwa Watoto
Kuondolewa kwa uvimbe kupitia upasuaji
Tibakemikali, tiba kwa njia ya eksirei, tiba inayolenga, au mchanganyiko
Uondoaji wa maji ya ubongo na uti wa mgongo
(Angalia pia Kanuni za Matibabu ya Saratani.)
Kwa kawaida, matibabu ya uvimbe wa ubongo na uti wa mgongo huhusisha kuondoa uvimbe kupitia upasuaji. Kisha, tibakemikali, tiba kwa njia ya eksirei, tiba inayolenga, au mchanganyiko zinatumika.
Matibabu yanapaswa kupangwa na timu ya wataalamu walio na uzoefu wa kutibu uvimbe huu kwa watoto. Timu ya huduma inaweza kujumuisha madaktari waliobobea katika huduma na matibabu ya watoto wachanga, watoto na vijana kama vile wataalamu wa saratani ya watoto (wataalamu wa saratani), wataalamu wa neva wa watoto, madaktari wa upasuaji wa neva wa watoto, na wataalamu wa tiba ya saratani kwa njia ya eksirei.
Ikiwezekana, uvimbe huondolewa kupitia upasuaji. Uvimbe wa ubongo huondolewa kwa kufungua fuvu la kichwa (inayoitwa upasuaji wa fuvu la kichwa). Baadhi ya uvimbe wa ubongo unaweza kuondolewa bila uharibifu mkubwa au bila uharibifu wowote kwa ubongo. Baada ya upasuaji, MRI hufanywa ili kubaini kama uvimbe wowote umesalia na, ikiwa kunao uliosalia, ni kiasi gani.
Baada ya upasuaji, tiba kwa njia ya eksirei, tibakemikali, tiba inayolenga, au mchanganyiko wa matibabu haya unaweza kuhitajika. Kwa watoto walio chini ya umri wa miaka 5, kulingana na aina ya uvimbe, tibakemikali inaweza kutumika kwanza kwa sababu tiba kwa njia ya eksirei inaweza kuathiri ukuaji na maendeleo ya ubongo. Ikiwa inahitajika, tiba kwa njia ya eksirei inaweza kujumuishwa watoto wanapokuwa wakubwa. Tibakemikali pia inaweza kuwa na madhara makubwa.
Ikiwa uvimbe unazuia mtiririko wa maji ya ubongo na uti wa mgongo, mrija mdogo (katheta) unaweza kutumika kuondoa maji ya ubongo na uti wa mgongo kabla ya uvimbe kuondolewa kupitia upasuaji. Baada ya kutiwa ganzi eneo mahususi au mwili wote, mrija huingizwa kupitia uwazi mdogo uliotobolewa kwenye fuvu la kichwa, na maji hutolewa ili kupunguza shinikizo ndani ya fuvu la kichwa. Mrija umeunganishwa na kipimo kinachopima shinikizo ndani ya fuvu la kichwa. Baada ya siku chache, mrija huondolewa au unaweza kubadilishwa kuwa mfereji wa kudumu unaoitwa tyubu (angalia Matibabu ya Haidrosefalasi).
Kwa sababu saratani ni nadra kwa watoto, daktari anaweza kuzungumza na wazazi kuhusu kumjumuisha mtoto katika jaribio la kimatibabu, ikiwa linapatikana. Katika majaribio kama hayo, baadhi ya watoto hupokea matibabu ya kawaida, na wengine hupokea matibabu yanayojaribiwa (yanayoitwa matibabu ya majaribio). Matibabu ya majaribio yanaweza kuhusisha tibakemikali mpya, mchanganyiko mpya wa dawa za zamani, au mbinu mpya za upasuaji au tiba mionzi. Hata hivyo, matibabu ya majaribio si mara zote huwa na ufanisi, na madhara au matatizo huenda yasijulikane.
Taarifa Zaidi
Nyenzo zifuatazo za lugha ya Kiingereza zinaweza kuwa muhimu. Tafadhali kumbuka kuwa MWONGOZO hauwajibiki kwa maudhui ya nyenzo hizi.
The American Cancer Society: Ikiwa Mtoto Wako Ametambuliwa kuwa na Saratani: Rasilimali kwa wazazi na wapendwa wa mtoto ambaye ana saratani ambayo hutoa taarifa kuhusu jinsi ya kukabiliana na baadhi ya matatizo na maswali yanayojitokeza mara tu baada ya mtoto kugunduliwa na ugonjwa huo
Mashirika ya uvimbe wa ubongo hapa hutoa taarifa kuhusu aina na matibabu ya uvimbe wa ubongo pamoja na taarifa kwa watunzaji kuhusu nyenzo za usaidizi:
