Mfadhaiko Baada ya Kujifungua

(Mfadhaiko Baada ya Kujifungua)

NaJulie S. Moldenhauer, MD, Children's Hospital of Philadelphia

Imekaguliwa naOluwatosin Goje, MD, MSCR, Cleveland Clinic, Lerner College of Medicine of Case Western Reserve University

Imepitiwa/Imerekebishwa Imebadilishwa Aug 2024

v811835_sw

PATA UKWELI WA HARAKA

Mfadhaiko baada ya kujifungua ni hisia ya huzuni kubwa na kupoteza hamu ya kufanya shughuli za kawaida wakati wa mwaka wa kwanza baada ya kujifungua na hudumu kwa zaidi ya wiki 2.

Sababu
Dalili
Utambuzi wa Ugonjwa
Matibabu

Wanawake ambao wamewahi kuwa na mfadhaiko hapo awali wana uwezekano mkubwa wa kupata mfadhaiko baada ya kujifungua.
Wanawake huhisi huzuni sana, hulia, hukasirika na hisia zao hubadilika-badilika haraka na wanaweza kupoteza hamu ya kufanya shughuli za kila siku na kumtunza mtoto.
Wanawake wanapaswa kumuona daktari wao ikiwa wataendelea kuwa na dalili kwa zaidi ya wiki 2 au ikiwa wana mawazo ya kujijeruhi wao wenyewe au mtoto.
Mchanganyiko wa tiba ya kisaikolojia na dawa za kupunguza mfadhaiko unapendekezwa kwa wanawake walio na mfadhaiko baada ya kujifungua.

Wanawake wengi huwa na “hisia za huzuni” baada ya kujifungua, ambayo inaweza kujumuisha mabadiliko ya hisia au hisia za huzuni. Hata hivyo, huzuni baada ya kujifungua kwa kawaida hudumu kwa siku 2 hadi 3 na hadi wiki 2 na kwa kawaida huwa sio kali. Kwa upande mwingine, mfadhaiko baada ya kujifungua hudumu kwa wiki 2 au zaidi na unalemaza, na kuathiri shughuli za maisha ya kila siku.

Takriban 7% ya wanawake wameathiriwa. Kwa nadra sana, ugonjwa mbaya zaidi unaoitwa kichaa cha baada ya kujifungua hujitokeza.

Sababu za Unyogovu baada ya kujifungua

Sababu za masikitiko au mfadhaiko baada ya kujifungua hazijulikani wazi, lakini zifuatazo zinaweza kuchangia au kuongeza hatari:

Huzuni iliyokuwepo kabla au iliyotokea wakati wa ujauzito
Mfadhaiko baada ya kujifungua katika ujauzito uliopita
Vipindi vya awali vya huzuni au mfadhaiko vilivyotokea wakati fulani wa mwezi (kuhusiana na mzunguko wa hedhi) au wakati wa kutumia dawa za kuzuia mimba
Ndugu wa karibu walio na mfadhaiko (historia ya familia)
Mfadhaiko kama vile mfadhaiko katika uhusiano, kuwa na matatizo ya kifedha, au malezi bila mwenzi
Ukosefu wa usaidizi kutoka kwa mwenzi au wanafamilia
Matatizo yanayohusiana na ujauzito (kama vile kujifungua kabla ya wakati au mtoto mwenye kasoro za kuzaliwa)
Hisia tatanishi kuhusu ujauzito wa sasa (kwa mfano, kwa sababu haukuwa umepangwa au mwanamke alifikiria kutoa mimba)
Matatizo ya kunyonyesha

Kupungua ghafla kwa viwango vya homoni (kama vile estrojeni, projesteroni, na homoni za kikoromeo) zinazotokea baada ya kujifungua na kukosa kulala kunaweza kuchangia kupata mfadhaiko baada ya kujifungua. Pia, jeni inayomfanya mwanamke awe katika hatari zaidi ya kupata mfadhaiko baada ya kujifungua inaweza kuhusishwa.

Ikiwa wanawake wamewahi kuwa na mfadhaiko kabla ya kupata mimba, wanapaswa kumwambia daktari au mkunga wao. Mfadhaiko kama huo mara nyingi hubadilika na kuwa mfadhaiko baada ya kujifungua. Mfadhaiko wakati wa ujauzito ni kawaida na ni sababu muhimu ya hatari ya mfadhaiko baada ya kujifungua.

Dalili za Unyogovu baada ya kujifungua

Kwa kawaida, dalili za mfadhaiko baada ya kujifungua hujitokeza wakati wa miezi 3 ya kwanza baada ya kujifungua, lakini zinaweza kuanza baadaye. Dalili zinaweza kuanza polepole au ghafla zaidi. Mfadhaiko baada ya kujifungua huathiri uwezo wa mwanawake kujitunza yeye wenyewe na mtoto.

Dalili za mfadhaiko baada ya kujifungua zinaweza kujumuisha

Huzuni mwingi
Kulia mara kwa mara, kusikozuilika
Mihemko ya hisia
Kukasirika na hasira

Dalili zisizotokea sana ni pamoja na

Uchovu kupita kiasi
Matatizo ya usingizi (mkubwa sana au kidogo sana)
Maumivu ya kichwa na mwili
Kupoteza hamu ya ngono na shughuli zingine
Mashambulizi ya wasiwasi au hofu
Kupoteza hamu ya kula au kula kupita kiasi
Ugumu wa kufanya kazi
Kukosa upendeleo au kuwa wasiwasi usio na msingi kuhusu mtoto
Hisia ya kutoweza kumtunza mtoto au kutojiweza kama mama
Kuhisi mwenye hatia kuhusu kuwa na hisia hizi
Hofu ya kumdhuru mtoto
Mawazo ya kujiua

Huenda wanawake wasijenge urafiki na mtoto wao. Kwa hivyo, mtoto anaweza kuwa na matatizo ya kihisia, kijamii na kiakili baadaye.

Wenzi wanaweza pia kupata mfadhaiko, na mfadhaiko kwa mzazi yeyote unaweza kusababisha msongo wa mawazo.

Bila matibabu, mfadhaiko baada ya kujifungua unaweza kudumu kwa miezi au miaka. Karibu mwanamke 1 kati ya 3 au 4 ambao wamewahi kuwa na mfadhaiko baada ya kujifungua huupata tena.

Kichaa baada ya kujifungua ni nadra. Kinahusisha mawazo ya kujiua au ya vurugu, ndoto njozi au tabia ya ajabu. Wakati mwingine kichaa baada ya kujifungua hujumuisha hamu ya kumdhuru mtoto.

Ikiwa mzazi ana mawazo ya kujijheruhi au kumdhuru mtoto, anapaswa kutafuta matibabu papo hapo.

Kuzuia wa Kushughulikia Unyongovu wa Baada ya Kujifungua

Wanawake wanaweza kuchukua hatua za kupambana na hisia za huzuni baada ya kupata mtoto:

Kupata pumziko la kutosha iwezekanavyo—kwa mfano, kwa kulala mtoto anapolala
Kuzingatia kumtunza mtoto na wao wenyewe na kutojaribu kufanya kila kitu—kwa mfano, kwa kutojaribu kuweka nyumba safi kabisa na kupika milo wakati wote
Kuwa na mfumo imara wa wasaidizi, ambao wanaweza kujumuisha mwenzi, familia, au marafiki, na kuomba msaada
Kugawana majukumu ya utunzaji wa mtoto na ya watoto wengine na kazi za nyumbani na mwenzi wao
Kuzungumza na mtu (mwenzi, wanafamilia, au marafiki) kuhusu hisia zao
Kuoga na kuvaa nguo safi kila siku
Kutoka nje ya nyumba mara kwa mara—kwa mfano, kufanya kazi, kukutana na marafiki, au kutembea
Kupeleka mtoto kwa huduma ya matunzo ya watoto inayotegemeka, ikiwezekana, na kutumia muda peke yao au na pamoja mwenzi wao bila mtoto.
Kuzungumza na akina mama wengine kuhusu uzoefu na hisia za kawaida
Kutambua kwamba uchovu, ugumu wa kumakinika na mashaka kuhusu kuwa mama ni kawaida na kwamba athari hizi kwa kawaida huisha

Utambuzi wa Unyogovu baada ya kujifungua

Tathmini ya daktari kulingana na vigezo mahususi vya utambuzi wa kisaikolojia

Utambuzi na matibabu ya mapema ya mfadhaiko baada ya kujifungua ni muhimu kwa wanawake na watoto wao. Wanawake wanapaswa kumuona daktari wao ikiwa wataendelea kuhisi huzuni na wanapata shida kufanya shughuli zao za kawaida kwa zaidi ya wiki 2 au ikiwa wana mawazo ya kujijeruhi wao wenyewe au mtoto. Ikiwa wanafamilia na marafiki watagundua dalili, wanapaswa kuzungumza na mwanamke huyo na kumtia moyo azungumze na daktari.

Wanawake wanapoenda kwa ziara yao ya baada ya kujifungua, madaktari wanaweza kuwaomba kujaza hojaji iliyoundwa ili kutambua mfadhaiko. Ikiwa wanawake wana mfadhaiko, madaktari wanaweza pia kufanya vipimo vya damu ili kubaini kama ugonjwa, kama vile ugonjwa wa kikoromeo, unasababisha dalili.

Matibabu ya Unyogovu baada ya kujifungua

Dawa (zuranolone, brexanolone, au dawa nyingine za kupunguza mfadhaiko)
Tiba ya kisaikolojia

Matibabu ya mfadhaiko baada ya kujifungua yanajumuisha tiba ya kisaikolojia na dawa za kupunguza mfadhaiko.

Dawa mbili zimeidhinishwa na Mamlaka ya Marekani ya Chakula na Dawa mahususi kwa ajili ya mfadhaiko baada ya kujifungua: brexanolone, ambayo hutolewa kwa njia ya vena (kwa kudungwa sindano kwenye mishipa), na zuranolone, ambayo humezwa.

Wanawake walio na kichaa cha baada ya kujifungua wanaweza kuhitaji kulazwa hospitalini, ikiwezekana katika kitengo kinachosimamiwa kinachomruhusu mtoto kubaki nao. Huenda wakahitaji dawa za kuzuia kichaa pamoja na dawa za kupunguza mfadhaiko.

Wanawake wanaonyonyesha wanapaswa kushauriana na daktari wao kabla ya kutumia dawa yoyote kati ya hizi ili kubaini kama wanaweza kuendelea kunyonyesha (angalia Dawa na Matumizi ya Dawa za Kulevya Wakati wa Kunyonyesha). Dawa nyingi za kupunguza mfadhaiko huruhusu wanawake kuendelea kunyonyesha.