Thở nhanh thoáng qua của trẻ sơ sinh là suy hô hấp thoáng qua gây ra bởi sự hấp thu chậm của dịch phổi thai nhi. Các triệu chứng và dấu hiệu bao gồm thở nhanh, co rút, lẩm bẩm và chảy nước mũi. Chẩn đoán nghi ngờ khi có triệu chứng suy hô hấp ngay sau khi sinh và được xác nhận bằng phim chụp X-quang ngực. Điều trị là chăm sóc hỗ trợ và thở oxy.
(Xem thêm Tổng quan các rối loạn hô hấp chu sinh.)
Sự mở rộng thay đổi sinh lý đi kèm với quá trình sinh đẻ, đôi khi làm biểu hiện những dấu hiệu không có vấn đề gì khi ở trong tử cung. Vì lý do đó, một bác sĩ lâm sàng có kỹ năng hồi sức sơ sinh cần phải tham gia vào mỗi ca sinh. Tuổi thai và các tham số tăng trưởng giúp xác định nguy cơ bệnh lý sơ sinh.
Các phế nang chứa đầy dịch trước và sau khi sinh. Mức độ làm sạch dịch phụ thuộc vào các hormone thường được giải phóng trong quá trình chuyển dạ để kích thích quá trình tái hấp thu dịch ở phế nang và ở mức độ thấp hơn là ép cơ học trong quá trình chuyển dạ và sinh thường.
Thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh ảnh hưởng đến trẻ sinh non, trẻ đủ tháng sinh mổ theo chỉ định và trẻ sơ sinh bị suy hô hấp, tất cả những trẻ này có thể bị chậm làm sạch nước ối khỏi phổi của thai nhi/trẻ sơ sinh (1). Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm chứng to đầu thai nhi, bệnh tiểu đường và/hoặc hen suyễn của mẹ, tuổi thai thấp hơn và giới tính nam (2). Ở trẻ sơ sinh sinh mổ, tình trạng không chuyển dạ sẽ làm giảm mức tái hấp thu ở phế nang cũng như giảm mức chèn ép cơ học. Ở trẻ sinh non, một yếu tố gây bệnh là tình trạng chưa trưởng thành của các kênh natri trong tế bào biểu mô phổi; các kênh này có chức năng hấp thụ natri (và do đó là nước) từ phế nang. (Cơ chế tái hấp thu dịch phổi bình thường của thai nhi được thảo luận trong phần Chức năng phổi của trẻ sơ sinh.)
Tài liệu tham khảo chung
1. Alhassen Z, Vali P, Guglani L, Lakshminrusimha S, Ryan RM. Recent Advances in Pathophysiology and Management of Transient Tachypnea of Newborn. J Perinatol. 2021;41(1):6-16. doi:10.1038/s41372-020-0757-3
2. Neri C, Sartorius V, De Luca D. Transient tachypnoea: new concepts on the commonest neonatal respiratory disorder. Eur Respir Rev. 2025;34(175):240112. Xuất bản ngày 5 tháng 2 năm 2025. doi:10.1183/16000617.0112-2024
Triệu chứng và dấu hiệu thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh
Thở nhanh thoáng qua của trẻ sơ sinh cần nghĩ đến khi trẻ sơ sinh bị suy hô hấp ngay sau khi sinh.
Các triệu chứng bao gồm thở nhanh, co rút cơ liên sườn và dưới sườn, thở rên, cánh mũi phập phồng và có thể bị hạ oxy máu hoặc tím tái.
Chẩn đoán thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh
Khám thực thể, bao gồm đo nhịp thở và công thở
Chụp X-quang ngực
Công thức máu và cấy máu
Khi khám thực thể, ghi nhận các dấu hiệu thở nhanh, co rút hoặc các dấu hiệu khác của tăng công thở.
Viêm phổi, hội chứng suy hô hấp và nhiễm trùng huyết có thể có những biểu hiện tương tự nhau, do đó thường phải chụp X-quang ngực, xét nghiệm công thức máu và nuôi cấy máu.
Chụp X-quang ngực cho thấy phổi căng bình thường hoặc phổi quá căng kèm theo các vết vân phổi quanh rốn phổi, tạo ra hình ảnh bờ tim lởm chởm trong khi ngoại vi phổi trong suốt. Thường thấy tràn dịch rãnh liên thuỳ.
Nếu những dấu hiệu ban đầu là rõ ràng hoặc gợi ý nhiễm trùng, điều trị kháng sinh (ví dụ, ampicillin, gentamicin) trong khi chờ kết quả nuôi cấy.
Điều trị thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh
Oxy
Đôi khi cần hỗ trợ hô hấp bổ sung
Điều trị thở nhanh thoáng qua của trẻ sơ sinh là hỗ trợ và liên quan đến việc cung cấp oxy và theo dõi khí máu động mạch hoặc đo độ bão hòa oxy máu.
Hiếm khi, ở những trẻ sơ sinh bị tình trạng thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh (TTN) có thể cần cho thở áp suất dương liên tục (CPAP) và đôi khi thậm chí thở máy.
Không có can thiệp nào làm giảm rõ ràng nguy cơ hoặc việc cần phải thở máy, nhưng thuốc giãn phế quản có thể làm giảm nhẹ thời gian thở nhanh hoặc thời gian nằm viện (1, 2).
Tài liệu tham khảo về điều trị
1. Bruschettini M, Hassan KO, Romantsik O, Banzi R, Calevo MG, Moresco L. Interventions for the management of transient tachypnoea of the newborn - an overview of systematic reviews. Cochrane Database Syst Rev. 2022;2(2):CD013563. Xuất bản ngày 24 tháng 2 năm 2022. doi:10.1002/14651858.CD013563.pub2
2. Moresco L, Bruschettini M, Macchi M, Calevo MG. Salbutamol for transient tachypnea of the newborn. Cochrane Database Syst Rev. 2021;2(2):CD011878. Xuất bản ngày 5 tháng 2 năm 2021. doi:10.1002/14651858.CD011878.pub3
Tiên lượng về nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh
Một số ít trẻ sơ sinh mắc TTN sẽ bị tăng áp mạch phổi dai dẳng hoặc tràn khí màng phổi.
Quá trình phục hồi thường diễn ra trong vòng từ 2 đến 3 ngày mà không cần điều trị hoặc cần điều trị tối thiểu.
