Makrosefali ni neno la kitaalamu linalomaanisha kichwa kikubwa.
Makrosefali inaweza kusababishwa na matatizo ya vinasaba au matatizo mengine, au inaweza kuwa hali ya kawaida inayorithiwa katika familia.
Utambuzi hufanyika kabla ya kuzaliwa kupitia vipimo vya kawaida vya picha vinavyotumia mawimbi ya sauti au baada ya kuzaliwa kwa kupima mzingo wa kichwa na wakati mwingine kwa kufanya vipimo vya picha.
Kwa kawaida madaktari hufanya kipimo cha picha ili kutafuta kasoro za ubongo na upimaji wa jeni ili kutafuta kisababishi.
Matibabu ya makrosefali isiyo ya kawaida kwa kawaida hujumuisha upasuaji.
Watoto wachanga wenye makrosefali wana mzingo wa kichwa ambao ni mkubwa zaidi kuliko watoto wengine wa umri sawa.
Makrosefali inaweza kuainishwa kama:
Isiyo na uwiano: Kichwa ni kikubwa kuliko kinavyopaswa kulingana na ukubwa wa mwili wa mtoto kwa ujumla.
Yenye uwiano: Kichwa kinaonekana kuwa na ukubwa unaostahili kulingana na mwili (kwa maneno mengine, mtoto ana mwili mkubwa na kichwa kikubwa).
Watu wengi wenye vichwa vikubwa au fuvu kubwa la kichwa ni wenye afya.
Sababu ya kawaida zaidi ya makrosefali ni ile ya kurithi kwenye familia, ambapo ukubwa wa kichwa upo kwenye ukoo wa mtoto kwa sababu ya sifa za fuvu na ukuaji wa ubongo.
Makrosefali isiyo ya kawaida inaweza kusababishwa na ubongo uliokuwa kupita kiasi (megalensefali), kiowevu kwenye ubongo (haidrosefalasi), ukuaji wa ziada wa mifupa ya fuvu (haiperositosisi ya fuu ka kichwa) au hali nyinginezo. Hali hizi zinaweza kuwa matokeo ya changamoto za kinasaba au matatizo yanayopatikana kabla au baada ya kuzaliwa.
Watoto wanaweza pia kuwa na matatizo mengine, kwa mfano, jicho linalofanya kazi vizuri (linaloitwa pia amblyopia), meno yasiyokaa kwenye mpangilio, na/au matatizo ya kusema yanayotokana na athari kwenye kinywa na taya.
Utambuzi wa Ugonjwa wa Ubongo Mkubwa
Kabla ya kuzaa, ultrasound
Baada ya kuzaliwa, uchunguzi wa kimwili hufanyika, ikiwa ni pamoja na kupima mzingo wa kichwa na wakati mwingine vipimo vya picha.
Upimaji wa jeni
Kabla ya kujifungua, wakati mwingine utambuzi hufanywa kwa utaratibu kipimo cha ultrasound kufanyika mwishoni mwa muhula wa pili au mapema katika muhula wa tatu.
Baada ya kujifungua, madaktari hupima mtoto mzingo wa kichwa (kipimo cha kichwa kuzunguka eneo lake kubwa zaidi) wakati wa uchunguzi wa kawaida wa kimwili. Madaktari hugundua makrosefali mzingo wa kichwa unapokuwa mkubwa kiasi kikubwa kuliko wastani wa kawaida wa watoto wa jinsia, umri, na kabila moja katika eneo ambalo mtoto anaishi. Wakati wa kufanya utambuzi, madaktari pia huzingatia mzingo wa kichwa wa wazazi na babu na bibi wa mtoto kwa sababu ukubwa wa kichwa unaozidi wastani kidogo unaweza kuwa ni sifa ya familia.
Ikiwa makrosefali ipo wakati wa kuzaliwa, madaktari kwa kawaida hufanya kipimo cha picha kinachotumia mawimbi ya sauti kwenye kichwa cha mtoto mchanga ili kutafuta kiowevu kwenye ubongo (haidrosefalasi), uvimbe mkubwa uliojaa maji au vidonda vingine vya uvimbe. Wakati mwingine huwa wanafanya uchanganuzi wa CT kwenye kichwa cha mtoto changa ili kukagua mifupa ya fuvu. Hata hivyo, daktari husaidia kuamua wakati kipimo cha MRI ya ubongo kinahitajika kufanyika ili kutafuta matatizo mengine kwenye ubongo. Wakati mwingine daktari anaweza kuomba vipimo vya damu ili kusaidia kubaini kisababishaji.
Mtoto aliye na kasoro hii ya kuzaliwa anaweza kuchunguzwa na mtaalamu wa jeni. Mtaalamu wa kijenetiki ni daktari ambaye ni mtaalamu wa jenetiki (sayansi ya jeni na jinsi sifa au sifa fulani zinavyopitishwa kutoka kwa wazazi hadi kwa watoto wao). Upimaji wa jeni wa sampuli ya damu ya mtoto unaweza kufanywa ili kuangalia kasoro za kromosomu na jeni. Upimaji huu unaweza kuwasaidia madaktari kubaini kama tatizo maalum la kijenetiki ndilo chanzo na kufutilia mbali sababu nyingine.
Matibabu ya Ugonjwa wa Ubongo Mkubwa
Wakati mwingine upasuaji
Mkakati wa kutatua matatizo ya akili na mwili
Kwa watoto wenye makrosefali ya kurithi kwenye familia, matibabu si ya lazima.
Watoto wengi wenye makrosefali isiyo ya kawaida hutibiwa kwa upasuaji ikiwa tatizo linazidi kuwa baya au ikiwa pia wana haidrosefalasi (angalia, kwa mfano, Matibabu ya Haidrosefalasi) au uvimbe wa nyama. Upasuaji hufanyika ili kurejesha utendaji na kuboresha mwonekano.
Isipokuwa kwa watoto wenye makrosefali ya kurithi, wale wenye aina nyingine za makrosefali wanaweza kuwa na uchelewaji wa maendeleo ya ukuaji. Huduma za maendeleo, zinazojulikana kama uingiliaji wa mapema, mara nyingi huwasaidia watoto wenye makrosefali kuongeza uwezo wao wa kimwili na wa kiakili. Uchunguzi wa mara kwa mara na ufuatilizi na timu ya utunzaji ni muhimu sana.
Watoto wenye matatizo kama vile amblyopia, meno yasiyokaa kwenye mpangilio, na matatizo ya kusema wanapaswa kutibiwa na madaktari bingwa wanaohusika.
