Ugonjwa wa kutunga ni kujifanya kuwa nao au kutoa dalili za kimwili au kisaikolojia bila sababu dhahiri ya nje (si kwa faida iliyo wazi, kama vile kukosa kazi au shule).
Chanzo hakijulikani, lakini msongo wa mawazo na ugonjwa mbaya wa haiba linaweza kuchangia.
Dalili zinaweza kuwa za kushangaza na zenye kushawishi.
Watu wanaweza kutangatanga kutoka daktari mmoja au hospitali moja hadi nyingine wakitafuta matibabu.
Madaktari hutambua ugonjwa huo baada ya kuondoa matatizo mengine na baada ya kugundua ushahidi kwamba dalili zimeghushiwa.
Hakuna matibabu yanayofaa waziwazi, lakini tiba ya kisaikolojia inaweza kusaidia.
Ugonjwa wa kujitungia mwenyewe hapo awali uliitwa ugonjwa wa Munchausen. Ugonjwa wa kutunga unaweza pia kuzushiwa kwa mtu mwingine (hapo awali uliitwa ugonjwa wa kutunga kwa njia ya wakala [tazama Ugonjwa wa Kutunga Juu ya Mwingine na Muhtasari wa Wasiwasi wa Ugonjwa wa Mwili na Matatizo Yanayohusiana]).
Watu wenye tatizo la kujitungia kujifanya kuwa na tatizo mara kwa mara. Ikiwa wana ugonjwa, hutia chumvi au kusema uongo kuhusu dalili, wakijifanya kwamba wao ni wagonjwa zaidi au dhaifu zaidi kuliko walivyo. Hata hivyo, tatizo hili ni gumu zaidi kuliko udanganyifu uliozoeleka. Ni tatizo la afya ya akili linalohusishwa na matatizo makubwa ya kihisia.
Kinachosababisha ugonjwa wa kujitungia mwenyewe hakijulikani, lakini msongo wa mawazo na ugonjwa mbaya wa haiba, mara nyingi ugonjwa wa haiba ya mpaka wa kibinafsi (BPD), unaweza kuhusishwa. Watu wanaweza kuwa na historia ya awali ya unyanyasaji wa kihisia na kimwili, au wanaweza kuwa wamepitia ugonjwa mbaya wakati wa utoto au walikuwa na jamaa mgonjwa sana. Wanaonekana kuwa na matatizo na utambulisho wao na/au kujithamini, pamoja na mahusiano yasiyo imara. Kujifanya kuwa na ugonjwa kunaweza kuwa njia ya kuongeza au kulinda kujithamini kwa kulaumu matatizo ya kijamii au ya kazini kutokana na ugonjwa wao, kwa kuhusishwa na madaktari na vituo vya matibabu vya kifahari, au kwa kuonekana wa kipekee, shujaa, au mwenye ujuzi wa kimatibabu na mstaarabu.
Watu wenye ugonjwa huu hufanana na watu wategevu (watu wanaojifanya kuwa na ugonjwa kimwili ili kupata aina fulani ya manufaa, kama vile kukusanya malipo ya bima au kupata muda wa mapumziko kazini) kwa sababu matendo yao ni ya makusudi na wanaelewa kabisa. Hata hivyo, tofauti na watu wategeaji, watu wenye tatizo la kutunga hawachochewi na zawadi za nje.
Dalili za Ugonjwa wa Kutungwa na Mtu Mwenyewe
Watu wenye tatizo la kujitungia wanaweza kuripoti dalili za kimwili zinazoashiria tatizo fulani, kama vile maumivu ya kifua yanayofanana na mshtuko wa moyo. Au wanaweza kuripoti dalili zinazoweza kusababishwa na magonjwa mengi tofauti, kama vile damu kwenye mkojo wao, kuhara, au homa. Mara nyingi wanajua mengi kuhusu ugonjwa wanaojifanya kuwa nao—kwa mfano, kwamba maumivu kutokana na mshtuko wa moyo yanaweza kuenea kutoka kifuani hadi kwenye mkono au taya ya kushoto. Wanaweza kubadilisha rekodi za matibabu ili kutoa ushahidi kwamba wana ugonjwa. Wakati mwingine hujifanyia jambo fulani ili kusababisha dalili. Kwa mfano, wanaweza kujichoma kidole na kuweka damu kwenye sampuli ya mkojo. Au wanaweza kuingiza bakteria chini ya ngozi yao ili kusababisha homa na vidonda.
Watu wenye ugonjwa huu kwa kawaida huwa na akili na ubunifu wa kutosha. Si tu kwamba wanajua jinsi ya kudanganya ugonjwa kwa njia ya kushawishi, lakini pia wana ujuzi wa hali ya juu wa mbinu za matibabu. Wanaweza kubadilisha huduma zao ili waweze kulazwa hospitalini na kufanyiwa vipimo na matibabu makali, ikiwa ni pamoja na upasuaji mkubwa. Udanganyifu wao wanaujua, lakini nia na utafutaji wao wa umakini kwa kiasi kikubwa haujulikani. Mara nyingi hutangatanga kutoka kwa daktari mmoja au hospitali moja hadi nyingine kwa ajili ya matibabu.
Ugonjwa wa kujitungia binafsi unaweza kuendelea katika maisha yote.
Utambuzi wa Ugonjwa wa Kutungwa na Mtu Mwenyewe
Tathmini ya daktari, kulingana na vigezo vya kawaida vya uchunguzi wa magonjwa ya akili
Uchunguzi wa kimwili na wakati mwingine vipimo vya kimatibabu ili kutathmini matatizo ya kimwili
Madaktari huangalia kwanza hali ya afya ya kimwili na kiakili kwa kuchukua historia kamili ya matibabu, kufanya uchunguzi wa kina wa kimwili, na kufanya vipimo. Mara nyingi, maelezo ya mtu kuhusu dalili huwashawishi, na wakati mwingine huwapotosha madaktari. Hata hivyo, madaktari wanaweza kushuku kuwa ni ugonjwa wa kujitungia binafsi kulingana na yafuatayo:
Historia ya matibabu ni ya kusisimua lakini haiendani.
Matibabu huzidi kuwa mabaya badala ya kupunguza dalili.
Baada ya matokeo ya kipimo kurudi hasi au baada ya watu kutibiwa kwa kundi 1 la dalili, watu hutengeneza dalili tofauti au huenda hospitali nyingine kwa ajili ya huduma.
Watu wana ujuzi mkubwa wa matibabu.
Wako tayari au wana hamu ya kufanyiwa vipimo vya uchunguzi na upasuaji.
Wana historia ya kutembelea madaktari na hospitali nyingi tofauti mara kwa mara.
Wanakataa kuwaruhusu madaktari kuzungumza na wanafamilia na madaktari ambao wamewahi kuwatibu hapo awali.
Utambuzi wa ugonjwa wa kujitungia mtu binafsi hufanywa wakati yote yafuatayo yanathibitishwa kwa mtu anayejionesha kama mgonjwa, mlemavu au aliyejeruhiwa:
Madaktari huchunguza au kutambua ushahidi wa kutia chumvi, kujifanya, kudanganya, dalili za kujisababishia, au mabadiliko katika historia ya matibabu.
Mtu huyo hana motisha dhahiri za nje za kuigiza au kuzidisha dalili.
Matatizo mengine hayapo.
Madaktari wanaweza kumpeleka mtu huyo kwa mtaalamu wa magonjwa ya akili au mtaalamu mwingine wa afya ya akili.
Ikiwa ugonjwa huo utatambuliwa mapema, vipimo hatarishi vya kuingilia mwili, taratibu za upasuaji, na matibabu yasiyo ya lazima yanaweza kuepukwa.
Matibabu ya Ugonjwa wa Kutungwa na Mtu Mwenyewe
Hakuna matibabu dhahiri yenye ufanisi
Hakuna matibabu dhahiri yenye ufanisi. Ikiwa watu watatibiwa ugonjwa wanaouigiza, wanaweza kuhisi nafuu kwa muda lakini kwa kawaida huripoti dalili za ziada na kuhitaji matibabu zaidi. Sehemu muhimu ya matibabu ni kwa madaktari kuepuka kufanya vipimo na matibabu yasiyo ya lazima.
Tiba ya kisaikolojia, hasa tiba ya tabia-tambuzi, inaweza kusaidia. Inalenga kubadilisha mawazo na tabia ya mtu. Inaweza pia kumsaidia mtu kutambua na kushughulikia masuala ya msingi yanayosababisha ugonjwa huo.
