Matatizo ya uzito wa mifupa kwa watoto huathiri uzito wa uimara wa mifupa na husababisha mifupa kuvunjika kwa urahisi na kukua isivyokawaida.
Matatizo haya hutokea wakati mwili haurejelei seli za mfupa za zamani.
Dalili halisi zinajumuisha ukuaji wa mfupa wenye kasoro na mifupa ambayo inavunjika kwa urahisi.
Utambuzi wa ugonjwa unajikita kwenye dalili na eksirei na wakati mwingine vipimo vya damu.
Tiba na upasuaji unaweza kusaidia kuondoa baadhi ya matatizo yaliyosababishwa na matatizo haya.
Uzito wa mfupa ni kipimo cha madini katika tishu za mfupa. Mifupa ambayo ni mizito sana au ambayo si mizito vya kutosha ina kuvunjika (mvunjiko).
Matatizo mengine ya uzito wa mifupa hutokana na matatizo kwenye jeni fulani. Jeni hizi zisizo za kawaida ni za kurithi. Yaani, zinaweza kurithishwa kutoka kwa mzazi kwenda kwa mtoto. Wengine kutokana na lishe duni, matatizo ya homoni au matatizo mengine ya kitabibu.
Matatizo ya uzito wa mifupa yanaaishinwa kulingana nayale ambayo yanasababisha uzito wa mifupa wa chini au wa juu.
(Angalia pia Muhtasari wa Matatizo ya Mifupa kwa Watoto.)
Matatizo ya Uzito Mdogo wa Mifupa kwa Watoto
Tishu ya mifupa kwa watoto inapitia mzunguko endelevu wa uundaji na ufyonzaji tena ili kusaidia ukuaji na maendeleo ya mifupa. Kwa watoto wenye tatizo la uzito wa chini wa mfupa, msawazo huu unavurugwa na sababu mahususi au kwa kutokujongea, ikisababisha uzito wa mifupa kupungua na muundo wa mifupa wenye ulemavu. Matokeo yake, mifupa inakuwa miembamba, dhaifu na rahisi zaidi kuvunjika, ikiwa ni pamoja na kwenye uti wa mgongo na mifupa mirefu (kama vile mifupa ya mkono na mguu). Muunganiko wa sababu hizi unaweza kuathiri ukuaji wa kawaida, mjongeo na ukuaji wa jumla kwa watoto.
Matatizo makubwa ya uzito mdogo wa mifupa kwa watoto ni osteogenesis imperfecta, osteoporosis, na matege.
Uzito mdogo wa mifupa kwa watoto unaweza kuwa na sababu mbalimbali, kama vile lishe duni, kiwango cha chini cha vitamini D, mabadiliko ya jieni, viwango vya chini vya homoni kadhaa (kama vile homoni ya ukuaji, estrojeni, na testosterone), matatizo ya kitabibu (kama vile ugonjwa waseliaki na ugonjwa sugu wa figo), na dawa (kama vile steroid [wakati mwingine inaitwa glulokortikoid u kortikosteroid]).
Ili kubaini endapo mtoto ana uzito mdogo wa mifupa, madaktari wanafanya uchanganuzi wa absoptiometri ya eksirei ya nishati mbili (DXA). Uchunguzi wa DXA huchukua miale ya eksirei yenye nguvu nyingi na nishati kidogo ya uti wa mgongo na nyonga, ambayo ni maeneo yaliyo na uwezekano mkubwa wa kuvunjika kwa mifupa. Tofauti kati ya usomaji wa eksirei zenye nguvu nyingi na za chini huruhusu madaktari kuhesabu uzito wa mfupa. Matokeo yanaripotiwa kama alama ya Z, ambayo inalinganisha uzito wa mfupa wa mtoto mwenye afya wa jinsia, umri na ukubwa wa mwili sawa. Kadiri uzito wa mfupa unavyopungua, ndivyo alama ya Z inavyopungua. Alama ya Z ya –2.0 au chini zaidi inaonyesha uzito mdogo wa mfupa.
Madaktari mara nyingi wanatibu sababu ya msingi ya tatizo husika. Mabadiliko ya mtindo wa maisha, katika hali fulani, tiba zinaweza pia kusaidia.
Matatizo ya Uzito Mkubwa wa Mifupa kwa Watoto
Matatizo ya mfupa wenye uzito mkubwa yanaitwa osteopetroses. Osteopetroses ni nadra, matatizo ya kurithi ambayo yanasababishwa na kutokuwa kawaida katika jeni fulani.
Seli za mifupa hujiunda daima na taratibu kwa kipindi fulani, kisha inanyonywa tena katika mchakato wa urejeleaji. Katika osteopetrosis, mwili haurejelei seli za zamani za mfupa. Matokeo yake ni ongezeko la ukubwa wa mfupa au unene wa mifupa na mabadiliko katika jinsi mifupa inavyoonekana. Ingawa mifupa ni mizito zaidi, unene ulioongezeka na mabadiliko katika muundo wa ndani na umbo hufanya mifupa kuwa dhaifu, mikavu na rahisi kuvunjika. Mifupa tishu nzito za mifupa pia hujikusanya nje ya uboho wa mfupa ambapo seli za damu zinatengenezwa. Wengu linaweza kuwa amilifu kupita kiasi na kupelekea kuvunjika kwa seli nyekundu za damu.
Osteopetroses huanzia ndogo hadi mbaya na inaweza kuwa ya kutishia hata maisha. Dalili za osteopetroses zinaweza kuanza mtoto akiwa mchanga (kuanza mapema) au baadaye katika maisha (kuanza kwa kuchelewa).
Dalili za Osteopetroses
Ingawa osteopetroses inajumuisha matatizo mbalimbali, mengi yakiwa na dalili zilezile zikitokea kwa wengi wao. Ukuaji wa mifupa kwa kawaida huwa na ulemavu. Mifupa inakuwa minene na kuvunjika kwa urahisi. Uundaji wa seli za damu unaweza kuwa dhoofu kwa sababu kuna uboho pungufu, ikipelekea madhara au kuvuja damu. Kuvuja damu kwa kawaida hutokea baada ya kupata ajali ndogo au majeraha (kwa mfano, kuchokonoa pua kunasababisha kutokwa na damu puani, na kuvuja damu kwenye fizi baada ya kupiga mswaki meno).
Ukuaji wa kupita kiasi wa mfupa kwenye fuvu kunaweza kusababisha shinikizo kwenye fuvu kuongezeka, kukandamiza neva, kusababisha kupooza kwa uso au kupoteza uwezo wa kuona au kusikia; na kunaweza kuharibu sura au meno. Mifipa kwenye vidole na miguu, mifupa mirefu ya mikono na miguu, uti wa mgongo na nyonga inaweza kuathiriwa.
Utambuzi wa Osteopetroses
Eksirei
Vipimo vya damu
Vipimo vya jeni
Kwa kawaida madaktari kwa wanakita utambuzi wa ugonjwa kwenye dalili na eksirei inayoonyesha mifupa mizito sana au mifupa iliyoumbuka..
Mtu anapokuwa hana dalili, osteopetrosis wakati mwingine inagunduliwa kwa bahati tu, baada ya daktari kuona mifupa mizito sana kwenye eksirei iliyochukuliwa kwa kusudi lisilohusiana.
Ikiwa madaktari wanashuku kuwa mtu ana osteopetrosis, wanaweza kufanya vipimo vya damu. Vipimo vya damu vinaweza kuonyesha endapo mtu huyo ana idadi ndogo ya seli nyekundu za damu (anemia) au idadi ya chini ya chembe sahani (thrombosaitopenia).
Madaktari pia wanafanya upimaji wa jeni ili kuthibitisha utambuzi wa ugonjwa kwa kubainisha matatizo mahususi yanayoathri jinsi seli za mifupa zinavyofanya kazi.
Matibabu ya Osteopetroses
Steroidi (pia huitwa glucocorticoids au corticosteroids)
Wakati mwingine upandikizaji wa seli shina
Wakati mwingine upasuaji
Steroidi, kama vile prednisone, hupunguza muundo wa seli mpya za mfupa na huweza kuongeza kiwango cha kuondoa seli za zamani za mifupa, kuimarisha mifupa. Steroidi inaweza pia kusaidia kuondoa maumivu ya mifupa na kuboresha uimara wa misuli.
Upandikizaji wa seli shina unaweza kutibu baadhi ya watoto wachanga osteopetrosis ya mapema, lakini haiwezi kurekebisha kasoro zilizopo kwenye utendakazi wa figo.
Endapo neva zinazopita kwenye fuvu zitakandamizwa, upasuaji unaweza kuhitajika ili kuondoa shinikizo kwenye neva. Upasuaji unaweza pia kuhitajika ili kuondoa shinikizo kwenye fuvu. Upasuaji wa urembo unaweza kufanywa ili kusahihisha ulemavu mkubwa wa sura na taya.
Matibabu ya Othodonti yanaweza kuhitajika ili kurekebisha meneo yaliyokaa vibaya.
Mivunjiko mingi ya watoto inatibiwa kwa plasta au kifaa cha kuvuta. Mivunjiko mikubwa (kwa mfano, mifupa iliyovunjika inatenganishwa au inafungwa) inaweza kuhitajika kutibiwa kwa upasuaji. Upungufu wa damu na uchache wa chembe sahani (husababisha kuvuja damu) unatibiwa kwa kawaida kwa kuongezewa damu. Katika mzingira nadra pale ambapo wengu ni amilifu kupita kiasi, kuondoa wengu kunaweza kusaidia upungufu wa damu na idadi ya chini ya chembe sahani.
Maambukizi yanatibiwa kwa dawa za kuua bakteria.
Ubashiri wa Osteopetroses
Osteopetrosis ya mapema ambayo haitibiwi na upandikizaji wa seli shina kwa kawaida unaweza kuua mtoto akiwa mchanga au mapema utotoni. Kifo kwa kawaida hutokana na kupungukiwa damu, maambukizi au kuvuja damu.
Osteopetrosis ya kuchelewa mara nyingi inakuwa ndogo.
