Tatizo la kufikia kilele (orgasmic disorder) ni ukosefu au kuchelewa kufikia kilele cha ngono, au kilele kinachotokea mara chache au kwa nguvu ndogo sana, licha ya kuwa msisimko wa ngono unatosha na mwanamke kuamshwa kiakili na kihisia.
Baadhi ya wanawake hawafikii kilele cha ngono au hupata ugumu mkubwa wa kukifikia.
Wanawake wanaweza wasifike kileleni iwapo mara kwa mara hakuna utangulizi wa kutosha, mwenzi humwaga mapema, au kuna mawasiliano duni kuhusu mapendeleo ya ngono.
Wanawake wenye tatizo la kufikia kilele wanaweza pia kuwa na matatizo mengine ya ngono, kama maumivu wakati wa kujamiiana na kukaza kwa misuli inayozunguka uwazi wa uke bila hiari wakati wa kujaribu kuingia ukeni.
Madaktari hutambua tatizo la kufikia kilele kulingana na maelezo ya mwanamke kuhusu tatizo na kwa kuzingatia vigezo maalum.
Wanawake huhimizwa kujaribu kujisisimua (kujichua), na kwa baadhi yao, tiba za kisaikolojia zinaweza kuwa za manufaa.
(Angalia pia Muhtasari wa Ukosefu wa Ngono kwa Wanawake.)
Kiasi na aina ya msisimko unaohitajika kufikia kilele hutofautiana sana kati ya mwanamke mmoja na mwingine. Wanawake wengi wanaweza kufikia kilele kupitia msisimko wa kisimi, lakini chini ya nusu yao hufikia kilele mara kwa mara kupitia kujamiiana kwa uke pekee. Takribani mwanamke 1 kati ya 10 hawafikii kilele kabisa, lakini baadhi yao bado huona shughuli za ngono kuwa zinaridhisha.
Wanawake wengi wenye tatizo la kufikia kilele hawawezi kufikia kilele katika hali yoyote, hata wanapojisisimua na wanapokuwa wamechangamshwa sana kingono. Hata hivyo, ikiwa mwanamke hafikii kilele kwa sababu hajaamshwa kingono vya kutosha, tatizo hilo huchukuliwa kuwa la kuamshwa kingono, si la kufikia kilele. Kutoweza kufikia kilele huchukuliwa kuwa tatizo la kiafya tu pale ambapo hali hiyo humsumbua mwanamke.
Sababu za Tatizo la Mshindo kwa Wanawake
Sababu za kimazingira na kisaikolojia zinaweza kuchangia tatizo la kufikia kilele, kama vile:
Sababu za kimazingira zinazohusiana na hali ya sasa ya mwanamke (kwa mfano, ukosefu wa utangulizi wa kutosha, kumwaga mapema kwa mwenzi, au mawasiliano duni kuhusu mapendeleo ya ngono).
Sababu za kisaikolojia (kama wasiwasi, msongo wa mawazo, au kukosa imani kwa mwenzi).
Sababu za kitamaduni (kwa mfano, kutotambuliwa au kutopewa uzito kwa raha ya ngono ya wanawake).
Kwa mwenzi mmoja au wote wawili, ukosefu wa uelewa kuhusu jinsi mwitikio wa ngono unavyofanya kazi.
Matatizo ya kimwili pia yanaweza kuchangia tatizo la kufikia kilele. Haya ni pamoja na uharibifu wa mfumo wa neva (unaotokana na kisukari, majeraha ya uti wa mgongo, lichen sclerosus, au sclerosis nyingi) pamoja na kasoro za viungo vya uzazi.
Dawa fulani, hasa vizuizi teule vya ufyonzaji upya wa serotonini (SSRIs, aina ya dawa za kupunguza mfadhaiko), zinaweza kuzuia kufikia kilele cha ngono.
Dalili za Tatizo la Mshindo kwa Wanawake
Baadhi ya wanawake wenye tatizo la kufikia kilele hawajawahi kufanikiwa kufikia kilele kabisa. Wengine waliwahi kufikia kilele lakini sasa hawafikii tena au hupata ugumu mkubwa wa kukifikia.
Wanawake wengine hupata kilele, lakini hutokea mara chache au kwa nguvu ndogo sana, licha ya kuwa msisimko wa ngono unatosha na mwanamke ameamshwa kiakili na kihisia.
Wanawake wenye tatizo la kufikia kilele wanaweza pia kuwa na matatizo mengine ya ngono, kama maumivu wakati wa kujamiiana (dyspareunia) na kukaza kwa misuli inayozunguka uwazi wa uke bila hiari wakati wa kujaribu kupenyezwa ukeni (ugonjwa wa levator ani, ambao awali ulijulikana kama vaginismus).
Matatizo ya wasiwasi na mfadhaiko ni ya kawaida miongoni mwa wanawake wenye tatizo la kufikia kilele.
Utambuzi wa Tatizo la Mshindo kwa Wanawake
Utathmini wa daktari kulingana na kigezo mahususi
Madaktari humhoji mwanamke na, wakati mwingine, mwenzi wake. Huwa wanamwomba mwanamke kueleza tatizo kwa maneno yake mwenyewe.
Madaktari hutambua tatizo la kufikia kilele kulingana na vigezo vifuatavyo:
Kilele cha ngono kinachochelewa, kinachotokea mara chache, kisichotokea kabisa, au kinachokuwa dhaifu sana baada ya msisimko wa kawaida wa ngono katika shughuli zote au karibu zote za ngono.
Dhiki ya kihisia au matatizo ya mahusiano yanayosababishwa na matatizo ya kufikia kilele
Kutokuwepo kwa ugonjwa mwingine au matumizi ya dutu yanayoweza kuhusishwa na matatizo ya kufikia kilele
Dalili lazima ziwe zimekuwepo kwa angalau miezi 6.
Matibabu ya Tatizo la Mshindo kwa Wanawake
Kujisisimua (kujichua)
Tiba za kisaikolojia au tiba ya ngono
Madaktari wanaweza kuwahimiza wanawake kujifunza ni aina gani ya mguso unaofurahisha na kuamsha hisia kwa kujaribu kujisisimua (kujichua).
Madaktari wanaweza pia kupendekeza kuongeza aina na nguvu ya vichocheo vingine, ikiwemo mawazo ya kimapenzi, uigizaji, video, picha, maandishi, na sauti.
Mbinu nyingine zinazoweza kusaidia ni pamoja na mbinu za kujituliza na mazoezi ya kuzingatia hisia (sensate focus). Katika mazoezi ya kuzingatia hisia, wenzi hugusana kwa zamu kwa njia zinazolenga raha. Wanandoa wanaweza kujaribu vichocheo zaidi au tofauti, kama vile vifaa vya mtetemo, mawazo ya kimapenzi, au video za ngono. Kifaa cha mtetemo kinaweza kuwa cha msaada hasa pale ambapo kuna uharibifu wa neva.
Kujifunza zaidi kuhusu anatomia ya mwanamke na njia za kumwamsha kingono kunaweza kusaidia. Kwa baadhi ya wanawake, kuongeza msisimko wa kisimi pekee kunaweza kutosha.
Tiba za kisaikolojia zinaweza kuwasaidia wanawake kutambua na kudhibiti wasiwasi kuhusu utendaji wa ngono na masuala ya kuamini mwenzi. Tiba hizi ni pamoja na tiba ya kisaikolojia, tiba ya utambuzi-tabia, tiba ya utambuzi inayotegemea umakinifu, na tiba ya ngono.
Tiba ya kisaikolojia na tiba ya utambuzi-tabia inaweza kuwa muhimu hasa kwa wanawake wenye historia ya kiwewe cha kingono au matatizo ya kisaikolojia. Tiba hizi zinaweza kusaidia wanawake kutambua na kudhibiti hofu ya kuwa katika hali ya udhaifu na masuala ya kuaminiana na mwenzi.
Mazoezi ya uangalifu (kuzingatia kinachoendelea wakati wa sasa) yanaweza kuwasaidia wanawake kuzingatia hisia za ngono bila kujihukumu au kufuatilia kinachoendelea.
Tiba ya ngono mara nyingi huwasaidia wanawake na wenzi wao kushughulikia matatizo yanayoathiri maisha yao ya ngono, ikiwa ni pamoja na matatizo mahususi ya ngono na uhusiano wao.
Ikiwa vizuizi teule vya ufyonzaji upya wa serotonini (SSRI) ndivyo chanzo, kuongeza bupropion (aina tofauti ya dawa ya kupunguza mfadhaiko) kunaweza kusaidia. Au daktari anaweza kupendekeza dawa nyingine ya kupunguza mfadhaiko.
Hakuna dawa inayopendekezwa mahususi kwa ajili ya tatizo la kufikia kilele cha ngono kwa wanawake.
