Rotavirus ni maambukizi ya njia ya chakula yanayoweza kusababisha upungufu mkubwa wa maji mwilini.
Dalili za kawaida ni homa, kutapika, na kuharisha majimaji.
Utambuzi unategemea dalili.
Watoto wengi hupona kwa kupumzika na kunywa maji, lakini wachache hupewa maji kupitia mshipa (intravenously).
Chanjo ya kila mara inaweza kuzuia maambukizi ya rotavirus.
Rotavirus ndicho chanzo kikuu cha kuhara kunakosababisha upungufu wa maji kwa watoto wa umri wa miezi 3 hadi 15. Ni mojawapo ya virusi vinavyosababisha gastroenteritis (kuvimba kwa njia ya chakula kunakoleta kutapika na kuhara).
Kabla ya chanjo kupatikana Marekani, takribani watoto 55,000 hadi 70,000 walio chini ya miaka 5 walikuwa wakilazwa kila mwaka kutokana na rotavirus. Ingawa vifo ni nadra Marekani, duniani kote virusi hivi husababisha vifo zaidi ya 200,000 kwa mwaka, hasa kwa watoto wadogo. Wengi wa watoto hawa wanaishi katika nchi zenye kipato cha chini.
Virusi huenea kutoka kwa mtu mmoja kwenda kwa mwingine, hasa ikiwa mtu mwenye kuhara haoshi mikono vizuri baada ya kutumia choo. Maambukizi yanaweza kutokea pia kwa kugusa mdomo baada ya kugusa kitu kilichochafuliwa na kinyesi chenye virusi (kama nepi au mdoli). Uenezaji huu kupitia kinyesi kuelekea mdomoni huitwa maambukizi ya kinyesi-mdomo (fecal-oral transmission). Watu pia wanaweza kuambukizwa kwa kula chakula au kunywa maji yaliyochafuliwa na virusi hivi. Watu wazima wanaweza kuambukizwa kwa kukaribiana na mtoto mgonjwa, lakini ugonjwa mkali kwao ni nadra.
Wakati wa majira ya baridi, rotavirus ndiyo husababisha visa vingi vya kuhara vinavyowafanya watoto wadogo kulazwa hospitalini. Nchini Marekani kabla ya kupatikana kwa chanjo, wimbi la ugonjwa wa rotavirus lilianza Kusini-magharibi mnamo Novemba na kuishia Kaskazini-mashariki mnamo Machi. Sasa, ugonjwa huu hauna msimu maalum na unaweza kutokea wakati wowote mwaka mzima.
Je, Ulijua...
|
Dalili za Maambukizi ya Virusi vya Rota
Dalili za rotavirus huanza na homa na kutapika, kisha hufuatiwa na kuharisha majimaji mengi. Ugonjwa huu kwa kawaida huchukua muda wa siku 5 hadi 7.
Ikiwa maji yanayopotea mwilini hayatabadilishwa kwa kunywa mengine, mara nyingi upungufu wa maji mwilini hutokea. Upungufu wa maji mwilini humfanya mtoto kuwa mnyonge na dhaifu, mdomo kuwa mkavu, na mapigo ya moyo kwenda mbio. Kwa watoto wadogo, kuhara kuna uwezekano mkubwa wa kusababisha upungufu mkubwa wa maji mwilini ambao unaweza kuleta kifo.
Utambuzi wa Maambukizi ya Virusi vya Rota
Tathmini ya daktari
Madaktari kwa kawaida hawafanyi vipimo vya kugundua rotavirus isipokuwa wanapotaka kutambua chanzo cha mlipuko wa ugonjwa.
Wakati upimaji unapohitajika, sampuli ya kinyesi hutumwa maabara kwa ajili ya uchunguzi.
Matibabu ya Maambukizi ya Virusi vya Rota
Kupumzika na kunywa maji mengi
Hakuna matibabu mahususi (kama dawa ya kuua virusi) kwa ajili ya rotavirus. Watoto wengi hupata nafuu kwa kupumzika kitandani na kunywa kiasi cha kutosha cha maji (tazama pia matibabu ya tumbo kuvurugika (gastroenteritis)).
Watoto wagonjwa sana wanaweza kuhitaji kuwekewa maji kupitia mshipa (njia ya mrija au 'drip') ili kuzuia upungufu wa maji mwilini.
Dawa za kuzuia kuhara (antidiarrheal drugs) hazipaswi kupewa watoto walio chini ya umri wa miaka 18.
Kinga ya Maambukizi ya Virusi vya Rota
Usafi mzuri
Chanjo ya virusi vya rota
Kuzingatia usafi ni njia bora zaidi ya kuzuia ugonjwa wa tumbo na utumbo (gastroenteritis). Mtoto mgonjwa na watu wote wa nyumbani wanapaswa kunawa mikono yao mara kwa mara kwa sabuni na maji.
Kuna aina mbili za chanjo zinazoweza kuzuia rotavirus. Chanjo ya virusi vya rota ni mojawapo ya chanjo zinazopendekezwa kutolewa mara kwa mara kwa watoto wachanga. Kulingana na aina ya chanjo, dozi mbili au tatu hutolewa kwa njia ya mdomo (matone) mtoto akiwa na umri wa miezi 2 na miezi 4, au miezi 2, 4, na 6.
