Một số nguyên nhân gây phát ban ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ
Nguyên nhân | Những phát hiện gợi ý | Tiếp cận chẩn đoán |
|---|---|---|
Nhiễm trùng | ||
Nhiễm trùng Candidal | Phát ban đỏ tươi với các tổn thương xung quanh lân cận ở vùng mặc tã, bao gồm nếp nhăn da Thường có mảng bám trắng trên lưỡi hoặc niêm mạc miệng Đôi khi có tiền sử mới sử dụng kháng sinh gần đây | Bệnh sử và khám lâm sàng Đôi khi có vết xước của tổn thương do kali hydroxyt dịch âm đạo |
Các chấm đỏ trên mặt, da đầu, thân, cánh tay và đùi tiến triển trên 10-12 giờ hình thành các bọng nước nhỏ, căng và sau đó có các mụn mủ vùng trung tâm, có vỏ bọc xung quanh Mụn nước ngứa dày đặc, cũng có thể gặp trên lòng bàn tay, lòng bàn chân, da đầu và niêm mạc, cũng như trong vùng mặc tã | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Tập hợp ban đỏ ở má (xuất hiện ban ở gò má) Đôi khi sốt, mệt mỏi | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Chốc lở không mủ: Vết loét đỏ không đau nhưng ngứa gần mũi hoặc miệng, sau đó sớm chảy mủ hoặc dịch và đóng vảy màu mật ong Chết bọng nước: Xảy ra chủ yếu ở trẻ < 2 tuổi Các bọng nước chứa đầy dịch, không đau – chủ yếu ở cánh tay, chân và thân, xung quanh là da đỏ và ngứa – sau khi vỡ sẽ tạo thành vảy màu vàng hoặc bạc | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Phát ban ban đỏ di chuyển; tổn thương ban đỏ lan rộng (khoảng 5–7 cm), đôi khi có vùng trung tâm trong suốt hoặc hiếm khi có ban xuất huyết (2%) Thường mệt mỏi, nhức đầu, đau khớp hoặc cơ thể Thường trong vùng lưu hành với nguy cơ tiếp xúc với ve, có hoặc không có vết bọ ve đốt | Bệnh sử và khám lâm sàng Đôi khi xét nghiệm huyết thanh | |
Sởi* | Ban dát sẩn bắt đầu từ mặt và lan xuống đến thân mình và các chi Thường có hạt Koplix (đốm trắng ở niêm mạc miệng) Sốt, ho, sổ mũi, nhiễm khuẩn kết mạc | Bệnh sử và khám lâm sàng Xét nghiệm huyết thanh học (vì lý do sức khoẻ cộng đồng) |
Phát ban xuất huyết, đôi khi có ban xuất huyết hoại tử Sốt, li bì, kích thích Ở trẻ lớn hơn, dấu hiệu màng não Nhịp tim nhanh, đôi khi hạ huyết áp | Nhuộm Gram và cấy máu và dịch não tủy | |
Đám các sẩn nổi lên, màu da Không ngứa hoặc khó chịu | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Ban dát sẩn xuất hiện đột ngột sau 4 hoặc 5 ngày sốt cao, điển hình khi hết sốt | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Đôi khi ban ngứa bắt đầu trên mặt và lan xuống dưới, xuất hiện dưới dạng chấm hồng hoặc đỏ nhẹ (có thể hợp thành các mảng màu đều), và thường mất đi trên mặt khi lan xuống dưới Có thể kéo dài đến 3 ngày Thường xuất hiện hạch lympho (chẩm, sau tai, cổ), sốt nhẹ | Bệnh sử và khám lâm sàng Xét nghiệm huyết thanh học (vì lý do sức khoẻ cộng đồng) | |
Sốt tinh hồng nhiệt (scarlatina) | Sốt, đôi khi đau họng Thường bình thường, ban đỏ trên nền trắng thô ráp, thường xuất hiện 12-72 giờ sau khi sốt và bắt đầu ở ngực, ở nách, và trên bẹn Vùng nhợt đặc trưng xung quanh miệng (nhợt nhạt quanh miệng và rõ nhất ở nếp gấp da (đường pastia), lưỡi dâu tây Thường tiếp theo bong tróc toàn bộ lòng bàn tay và bàn chân, đầu ngón tay và ngón chân, và háng | Bệnh sử và khám lâm sàng Thường xét nghiệm liên cầu khuẩn nhanh hoặc nuôi cấy họng |
Các vùng ban đỏ đau lan rộng phát triển thành các đám phỏng rộp lớn, có thể dễ vỡ, sau khi vỡ để lại các vết bong tróc lớn Những đám bọng nước lan rộng thêm với áp lực thấp (Nikolsky dương tính) Tiết ra dịch nhầy Thường gặp ở trẻ < 5 tuổi | Bệnh sử và khám lâm sàng Đôi khi chẩn đoán dựa vào sinh thiết và/hoặc cấy nốt phỏng | |
Tổn thương hình bầu dục, bong vẩy với một đường viền hơi gồ cao và vùng trung tâm trắng Ngứa nhẹ | Bệnh sử và khám lâm sàng Đôi khi có vết xước của tổn thương do kali hydroxyt dịch âm đạo | |
Nhiễm virut (hệ thống) | Ban dát sẩn Thường có tiền triệu hội chứng viêm long đường hô hấp trên | Bệnh sử và khám lâm sàng |
Phản ứng quá mẫn | ||
Viêm da dị ứng (chàm) | Vảy da đỏ mạn tính hoặc tái đi tái lại, thường ở nếp gấp Đôi khi có tiền sử gia đình | Bệnh sử và khám lâm sàng |
Ban đỏ ngứa nặng, thỉnh thoảng có bọng nước Không có dấu hiệu toàn thân | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Dát sẩn lan tỏa Tiền sử sử dụng thuốc hiện tại hoặc gần đây có dùng thuốc (trong vòng 1 tuần) | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Tiền triệu sốt, khó chịu, ho, đau họng, và viêm kết mạc Loét niêm mạc đau, hầu như luôn gặp ở miệng và môi nhưng đôi khi ở vùng sinh dục và hậu môn Ban đỏ đau lan rộng thành những bọng nước mềm, lớn, có thể dễ vỡ, để lại những vùng bong tróc lớn; có thể ảnh hưởng đến lòng bàn chân nhưng thường không phải ở da đầu Những đám bọng nước lan rộng thêm với áp lực thấp (Nikolsky dương tính) Đôi khi sử dụng thuốc gây bệnh (ví dụ: sulfonamid, penicillin, thuốc chống co giật) | Bệnh sử và khám lâm sàng Đôi khi sinh thiết | |
Tổn thương có gờ tròn, ngứa, đỏ Có hoặc không có tiền sử phơi nhiễm các chất gây dị ứng đã biết hoặc có khả năng | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Viêm mạch | ||
Ban xuất huyết nổi gồ lên thành đợt trong vài ngày hoặc vài tuần, điển hình ở một số vùng (ví dụ như chân, mông) Thường gặp viêm khớp, đau bụng Đôi khi đái máu, có máu trong phân, và/hoặc lồng ruột Thường gặp ở trẻ < 10 tuổi | Bệnh sử và khám lâm sàng Đôi khi sinh thiết da | |
Ban dát sẩn đỏ lan tỏa có thể thay đổi về cách xuất hiện (ví dụ như mày đay, ban hình tròn, ban xuất huyết) nhưng không bao giờ có mụn nước hoặc bọng nước; có thể ở lòng bàn tay và/hoặc lòng bàn chân Sốt (thường > 39°C) trong > 5 ngày Môi đỏ, nứt nẻ; lưỡi dâu tây; viêm kết mạc; hạch cổ to Phù mu tay và chân Bong ngón tay và ngón chân muộn sau lan xuống lòng bàn tay và lòng bàn chân | Tiêu chuẩn lâm sàng Xét nghiệm để loại trừ các rối loạn khác | |
Khác | ||
Vảy vàng và đỏ trên da đầu (đội mũ) và đôi khi ở vùng nếp gấp da | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Phát ban chỗ mặc tã (không nhiễm nấm) | Phát ban màu đỏ tươi trong khu vực mặc tã, trải rông đến các nếp gấp | Bệnh sử và khám lâm sàng |
Ban xuất huyết, da xanh Thông thường trong hoặc sau khi viêm ruột nhiễm khuẩn có biểu hiện đau bụng, nôn, và tiêu chảy phân máu Thiểu niệu hoặc vô niệu Tăng huyết áp | Công thức máu với số lượng tiểu cầu và xét nghiệm máu ngoại vi để kiểm tra bằng chứng về thiếu máu tan máu vi mạch và giảm tiểu cầu Xét nghiệm chức năng thận Xét nghiệm phân (xét nghiệm độc tố Shiga hoặc cấy đặc hiệu cho E. coli O157:H7) | |
Nang nhỏ dạng trai trên mặt trẻ sơ sinh | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Đốm hồng đỏ, xuất hiện toàn thân bắt đầu từ các chi, sau tiến triển thành dạng tổn thương hình tròn kinh điển với một vòng màu đỏ hồng xung quanh trung tâm nhạt màu Đôi khi tổn thương niêm mạc miệng, ngứa | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Chấm đỏ nhỏ hoặc đôi khi có mụn nước nhỏ Gặp chủ yếu ở trẻ nhỏ nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng và ẩm | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
Đỏ da nhiễm độc | Các vết đỏ phẳng (thường có nổi mụn trắng ở vùng trung tâm), xuất hiện đến một nửa số trẻ sơ sinh Hiếm khi xuất hiện sau 5 ngày tuổi và thường bay đi trong 7-14 ngày | Bệnh sử và khám lâm sàng |
Mụn trứng cá ở trẻ sơ sinh | Mụn đỏ, đôi khi có chấm trắng ở giữa trên mặt của trẻ sơ sinh Thường xảy ra vào khoảng 2 và 4 tuần sau khi sinh nhưng có thể xuất hiện đến 4 tháng sau sinh và có thể kéo dài từ 12-18 tháng | Bệnh sử và khám lâm sàng |
Đôi khi tiền dược nhiễm trùng đường hô hấp trên Thông thường bắt đầu bằng một vết đốm đỏ hình bầu dục, ngứa từ 2 đến 10 cm trên thân và vùng chi gần thân 7-14 ngày sau khi có vết đốm báo hiệu, xuất hiện những đốm lớn của hồng ban hình bầu dục, màu hồng hoặc đỏ, bong tróc trên thân mình, đôi khi có sự phân bố giống cây thông Noel | Bệnh sử và khám lâm sàng | |
* Nguyên nhân này hiện nay không thường gặp vì đã có tiêm chủng nhưng cần được xem xét ở các trẻ chưa được tiêm chủng. | ||