MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

Đang tải

Bệnh rễ thần kinh

( Bệnh rễ thần kinh)

Theo

Michael Rubin

, MDCM, Weill Cornell Medical College

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg9 2016| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg9 2016
Nguồn chủ đề

Các bệnh lý rễ thần kinh dẫn đến sự suy giảm kiểu rễ thần kinh theo tiết đoạn (ví dụ: đau hoặc dị cảm ở tiết đoạn chi phối da, yếu cơ ở đoạn rễ đó chi phối). Chẩn đoán bằng chẩn đoán hình ảnh thần kinh, điện học chẩn đoán, và xét nghiệm hệ thống cho các bệnh cơ bản. Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân nhưng bao gồm giảm triệu chứng bằng NSAIDs, các thuốc giảm đau khác và corticosteroid.

Bệnh rễ thần kinh (Radiculopathies) gây ra bởi chèn ép cấp hoặc mạn tính tại rễ thần kinh trong hoặc gần với cột sống (xem Hình: Dây thần kinh tủy sống.).

Dây thần kinh tủy sống.

Dây thần kinh tủy sống.

Nguyên nhân

Nguyên nhân phổ biến nhất là

Biến đổi xương do viêm khớp dạng thấp (RA) hoặc thoái hóa khớp, đặc biệt ở vùng cổ và thắt lưng, cũng có thể gây chèn ép rễ.

Ít gặp hơn, viêm màng não do ung thư gây rối loạn chức năng nhiều rễ. Hiếm khi, các khối u tủy sống (ví dụ: áp xe và khối u ngoài màng cứng, u màng não tủy sống, u xơ thần kinh) có thể biểu hiện với các triệu chứng rễ thay vì triệu chứng thông thường của bệnh lý tủy sống.

Đái tháo đường có thể gây ra đau thành ngực hoặc chi do gây thiếu máu ở rễ thần kinh.

Các bệnh lý truyền nhiễm, như những bệnh do vi khuẩn (ví dụ như TB), nấm (như histoplasmosis), hoặc bệnh giun tròn (như bệnh Lyme, giang mai) đôi khi ảnh hưởng đến rễ thần kinh. Nhiễm herpes zoster thường gây ra đau kiểu rễ với biểu hiện mất cảm giác da và ban đặc trưng, nhưng nó có thể gây bệnh rễ thần kinh vận động với tình trạng yếu theo khoanh đoạn và mất phản xạ. Viêm đa rễ thần kinh do Cytomegalovirus gây ra là một biến chứng của AIDS.

Triệu chứng cơ năng và thực thể

Bệnh rễ thần kinh có xu hương gây ra hội chứng đau kiểu rễ và sự thiếu hụt thần kinh theo tiết đoạn dựa trên vùng tủy chi phối rễ bị ảnh hưởng (xem Bảng: Các triệu chứng của các bệnh rễ thần kinh thông thường phân theo khoanh tủy). Liệt và teo các cơ chi phối bởi các rễ vận động bị ảnh hưởng; cũng có thể là liệt mềm đi kèm rung giật cơ. Giảm cảm giác vùng da chi phối bởi các rễ bị tổn thương. Giảm hoặc mất phản xạ gân sâu tương ứng. Những cơn đau đột ngột như điện giật có thể lan dọc theo sự phân bố của rễ bị ảnh hưởng.

Bảng
icon

Các triệu chứng của các bệnh rễ thần kinh thông thường phân theo khoanh tủy

Cấp độ

Triệu chứng

C6

Đau ở cơ thang và trên vai, thường lan xuống ngón tay cái, cùng với sự tê bì và giảm cảm giác trong cùng vùng.

Yếu cơ nhị đầu

Giảm phản xạ cơ nhị đầu cánh tay và phản xạ cánh tay quay

C7

Đau ở vùng xương vai và nách, lan tới ngón giữa

Yếu cơ tam đầu

giảm phản xạ cơ tam đầu cánh tay

T (bất kỳ)

Rối loạn cảm giác vùng ngực

L5

Đau ở mông, mặt sau trong đùi, bắp chân và bàn chân

bàn chân đổ đi kèm yếu cơ chày trước, cơ chày sau, và cơ mác

mất cảm giác ở mặt trước trong cẳng chân và mu bàn chân

S1

Đau dọc theo mặt sau của chân và mông

Yếu dọc giữa cơ bụng chân đi kèm yếu cơ gấp gan chân

Mất phản xạ gân gót

Mất cảm giác mặt ngoài của cẳng chân và bàn chân

Đau tăng lên khi có các vận động gây áp lực lên rễ thần kinh qua khoang dưới nhện (ví dụ, di chuyển cột sống, ho, hắt hơi, nghiệm pháp Valsalva).

Các tổn thương của rễ đuôi ngựa có ảnh hưởng đến nhiều rễ thắt lưng cùng, gây ra các triệu chứng rễ ở cả hai chân và có thể ảnh hưởng đến cơ vòng và chức năng tình dục.

Các dấu hiệu chỉ ra chèn ép tủy sống bao gồm:

  • Mức cảm giác (thay đổi đột ngột về cảm giác dưới đường ngang qua cột sống)

  • liệt mềm hoặc liệt tứ chi

  • Phản xạ bất thường dưới vị trí chèn ép

  • Khởi phát sớm với giảm phản xạ, sau đó tăng phản xạ

  • Rối loạn cơ tròn

Chẩn đoán

  • Chẩn đoán hình ảnh thần kinh

  • Đôi khi làm các xét nghiệm điện học

Đối với các triệu chứng của rễ thần kinh, cần chụp MRI hoặc CT của vùng bị ảnh hưởng. X-quang cột sống khi MRI có chống chỉ định (ví dụ, cấy máy tạo nhịp hoặc sự hiện diện của kim loại khác) và khi CT không chẩn đoán được. Vị trí chụp phụ thuộc vào các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng; nếu mức độ không rõ ràng, cần phải làm các thăm dò chẩn đoán điện học để xác định rễ thần kinh bị ảnh hưởng, tuy nhiên chúng không thể xác định nguyên nhân.

Nếu chẩn đoán hình ảnh không phát hiện ra bất thường giải phẫu, thì xét nghiệm dịch não tủy để khảo sát các căn nguyên truyền nhiễm hoặc viêm, và xét nghiệm đường huyết lúc đói để chẩn đoán đái tháo đường.

Điều trị

  • Điều trị nguyên nhân và đau

Điều trị các nguyên nhân cụ thể.

Đau cấp tính cần thuốc giảm đau phù hợp (ví dụ: acetaminophen, NSAIDs, đôi khi opioids). NSAIDs chỉ định cho các bệnh lý liên quan đến viêm. Thuốc giãn cơ, thuốc an thần, và các phương pháp điều trị tại chỗ ít khi mang lại thêm lợi ích. Nếu các triệu chứng không thuyên giảm với thuốc giảm đau không opioid, có thể dùng corticosteroid toàn thân hoặc tiêm ngoài màng cứng; tuy nhiên, giảm đau chỉ mang tính tạm thời và ít hiệu quả. Có thể dùng Methylprednisolone, giảm dần trong 6 ngày, bắt đầu với 24 mg đường uống mỗi ngày và giảm 4 mg mỗi ngày.

Quản lý đau mạn tính có thể gặp nhiều khó khăn; acetaminophen và NSAIDs thường chỉ có hiệu quả một phần và việc sử dụng NSAIDs kéo dài có nhiều rủi ro. Opioids có nguy cơ cao gây nghiện. Có thể dùng thuốc chống trầm cảm ba vòng và thuốc chống co giật cũng như liệu pháp vật lý và tham khảo ý kiến của một bác sỹ tâm thần. Đối với một số bệnh nhân, có thể dùng các biện pháp điều trị thay thế (ví dụ, kích thích thần kinh bằng điện qua da, phẫu thuật cột sống, châm cứu, thảo dược) nếu tất cả các phương pháp điều trị khác không có hiệu quả.

Những điểm chính

  • Nghi ngờ bệnh lý rễ thần kinh ở những bệnh nhân có khiếm khuyết kiểu tiết đoạn như bất thường cảm giác trong vùng chi phối da (ví dụ: đau, dị cảm) và/hoặc các bất thường về vận động (ví dụ như yếu, teo, co giật, giảm phản xạ) ở mức rễ thần kinh.

  • Nghi ngờ chèn ép tủy nếu bệnh nhân có mức độ rối loạn cảm giác, yếu cơ đối xứng, và/hoặc rối loạn cơ tròn.

  • Chụp MRI hoặc CT nếu các kết quả lâm sàng gợi ý bệnh rễ thần kinh.

  • Dùng thuốc giảm đau và đôi khi dùng corticosteroid để giảm đau cấp tính và cân nhắc thuốc và các phương pháp điều trị khác, cũng như thuốc giảm đau, đối với chứng đau mãn tính.

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

TRÊN CÙNG