Findo na adenoidi zinaweza kupanuka (kuwa kubwa zaidi) kutokana na maambukizi au sababu nyingine au zinaweza kuwa kubwa wakati wa kuzaliwa. Kupanuka kwa findo na adenoidi ni jambo la kawaida miongoni mwa watoto na kwa kawaida halihitaji matibabu yoyote.
Findo na adenoidi zilizopanuka kwa watoto zinaweza kusababishwa na maambukizi lakini zinaweza kuwa za kawaida.
Kupanuka kwa kawaida hakusababishi dalili zozote lakini wakati mwingine kunaweza kusababisha ugumu wa kupumua au kumeza na wakati mwingine maambukizi ya sikio au sanasi yanayojirudia au kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala.
Utambuzi huo unategemea uchunguzi wa kimwili ili kuona findo, uchunguzi wa koo la sauti ili kuona adenoidi, na wakati mwingine kulingana na matokeo ya utafiti wa usingizi ili kuona kama findo na adenoidi zilizopanuka zinaweza kusababisha kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala.
Dawa za kuua bakteria zinaweza kutumika ikiwa kuna maambukizi ya bakteria, na wakati mwingine, ikiwa maambukizi yanajirudia, findo na adenoidi huondolewa.
Kupata eneo la Findo na Adenoidi
Findo ni sehemu 2 za tishu za limpoidi zilizopo pande zote mbili za koo. Adenoidi, pia tishu ya limfoidi, iko juu zaidi na nyuma zaidi, nyuma ya palate, ambapo mwanzi wa pua unaunganisha na koo. Adenoidi hazionekani kupitia kwa mdomo. |
Kuangalia Ndani ya Koo
Findo na adenoidi ni mkusanyiko wa tishu za limfu ambazo zinaweza kuwa na jukumu katika kusaidia mwili kupambana na maambukizi. Hunasa bakteria na virusi vinavyoingia kupitia koo na kuzalisha kingamwili. Findo na adenoidi ni kubwa zaidi kwa watoto wenye umri wa miaka 2 hadi 6.
Findo ziko pande zote mbili za nyuma ya koo. Adenoidi ziko juu na nyuma zaidi, ambapo mwanzi wa pua huunganishwa na koo. Findo huonekana kupitia mdomo, lakini adenoidi hazionekani.
Sababu za Findo Iliyopanuka na Adenoidi
Baadhi ya watoto wa shule ya chekechea na vijana balehe wana findo na adenoidi kubwa kiasi ambazo hazisababishi tatizo lolote. Hata hivyo, findo na adenoidi zinaweza kuongezeka kwa sababu huambukizwa na virusi au bakteria zinazosababisha maambukizi ya koo (koo lenye maumivu). Isitoshe, mizio (kama vile mizio ya msimu au mizio ya mwaka mzima), vichocheo, na, pengine, refluksi gastroesofajia pia vinaweza kusababisha findo na adenoidi kupanuka. Kuendelea kuwa karibu na watoto walio na maambukizi ya bakteria au virusi, kama vile watoto katika vituo vya utunzaji wa watoto, huongeza hatari ya kuambukizwa.
Findo zilizopanuka, wakati mwingine hutatiza upumuaji au kumeza, na adenoidi zinaweza kuziba pua au mabomba ya eustachian yanayounganisha sehemu ya nyuma ya koo na masikio. Kwa kawaida, findo na adenoidi hurudi katika ukubwa wa kawaida mara tu maambukizi yanapoisha. Wakati mwingine husalia zikiwa zimepanuka, hasa kwa watoto ambao wamekuwa na maambukizi ya mara kwa mara au sugu.
Dalili za Findo Iliyopanuka na Adenoidi
Findo na adenoidi nyingi zilizopanuka hazisababishi dalili zozote. Hata hivyo, findo zilizopanuka au adenoidi zinaweza kufanya sauti iwe kama ya pua iliyoziba (watoto husikika kana kwamba wana mafua). Watoto walio na findo au adenoidi zilizopanuka wanaweza kuwa na kaakaa na mkao wa meno usio wa kawaida. Watoto wanaweza pia kuwa na tabia ya kupumua kupitia midomo yao. Findo zilizopanuka pia zinaweza kusababisha kutokwa na damu puani, kutokwa na harufu mbaya mdomoni, na kikohozi.
Matatizo
Findo na adenoidi zilizopanuka huchukuliwa kuwa tatizo zinaposababisha matatizo makubwa zaidi kama yafuatayo:
Maambukizi sugu ya sikio na kupoteza uwezo wa kusikia: Matatizo haya hutokana na kuziba kwa mabomba ya eustachian na mkusanyiko wa majimaji kwenye sikio la kati.
Maambukizi ya sanasi yanayojirudia: Tazama Sinusitisi.
Kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala: Baadhi ya watoto walio na findo na adenoidi zilizopanuka hukoroma na kuacha kupumua kwa muda mfupi wakati wa kulala. Matokeo yake, kiwango cha oksijeni kwenye damu kinaweza kuwa cha chini, na watoto wanaweza kuamka mara kwa mara na kuwa na usingizi mwingi wakati wa mchana. Mara chache, kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala kinachosababishwa na findo na adenoidi zilizopanuka huwa na matatizo makubwa, kama vile shinikizo la damu kwenye mapafu (shinikizo la juu la damu katika mishipa ya mapafu) na mabadiliko katika moyo kutokana na shinikizo la juu la damu katika mishipa ya mapafu (cor pulmonale).
Kupunguza uzani au kutoongeza uzani: Watoto wanaweza wasile chakula cha kutosha kwa sababu ya maumivu yanayotokana na maambukizi au kwa sababu kupumua kunahitaji juhudi za mwili wakati wote.
Utambuzi wa Findo Iliyopanuka na Adenoidi
Uchunguzi wa koo la sauti
Wakati mwingine utafiti wa usingizi
Findo kubwa sana zinaweza kuwa za kawaida, na findo zilizoambukizwa kwa muda mrefu zinaweza kuwa za ukubwa wa kawaida. Ili kusaidia kubaini kama maambukizi ndiyo chanzo cha findo zilizopanuka, madaktari huuliza ni vipindi vingapi vya koo la watoto walio na koo lenye strep katika kipindi cha mwaka 1 hadi 3 uliopita.
Kwa kawaida, ili kuona sehemu ya nyuma ya pua na koo, madaktari huingiza mrija laini wa kuatazama kupitia puani (unaoitwa nasopharyngoscope). Madaktari pia hutafuta uwekundu wa findo, upanuzi wa tezi za limfu kwenye taya na shingoni, na athari ya findo kwenye upumuaji. Wanaweza pia kupiga eksirei za shingo ili kubaini ukubwa wa adenoidi.
Kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala kunashukiwa wakati wazazi wanaporipoti kwamba mtoto huacha kupumua wakati wa usingizi. Katika hali kama hizi, madaktari wanaweza kupendekeza mtoto afanyiwe uchunguzi wa usingizi (polysomnografia). Kwa kipimo hiki, mtoto hufuatiliwa wakati amelala usiku kucha katika maabara ya usingizi. Madaktari pia wanaweza kupiga eksirei ya kifua na kupima kiwango cha oksijeni kwenye damu.
Matibabu ya Findo Iliyopanuka na Adenoidi
Matibabu ya svyanzo vingine (mizio na maambukizi)
Wakati mwingine upasuaji wa kuondoa adenoidi, upasuaji wa kuondoa findo, au zote mbili
Ikiwa madaktari wanafikiri chanzo ni mzio, wanaweza kutoa dawa ya kupuliza puani ya kotikosteroidi au dawa nyingine, kama vile antihistamini, zinazotolewa kupitia mdomo. Ikiwa chanzo kinaonekana kuwa maambukizi ya bakteria, madaktari wanaweza kutoa dawa za kuua bakteria.
Ikiwa dawa hizi hazifanyi kazi au ikiwa madaktari wanafikiri hazitakuwa na manufaa, madaktari wanaweza kupendekeza adenoidi kuondolewa kwa upasuaji (unaoitwa upasuaji wa kuondoa adenoidi) na pengine kuondolewa kwa findo (unaoitwa upasuaji wa kuondoa findo) wakati wa upasuaji uo huo.
Upasuaji wa kuondoa findo na upasuaji wa kuondoa adenoidi ni upasuaji wa kawaida sana kwa watoto nchini Marekani. Watoto wanaonufaika na upasuaji huu ni pamoja na wale walio na hali zifuatazo:
Kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala
Usumbufu mkubwa wakati wa kuzungumza na kupumua
Maambukizi mengi ya koo (yamefafanuliwa na baadhi ya madaktari kama zaidi ya maambukizi sita katika mwaka 1, zaidi ya maambukizi manne kwa mwaka kwa miaka 2, au zaidi ya maambukizi mawili kwa mwaka kwa miaka 3)
Madaktari wanaweza kupendekeza upasuaji wa kuondoa adenoidi pekee kwa watoto walio na yafuatayo:
Maambukizi ya sikio ya mara kwa mara na mkusanyiko wa majimaji unaodumu katika sikio la kati
Kutokwa na damu puani mara kwa mara au kuziba kwa pua kunakobadilisha sauti au kusababisha usingizi usiotulia
Maambukizi ya mara kwa mara ya sanasi
Kizuizi kinachosababisha kupumua kwa shida wakati wa kulala ambacho husababishwa na adenoidi kubwa kwa mtoto ambaye pia hahitaji upasuaji wa kuondoa findo
Je, Ulijua...
|
Upasuaji wa kuondoa findo na Upasuaji wa kuondoa adenoidi hazionekani kupunguza idadi ya kutokea au ukali wa mafua au kikohozi.
Upasuaji wa kuondoa findo na Upasuaji wa kuondoa adenoidi mara nyingi hufanywa kwa wagonjwa wa nje. Upasuaji huu unapaswa kufanywa angalau wiki 2 baada ya maambukizi yoyote kuisha.
Kiwango cha matatizo ya upasuaji ni cha chini, lakini maumivu baada ya upasuaji na ugumu wa kumeza unaosababishwa na upasuaji wa kuondoa findo yanaweza kudumu hadi wiki 2. Kwa kawaida watoto hupona baada ya upasuaji wa kuondoa adenoidi katika kipindi cha siku 2 hadi 3.
Kuvuja damu kutokana na upasuaji wa kuondoa findo si tatizo la kawaida lakini linaweza kutokea mara 2 kwa kilele: ndani ya saa 24 baada ya upasuaji au takriban siku 7 baada ya upasuaji. Kutokwa na damu baada ya upasuaji ni nadra sana lakini kunaweza kuwa mbaya au hata ya kutishia maisha kwa watoto. Watoto wanaovuja damu baada ya upasuaji wanapaswa kupata huduma ya dharura.
