Kila mtu anahitaji maji na kemikali fulani (elektroliti) ili kuwa mwenye afya. Kwa kawaida, unakunywa viowevu ili kukidhi mahitaji na kuwa mwenye kiu hukwambia kuwa unahitaji viowevu vingi. Lakini watoto na watoto wachanga zaidi hawawezi kukwambia kila wakati wanahitaji kiowevu, haswa wakati ni wagonjwa.
Upungufu wa maji mwilini mwa watoto ni nini?
Upungufu wa maji mwilini ni kutokuwa na maji ya kutosha mwilini mwako. Mara nyingi watoto huwa wenye kukosa maji mwilini ikiwa wanatapika au kuendesha (mara nyingi, kinyesi majimaji chepesi) na hawanywi maji ya kutosha ili kuisawazisha. Homa hufanya kokosa maji mwilini kuwe kubaya zaidi.
Kutapika na kuhara kunaweza kusababisha kukosa maji mwilini
Kupata maziwa kidogo sana wakati wa kunyonya inaweza kusababisha kukosa maji mwilini kwa watoto
Kukosa maji mwilini sana kunaweza kufanya watoto wahisi wakiwa wagonjwa na wakati mwingine wafariki
Mtoto anayekosa maji mwilini anahitaji viowevu na madini yanayoitwa elektroliti
Maziwa ya matiti na michanganyiko ya kuongeza maji mwilini kupitia kinywani (inauzwa kwenye maduka ya chakula na dawa) ina msawazisho mzuri wa maji na elektroliti
Soda, juisi na vinywaji vya spoti havina msawazisho mzuri wa maji na elektroliti.
Je, dalili za upungufu wa maji mwilini ni zipi?
Watoto watakuwa na dalili ya kile ambacho kinawafanya wakose maji mwilini, kama vile kutapika sana, kuhara au zote mbili.
Watoto waliokosa maji mwilini wanahitaji huduma ya matibabu mara moja ikiwa:
Sehemu laini juu ya vichwa vyao imezama
Macho yao yamezama
Hawana machozi wakati wanalia
Midomo yao ni kavu
Hawakojoi sana
Hawako macho sana au hawafanyi kazi kama kawaida (hawana nguvu)
Kukosa maji mwilini kidogo hadi wastani husababisha kinywa kavu na midomo. Watoto wanaweza kuwa na kiu kuliko kawaida na wanaweza kukojoa kidogo kuliko kawaida. Watoto wanaweza kuingiliana na watu wengine kidogo au wawe wachangamfu kidogo kuliko kawaida.
Nenda kwa daktari mara moja ikiwa mtoto wako ana mojawapo ya ishara hizi za onyo:
Hawezi kukaa na viowevu mwilini
Hana machozi
Hapitishi kiwango sawa cha mkojo au anatumia nepi chache zaidi
Analala tu hapo akionekana dhaifu na mchovu
Wakati mwingine, ngozi huwa na rangi ya hudhurungi na hupumua haraka
Kukosa maji mwilini sana kunaweza kutishia maisha kusipotibiwa haraka.
Je, madaktari wanatibu vipi kukosa maji mwilini kwa watoto?
Watoto ambao wanatapika au kuhara kidogo lakini hawakosi maji mwilini wanaweza kuendelea kunywa kile ambacho huwa wanakunywa.
Watoto wanaokosa maji mwilini wanahitaji kiowevu cha ziada kwa mchanganyiko mzuri wa maji na elektroliti. Maji tupu, maziwa, soda, juisi na vinywaji vya spoti havina msawazisho mzuri wa maji na elektroliti.
Viowevu vya kupatiana:
Maziwa ya matiti, ikiwa tayari unanyonyesha (maziwa ya matitit ina elektroliti na ndiyo kiowevu kizuri zaidi cha kunyonyesha watoto)
Kwa watoto wachanga ambao hawanyonyi, suluhisho la kuongeza maji mwilini kwa mdomo (mchanganyiko wa maji na elektroliti) ambalo unaweza kununua kama poda au kioevu kwenye duka la dawa au duka la bidhaa ndogo. Mara tu mtoto wako amepita masaa 12 bila kutapika, basi unaweza kumpa fomyula.
Watoto wakubwa zaidi ya mwaka 1 wanaweza kujaribu kuonja mchuzi wazi au supu, soda wazi, jelatini, au juisi iliyochanganywa kuwa nusu-nguvu na maji, au barafu ya kijiti. Maji ya kawaida, juisi isiyo na maji, au vinywaji vya michezo sio bora kwa kutibu kukosa maji mwilini katika umri wowote. Suluhisho la kurudisha maji mwilini kwa mdomo pia ni mbadala, haswa kwa kukosa maji mwilini ambako sio kali.
Jinsi ya kumpea viowevu:
IIkiwa mtoto wako anakosa maji mwilini kutokana na kutapika, mpatie mafundo kidogo ya viowevu kila dakika 10, kisha viwango vingi mara nyingi ikiwa mtoto wako ana uwezo wa kunywa bila kutapika
Ikiwa mtoto wako anakosa maji mwilini kutokana na kuhara, mpatie kiowevu zaidi, mara chache—unaweza pia kumpatia maziwa ya kopo au vyakula vya kawaida ikiwa mtoto wako hatapiki
Ikiwa mtoto wako ana upungufu mkubwa wa maji mwilini au ni mgonjwa sana na hawezi kunywa kiasi cha kutosha, madaktari:
Watampea viowevu kupitia kwenye mshipa (kwa IV)
Watampea viowevu kupitia kwenye mfereji mwembamba wa plastiki ambao unaingia kwenye pua la mtoto, kuelekea kwenye koo na kwenye tumbo
