Hội chứng vi đột biến mất đoạn và hội chứng vi đột biến lặp đoạn

(Xem thêm Tổng quan về các bất thường về nhiễm sắc thể.)

Hội chứng vi đột biến mất đoạn và vi đột biến lặp đoạn là những rối loạn ở bộ gen do các đột biến mất đoạn hoặc đột biến lặp đoạn nhiễm sắc thể dưới mức vi thể (biến thể số lượng bản sao) gây ra, tình trạng này thường dẫn đến một loạt các bất thường về phát triển thần kinh, nhận thức, hành vi và bẩm sinh, với mức độ biểu hiện khác nhau và mức độ biểu hiện khác nhau đó tùy thuộc vào vùng bộ gen cụ thể có thương tổn.

Hội chứng vi đột biến mất đoạn được định nghĩa rõ ràng hơn hội chứng vi đột biến lặp đoạn và ý nghĩa của nhiều trường hợp vi đột biến lặp đoạn vẫn chưa rõ ràng. Đột biến lặp đoạn qua lại của các vi đột biến mất đoạn được nhận biết rõ ràng như 22q11.2 và 7q11.23 hiện đã được xác định rõ ràng hơn.

Hội chứng vi đột biến mất đoạn khác với hội chứng đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể ở chỗ hội chứng đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể thường có thể nhìn thấy trên nhiễm sắc thể đồ do kích thước lớn hơn (thường > 5 megabase), trong khi các bất thường trong hội chứng vi đột biến mất đoạn thường liên quan đến các phân đoạn nhỏ hơn (thường từ 1 đến 3 megabase) và chỉ có thể phát hiện được bằng đầu dò huỳnh quang (lai tại chỗ huỳnh quang) và phân tích vi mảng nhiễm sắc thể (1). Một phân đoạn gen nhất định có thể bị mất đoạn và lặp đoạn (gọi là đột biết lặp đoạn qua lại). Tác động lâm sàng của đột biến lặp đoạn qua lại ở cấp độ vi mô có xu hướng tương tự nhưng ít nghiêm trọng hơn so với các trường hợp đột biến mất đoạn liên quan đến cùng một phân đoạn. Thuật ngữ hội chứng gen tiếp giáp thường dùng để chỉ tình trạng các gen tập trung lại với nhau; tình trạng này thường liên quan đến vi đột biến mất đoạn nhưng cũng có thể liên quan đến vi đột biến lặp đoạn.

Hầu hết các vi đột biến mất đoạn và vi đột biến lặp đoạn có ý nghĩa lâm sàng dường như xảy ra không thường xuyên; tuy nhiên, cha mẹ bị bệnh nhẹ có thể được chẩn đoán khi xét nghiệm cha mẹ được thực hiện sau khi một đứa trẻ được phát hiện có bất thường.

Nhiều hội chứng vi đột biến mất đoạn đã được xác định với các biểu hiện rất khác nhau (xem bảng Các ví dụ về hội chứng vi đột biến mất đoạn).

Vi đột biến lặp đoạn qua lại liên quan đến nhiễm sắc thể 17p11.2 có liên quan đến hội chứng Potocki-Lupski, ước tính xảy ra ở 1/25.000 người trên toàn thế giới (2). Trẻ sơ sinh mắc hội chứng này bị giảm trương lực cơ, khó ăn, chậm tăng trưởng và chậm tăng cân (trước đây là chậm lớn), dị tật tim, chậm phát triển và rối loạn phổ tự kỷ.

Hội chứng Williams-Beuren là một tình trạng di truyền đa hệ thống khác do vi đột biến mất đoạn trên nhiễm sắc thể số 7 (tại dải q11.23) (3). Bệnh này được đặc trưng bởi các đặc điểm khuôn mặt đặc biệt, khuyết tật trí tuệ nhưng vẫn giữ được kỹ năng nói và tính cách hòa đồng, hướng ngoại với xu hướng lo lắng và sợ hãi. Biến chứng tim mạch bao gồm hẹp van động mạch chủ trên van. 

(Xem thêm Công nghệ giải trình tự thế hệ tiếp theo.)