Matatizo ya mshipa wa fupanyonga hurejelea maumivu ya muda mrefu (sugu) katika sehemu ya chini kabisa ya tumbo (fupanyonga) yanayosababishwa na mkusanyiko wa damu kwenye mishipa ya fupanyonga, ambayo imepanuka (kupanuka) na kuganda.
Matatizo ya mshipa wa fupanyonga yanaonekana kuwa chanzo cha kawaida cha magonjwa sugu maumivu ya fupanyonga (maumivu ya nyonga yanayodumu kwa zaidi ya miezi 6). Maumivu hutokea kwa sababu damu hujikusanya kwenye mishipa ya fupanyonga, ambayo imepanuka na kuganda (inayoitwa mishipa ya varicose). Maumivu yanayotokana wakati mwingine hudhoofisha. Estrojeni inaweza kuchangia ukuaji wa mishipa hii.
Wanawake wengi katika miaka ya uzazi wana mishipa ya varicose kwenye fupanyonga yao, lakini si wote wana dalili. Kwa nini baadhi ya wanawake hupata dalili haijulikani.
Wanawake wengi wenye matatizo ya mshipa wa fupanyonga huwa wamefikia ukomo wa hedhi. Dalili kwa kawaida huisha baada ya kukoma hedhi.
Dalili za Matatizo ya Mshipa ya Fupanyonga
Kwa kawaida, maumivu huwa hayana nguvu, lakini yanaweza kuwa makali au ya kuuma. Huwa mbaya zaidi mwishoni mwa siku (baada ya kukaa au kusimama kwa muda mrefu) na hupungua kwa kulala chini. Maumivu pia huzidi wakati wa tendo la ndoa au baada yake.
Dalili nyingine ni pamoja na uzito au shinikizo la nyonga, hedhi yenye uchungu, na kuongezeka kwa uchafu ukeni.
Maumivu huwa yanatokea upande mmoja tu.
Utambuzi wa Matatizo ya Mshipa ya Fupanyonga
Ultrasound au kipimo kingine cha picha
Madaktari wanaweza kushuku matatizo ya mshipa wa fupanyonga wakati wanawake wanapopata maumivu ya nyonga lakini uchunguzi wa nyonga haigundui uvimbe au hali nyingine isiyo ya kawaida. Ili madaktari waweze kugundua matatizo ya mshipa wa fupanyonga, maumivu lazima yawe yamekuwepo kwa zaidi ya miezi 6 na ovari lazima ziwe laini zinapochunguzwa.
Ultrasound ili kuangalia mishipa ya varicose kwenye fupanyonga inaweza kuwasaidia madaktari kuthibitisha utambuzi wa matatizo ya vena ya fupanyonga. Hata hivyo, kipimo kingine cha picha kinaweza kuhitajika ili kuthibitisha utambuzi. Vipimo hivi vinaweza kujumuisha venografia (miale ya eksirei ya mishipa iliyochukuliwa baada ya wakala wa utofautishaji wa mionzi kudungwa kwenye mshipa kwenye kinena), tomografia iliyokadiriwa (CT), na upigaji picha kwa mwangwi wa sumaku (MRI).
Ikiwa maumivu ni ya kusumbua na yanaendelea na chanzo hakijatambuliwa, laparoscopy inaweza kufanywa. Katika utaratibu huu, madaktari hufanya mkato mdogo chini ya kitovu na kuingiza mrija wa kutazama ili kuona moja kwa moja miundo ya fupanyonga.
Matibabu ya Matatizo ya Mshipa wa Fupanyonga
Kwa kawaida dawa zisizo za steroidal za kuzuia uchochezi
Kaptura za kubana
Dawa zisizo za steroidal za kuzuia uchochezi (NSAIDs) zinaweza kusaidia kupunguza maumivu.
Kaptura za kubana zinaweza kuwa na manufaa, lakini si soksi za kubana.
Ikiwa hatua hizi hazifanyi kazi na maumivu yanaendelea na ni makali, madaktari wanaweza kujaribu taratibu zisizoingiliana sana ili kuzuia mtiririko wa damu kwenye mishipa ya varicose na hivyo kuzuia damu kujikusanya hapo. Kwa mfano, madaktari wanaweza kuvimbisha mishipa ya varicose kwa kutumia ganzi ili kufifisha eneo dogo la paja kabla ya kufanya mkato mdogo. Kisha, madaktari huingiza mrija mwembamba na unaonyumbulika (catheter) kupitia mkato huo ndani ya mshipa na kuuunganisha kwenye mishipa iliyopasuka. Huingiza koili ndogo au vimiminika kama gundi kupitia katheta hadi kwenye mishipa ili kuzuia mishipa.
Wakati damu haiwezi tena kutiririka kwenye mishipa ya varicose kwenye fupanyonga, maumivu kwa kawaida hupungua.
Upasuaji wa kuondoa mishipa ya varicose unaweza kuzingatiwa ikiwa taratibu zisizo na uvamizi mwingi hazitafanikiwa.
