Hiparemesisi gravidarumu ni kichefuchefu kikali sana na kutapika kupita kiasi wakati wa ujauzito.
Wanawake walio na hiparemesisi gravidarumu, tofauti na wanawake walio na kichefuchefu cha kawaida cha asubuhi, hupungua uzani na huwa na upungufu wa maji mwilini.
Madaktari hugundua hiparemesisi gravidarumu kulingana na dalili na hufanya vipimo ili kuangalia upungufu wa maji mwilini na sababu zingine zinazowezekana za kutapika.
Matibabu hayahusishi chochote kwa mdomo mwanzoni, vimiminika vyenye elektroliti na vitamini vinavyotolewa kwa sindano ya mishipa, na dawa za kupunguza kichefuchefu, na mara chache, kutoa chakula chote kwa njia ya mishipa.
(Angalia pia Kichefuchefu na Kutapika Mwanzoni mwa Ujauzito.)
Mara nyingi mimba husababisha kichefuchefu na kutapika. Kwa kawaida hutokea asubuhi (kama inavyoitwa kichefuchefu cha asubuhi), ingawa inaweza kutokea wakati wowote wa siku. Hii aina ya kichefuchefu na kutapika kwa kawaida huanza karibu wiki 5 za ujauzito na huwa mbaya zaidi katika takriban wiki 9. Hutoweka kwa takriban wiki 16 hadi 18.
Hiparemesisi gravidarumu hutofautiana na kichefuchefu cha kawaida cha asubuhi. Ikiwa wanawake wanatapika mara kwa mara na kupata kichefuchefu kiasi kwamba wanapunguza uzani na kukosa maji mwilini, wana hiparemesisi gravidarumu. Ikiwa wanawake hutapika mara kwa mara lakini wanaongezeka uzito na hawajakosa maji mwilini, hawana hiparemesisi gravidarumu.
Chanzo cha hiparemesisi gravidarumu hakijulikani.
Dalili za Hiparemesisi Gravidarumu
Wanawake walio na hiparemesisi gravidarumu huenda wasikule chakula cha kutosha ili kuipa miili yao nguvu. Kisha mwili huvunja mafuta, hivyo kusababisha mkusanyiko wa bidhaa taka (ketoni) zinazoitwa ketosisi. Ketosis inaweza kusababisha uchovu, harufu mbaya mdomoni, kizunguzungu, na dalili nyingine.
Wanawake walio na hiparemesisi gravidarumu mara nyingi huwa na upungufu wa maji mwilini kiasi kwamba usawa wa elektroliti, zinazohitajika ili mwili ufanye kazi vizuri, zinaathirika. Upungufu wa maji mwilini pia unaweza kusababisha matatizo mengine kama vile mapigo ya moyo ya haraka, shinikizo la chini la damu, na, mara chache, midundo isiyo ya kawaida ya moyo.
Hiparemesisi gravidarumu inaweza kusababisha tezi ya dundumio kufanya kazi kupita kiasi kidogo na kwa muda (inayoitwa homoni nyingi kupita kiasi kwenye dundumio).
Mara chache, hiparemesisi gravidarumu huendelea baada ya wiki 16 hadi 18 za ujauzito. Ikiwa itatokea, yafuatayo yanaweza kutokea:
Ini linaweza kuharibika vibaya, na kusababisha homa ya nyongo ya manjano na kuvunjika kwa tishu za ini. Ikiwa uharibifu wa ini au upungufu wa maji mwilini ni mkubwa, wanawake wanaweza kuchanganyikiwa.
Ugonjwa wa ubongo wa Wernicke unaweza kutokea, Unaweza kusababisha kuchanganyikiwa, kusinzia, matatizo ya macho, na kupoteza usawa.
Umio unaweza kupasuka.
Utambuzi wa Hiparemesisi Gravidarumu
Wakati mwingine vipimo vya kawaida vya uzani
Vipimo vya damu na mkojo
Madaktari huwauliza wanawake kuhusu kutapika:
Wakati ilianza
Muda ambao ilidumu
Mara inapotokea kwa siku
Ikiwa kitu chochote kinaituliza au kufanya iwe mbaya zaidi
Jinsi matapishi yanavyoonekana
Kuna matapishi kiasi gani
Madaktari wanashuku hiparemesisi gravidarumu kulingana na dalili. Kupima uzani wa mwanamke mara kwa mara kunaweza kusaidia katika utambuzi wa hiparemesisi gravidarumu. Ikiwa madaktari wanashuku tatizo hili, hufanya vipimo vya damu na mkojo ili kubaini kama kuna upungufu wa maji mwilini na kuangalia matatizo ya elektroliti, ambayo yanaweza kusababishwa na upungufu wa maji mwilini.
Kipimo cha ultrasonografia kwa kawaida hufanywa ili kubaini kama wanawake wana uvimbe wa hidatidiform (ugonjwa ambao mwanzoni unafanana na ujauzito) au kijusi zaidi ya kimoja (mimba ya vijusi vingi). Hali yoyote inaweza kusababisha uwezekano wa kutapika.
Vipimo vingine vinaweza kufanywa ili kufutilia mbali sababu zingine zinazowezekana za kutapika.
Matibabu ya Hiparemesisi Gravidarumu
Hakuna kula kitu kwa mdomo mwanzoni
Viowevu vinavyotolewa kwa kudungwa kwenye mshipa wa damu
Dawa za kupunguza kichefuchefu
Mara chache, kulisha kwa njia ya mishipa
Ikiwa hiparemesisi gravidarumu imethibitishwa, mwanamke hapewi chochote kwa mdomo mwanzoni. Badala yake, anapewa vinywaji kwa njia ya mishipa. Kwa kawaida viowevu huwa na sukari (glukosi) na hujumuisha elektroliti na vitamini inavyohitajika. Ikiwa kutapika ni kali na kunaendelea, mwanamke huyo hulazwa hospitalini na anaendelea kupewa majimaji yenye virutubisho vyovyote vinavyohitajika. Pia hupewa dawa za kupunguza kichefuchefu (dawa za kupunguza kutapika) kwa mdomo, sindano, au kidonge cha kutiwa tupuni.
Baada ya mwanamke kupewa maji mwilini na kutapika kumepungua, hupewa vinywaji vya kunywa. Ikiwa anaweza kunywa vinywaji, anaweza kuanza kula mara kwa mara, sehemu ndogo za vyakula visivyo na ladha. Ukubwa wa mlo huongezwa kadri anavyoweza kuvumilia chakula zaidi. Ikiwa hawezi kunywa vinywaji, anaweza kuhitaji kupewa vinywaji kwa njia ya mishipa hospitalini au nyumbani kwa muda mrefu zaidi.
Ikiwa dalili zinarudi, matibabu hurudiwa.
Mara chache, ikiwa kupungua uzani kutaendelea na dalili zikiendelea licha ya matibabu, kotikosteroidi (kama vile methylprednisolone) zinaweza kutumika kwa muda mfupi. Hata hivyo, hazitumiwi sana kabla ya wiki 8 za ujauzito kwa sababu zinaweza kusababisha kasoro za kuzaliwa.
Ikiwa kutapika kutaendelea licha ya matibabu na kusababisha kupungua uzani, homa ya nyongo ya manjano, na mapigo ya moyo yasiyo ya kawaida kwa mama, maisha ya mama yanaweza kuwa hatarini. Katika hali kama hizo, kumaliza ujauzito kunaweza kuwa chaguo. Wanawake wanaweza kujadili chaguo hili na daktari wao.
