Goita ya kuzaliwa nayo ni ongezeko la ukubwa wa tezi ya dundumio inayokuwepo wakati wa kuzaliwa.
Tezi ya dundumio iliyopanuka inaweza kutoa homoni nyingi sana ya tezi ya dundumio (hyperthyroidism), homoni ya tezi ya dundumio kidogo sana (hypothyroidism), au, wakati mwingine, kiasi cha kawaida.
Utambuzi huo unategemea ultrasonografia na vipimo vya damu.
Matibabu yanaweza kujumuisha matibabu ya homoni na wakati mwingine upasuaji.
(Kwa watu wazima, angalia pia Goita.)
Tezi dundumio ni tezi ya endokrini iliyoko kwenye shingo. Tezi za endokrini hutoa homoni kwenye mtiririko wa damu. Homoni ni kemikali tarishi zinazoathiri utendaji wa sehemu nyingine ya mwili. Homoni ya dundumio hudhibiti kiwango ambacho mwili hufanya kazi (kiwango cha umetaboli).
Kufikia Tezi Dundumio
Sababu za Goita ya Kuzaliwa
Goita za kuzaliwa nazo zinaweza kusababishwa na yafuatayo:
Uzalishaji mbovu wa homoni ya dundumio
Kingamwili kutoka kwa mama zinazovuka kondo la nyuma na kuathiri dundumio
Dawa ambazo mama hutumia wakati wa ujauzito (zinazoitwa goitrojeni) zinazovuka kondo la nyuma
Tezi dundumio hutoa homoni ya dundumio. Ugonjwa wowote wa tezi ya dundumio unaopunguza uzalishaji wa homoni ya dundumio husababisha tezi ya pituitari kutoa homoni zaidi inayochochea dundumio (TSH). Ikiwa ugonjwa unazuia tezi ya dundumio kuitikia kwa njia ya kawaida kwa kuongeza uzalishaji wa homoni, ongezeko la kichocheo cha TSH husababisha tezi ya dundumio kupanuka. Kuna kasoro nyingi za kijenetiki zinazopunguza uwezo wa tezi ya dundumio kuzalisha homoni ya dundumio na kusababisha goita ya kuzaliwa nayo.
Wanawake wenye matatizo fulani ya dundumio kama vile Ugonjwa wa Graves wakati mwingine huzalisha kingamwili zinazopenya kondo la nyuma wakati wa ujauzito. Kingamwili hizi huingiliana na kipokezi cha TSH na zinaweza kusababisha kijusi kuzalisha homoni nyingi ya dundumio (hyperthyroidism) au homoni kidogo sana ya dundumio (hypothyroidism). Lakini katika matukio yote mawili, goita inaweza kutokea. Kwa watoto wachanga walioathiriwa, goita kwa kawaida hutoweka yenyewe ndani ya kipindi cha miezi 3 hadi 6.
Dawa kama vile amiodarone, propylthiouracil, iodini, na methimazole zinazotumiwa na mama zinaweza kupenya kwenye kondo la nyuma na zinaweza kwa nadra kusababisha goita ya kuzaliwa nayo.
Dalili za Goita ya Kuzaliwa
Dalili ya kawaida ya tezi ya kuzaliwa nayo ni ongezeko thabiti na la ulinganifu kwa ukubwa wa tezi ya dundumio. Hakuna maumivu inapoguswa. Tezi nzima au sehemu zake tu zinaweza kuongezeka kwa ukubwa. Inaweza kuonekana wakati wa kuzaliwa au kugunduliwa baadaye. Ikiwa ukuaji utaendelea, mtoto anaweza kuwa na ugumu wa kupumua na kumeza.
Watoto wengi wachanga wenye goita wana tezi ya dundumio inayofanya kazi vizuri. Hata hivyo, baadhi ya watoto wachanga hupata hypothyroidism au hyperthyroidism.
Utambuzi wa Goita ya Kuzaliwa
Atrasonografia
Vipimo vya damu
Ikiwa madaktari wanashuku kuwa mtoto mchanga ana goita, wanafanya vipimo vya ultrasonografia ili kupima ukubwa wa dundumio.
Vipimo hufanywa ili kubaini viwango vya homoni za dundumio kwenye damu (angalia Vipimo vya utendaji kazi wa dundumio).
Ikiwa madaktari wanashuku kuwa goita hiyo husababishwa na kasoro ya jenetiki, wanaweza kupendekeza wazazi wafanyiewe upimaji wa jeni kwa sababu watu walio na mtoto mmoja aliyeathiriwa wako katika hatari kubwa ya kupata mwingine.
Matibabu ya Goita ya Kuzaliwa
Wakati mwingine matibabu ya homoni
Upasuaji
Watoto wachanga walio na hypothyroidism hupewa matibabu mbadala ya homoni za dundumio kwa mdomo.
Goita zinazosababisha matatizo ya kupumua na kumeza zinaweza kutibiwa kwa njia ya upasuaji.
