Nimonia ni maambukizi ya vifuko vidogo vya hewa kwenye mapafu (alveoli) na tishu zinazovizunguka.
Maambukizi haya yanaweza kusababishwa na bakteria, virusi, au fangasi.
Watoto wachanga huonyesha dalili tofauti kulingana na muda uliopita tangu kuzaliwa hadi walipoambukizwa.
Utambuzi hufanyika kwa kutumia picha ya eksirei ya kifua na matokeo ya vipimo vya damu.
Dawa za kuua bakteria zinatolewa ili kutibu maambukizi.
(Tazama pia Muhtasari wa Maambukizi kwa Watoto Wachanga na Muhtasari wa Nimonia kwa watu wazima.)
Nimonia ni maambukizi hatari ya bakteria yanayotokea mara nyingi zaidi kwa watoto wachanga baada ya sepsis (maambukizi kwenye damu), na huainishwa kama
Nimonia ya kuanza mapema (Early-onset pneumonia): Huanza wakati wa kuzaliwa au ndani ya saa chache baada ya kuzaliwa.
Nimonia ya kuanza baadaye (Late-onset pneumonia): Huanza mtoto akiwa na umri wa zaidi ya siku 7.
Nimonia ya kuanza baadaye hutokea zaidi kwa watoto walio katika vitengo vya uangalizi maalum (NICU) ambao wanahitaji mrija wa kupumulia (tazama Uingizaji Hewa wa Kimitambo) kwa sababu ya matatizo ya mapafu. Kuwa na mrija wa kupumulia huongeza hatari ya kupata nimonia.
Nimonia inaweza kusababishwa na vimelea mbalimbali vinavyoingia kwenye mapafu. Watoto wachanga huambukizwa wanapopita kwenye njia ya uzazi ya mama au baada ya kugusana na vimelea vilivyopo wodini au NICU.
Dalili za Nimonia kwa Watoto Wachanga
Dalili za nimonia ya bakteria hutofautiana kulingana na muda ambao mtoto ameambukizwa.
Watoto wenye nimonia ya kuanza mapema huonyesha dalili zinazofanana na dalili za sepsis, ikiwemo kuonekana wanyonge na kutokunyonya vizuri.
Watoto wenye nimonia ya kuanza baadaye huanza kupata matatizo ya kupumua yasiyo na maelezo mengine na wanaweza kuhitaji oksijeni ya ziada au usaidizi wa mashine ya kupumulia. Kiasi cha makohozi (kamasi nene) huongezeka na kubadilika rangi (kwa mfano, kuwa nene na ya kahawia). Watoto wanaweza kuwa wagonjwa sana na joto la mwili wao kubadilika-badilika.
Utambuzi wa Nimonia kwa Watoto Wachanga
Eksirei ya kifua
Vipimo vya damu
Kipimo cha ufikishwaji wa oksijeni katika damu
Vipimo vya makohozi
Ili kugundua nimonia, madaktari hupiga picha ya eksirei ya kifua na kufanya vipimo vya damu kutafuta bakteria.
Kwa sababu watoto wenye nimonia wanaweza kuwa na kiwango kidogo cha oksijeni kwenye damu, madaktari hupima oksijeni kwa kutumia kifaa kidogo kinachowekwa kwenye kidole au sikio. Kipimo hiki kinaitwa pulse oximetry (oksimetri ya mapigo).
Madaktari pia wanaweza kuchukua sampuli ya makohozi ili kuitathmini.
Kwa sababu nimonia ya bakteria inaweza kusambaa mwilini, madaktari wanaweza pia kumpima mtoto ugonjwa wa sepsisi, jambo linaloweza kuhusisha spinal tap (tazama utambuzi wa sepsis).
Matibabu ya Nimonia kwa Watoto Wachanga
Dawa za kuua bakteria kwa mshipa (kwa njia ya mishipa)
Wakati mwingine vifaa vya oksijeni, ikiwemo mashine ya kupumulia (ventilator) au matibabu mengine.
Ili kutibu nimonia kwa watoto wachanga, madaktari hutoa antibiotiki kupitia mishipa ya damu. Mara tu wanapotambua kiumbe maalum, wanaweza kurekebisha aina ya dawa za kuua bakteria.
Mbali na antibiotiki, matibabu mengine yanaweza kuhitajika kama vile mashine ya kupumulia (ventilator), kuongezewa majimaji kupitia mshipa, kuongezewa damu, na dawa za kuimarisha shinikizo la damu na mzunguko wa damu.
Uzuiaji wa Nimonia kwa Watoto Wachanga
Nimonia ya hospitalini ya kuanza baadaye inaweza kuzuiwa kwa kupunguza muda ambao mtoto anatumia mrija wa kupumua.
Kunawa mikono, kutumia glavu, na kusafisha nyuso za vifaa pia husaidia kuzuia nimonia hii.
