Baadhi ya spishi za Paragonimus husababisha maambukizi ya mapafu.
Watu huambukizwa wanapomeza uvimbe wa majimaji wenye mabuu ya mnyoo bapa katika kaa au kamba wa maji safi ambao hawajapikwa, hawajapikwa vizuri, au ambao wamelowekwa kwenye siki.
Watu wengi walioambukizwa hawana dalili, lakini wale wanaopata dalili wanaweza kuwa na dalili za kuhara, maumivu ya tumbo, homa, kikohozi, mwasho, na baadaye, dalili zinazotokana na uharibifu wa mapafu na viungo vingine.
Madaktari hutambua maambukizi wanapoona mayai kwenye makohozi ya mtu au mayai kutoka kwa makohozi yaliyomezwa kwenye kinyesi.
Praziquantel au dawa nyingine hutolewa ili kuondoa minyoo bapa mwilini.
Minyoo bapa ni minyoo yenye vimelea. Kuna aina nyingi za mnyoo bapa. Aina tofauti huwa zinaambukiza sehemu tofauti za mwili. Kuna zaidi ya spishi 30 za Paragonimus, na spishi 10 zinaweza kuambukiza watu, na kusababisha paragonimiasis. Hata hivyo, visa vingi vya paragonimiasis husababishwa na Paragonimus westermani.
Watu hupata maambukizi ya mnyoo bapa ya mapafu wanapomeza uvimbe wenye mnyoo bapa ambayo haijakomaa (mabuu) katika kaa au kamba wa maji safi ambao hawajapikwa, hawajapikwa vizuri, au ambao wamelowekwa kwenye siki. Maambukizi haya hutokea mara nyingi zaidi barani Asia. (Angalia pia Muhtasari wa Maambukizi ya Vimelea.) Spishi zingine za Paragonimus husababisha paragonimiasis barani Afrika, Amerika ya Kati na Kusini, na mara chache Amerika Kaskazini.
Baada ya uvimbe wa majimaji kumezwa, mabuu hutoka kwenye uvimbe, hupenya kwenye ukuta wa utumbo na kuingia kwenye utobo wa tumbo. Kisha hupitia kwenye kiwambo cha kifua, na kuvamia mapafu. Huko, hukua na kuwa wazima na kutaga mayai. Minyoo bapa iliyokomaa inaweza kuishi kwa kipindi cha miaka 20 ikiwa haitatibiwa.
Minyoo bapa inaweza pia kwenda kwenye ubongo, ini, tezi za limfu, ngozi, au uti wa mgongo ambapo huunda uvimbe wa majimaji na kuzalisha mayai. Hata hivyo, mzunguko wa maisha hauwezi kukamilika ikiwa katika viungo hivi kwa sababu mayai hayana njia ya kutoka mwilini.
Kutoka kwenye mapafu, mayai hupitishwa kwenye makohozi ambayo mtu hukohoa na kutemwa au kumezwa na kutolewa kupitia kinyesi. Ikiwa mayai yataingia kwenye maji safi, yataanguliwa na kuwa mabuu ambayo humezwa na konokono. Ndani ya konokono, mabuu hukua na kuwa umbo (linaloitwa cercariae) linaloweza kuogelea. Cercariae hutolewa kutoka kwa konokono walioambukizwa kisha huambukiza kaa au kamba na kuunda uvimbe wa majimaji (unaoitwa metacercariae).
1. Eggs are excreted in sputum or stool of infected people.
2–3. In the environment, the eggs develop, hatch into an immature form (called miracidia), and are ingested by snails.
4. Inside the snail, the miracidia go through several stages to develop into a form that can swim (cercariae).
5.The cercariae infect crabs or crayfish and form cysts (called metacercariae).
6. People are infected when they swallow cysts in raw, undercooked, or pickled freshwater crabs or crayfish.
7. In the intestine, the larvae leave the cyst.
8. The larvae penetrate the wall of the intestine, pass through the diaphragm, and invade the lungs. There, they develop into adults and produce eggs, which are passed in sputum that is coughed up and spit out or swallowed and passed in stool.
Image from the Centers for Disease Control and Prevention Image Library.
Tazama pia taarifa za Shirika la Afya Duniani (WHO) na Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (CDC) kuhusu paragonimiasis.
Dalili za Maambukizi ya Minyoo Bapa kwenye Mapafu
Watu wengi wenye maambukizi ya mnyoo bapa kwenye mapafu hawana dalili. Hata hivyo, muda mfupi baada ya kupata maambukizi ya homa ya mapafu, watu wanaweza kuwa na dalili za kuhara, maumivu ya tumbo, homa, kikohozi, na mwasho.
Baadaye, maambukizi hayo huharibu mapafu zaidi lakini yanaweza kuathiri viungo vingine, ikijumuisha ngozi. Watu hupata dalili polepole kama vile kikohozi sugu, maumivu ya kifua, na ugumu wa kupumua. Wanaweza kukohoa damu. Uvimbe vinaweza kutokea kwenye ngozi.
Ikiwa ubongo umeathiriwa, watu wanaweza kuwa na kifafa, ugumu wa kutumia au kuelewa lugha, au matatizo ya kuona. Wanaweza kuwa wamepooza.
Utambuzi wa Maambukizi ya Minyoo Bapa kwenye Mapafu
Uchunguzi wa sampuli ya makohozi au kinyesi
Wakati mwingine vipimo vya damu ili kugundua kingamwili dhidi ya vimelea
Vipimo vya upigaji picha wa mapafu
Madaktari hutambua maambukizi ya mnyoo bapa kwenye mapafu wanapoona mayai kwenye makohozi au kinyesi cha mtu. Wakati mwingine sampuli ya majimaji huondolewa kwenye mapafu na kuchunguzwa ili kuona kama ina mayai. Mayai yanaweza kuwa magumu kupata kwa sababu ni machache tu yanayotolewa kwa wakati na hayatolewi mara kwa mara. Maabara zinaweza kutumia mbinu maalum za ukolezi ili kuzisaidia kutambua mayai.
Vipimo vya damu ili kugundua kingamwili zilizopo dhidi ya vimelea vilivyopo vinaweza kuwa muhimu. (Kingamwili ni protini zinazozalishwa na mfumo wa kingamwili ili kusaidia kulinda mwili dhidi ya mashambulizi, ikiwa ni pamoja na yale ya vimelea.)
Vipimo vingine, kama vile eksirei au tomografia ya kompyuta (CT) ya kifua, vinaweza kufanywa ili kuchunguza uharibifu wa mapafu au viungo vingine.
Matibabu ya Maambukizi ya Minyoo Bapa kwenye Mapafu
Dawa ya kuondoa minyoo bapa mwilini
Wakati mwingine upasuaji
Maambukizi ya mnyoo bapa ya mapafu hutibiwa kutumia praziquantel, dawa inayotumika kuuwa mnyoo bapa mwilini (inayoitwa dawa ya anthelmintic). Chaguo mbadala ni triclabendazole.
Ikiwa ubongo umeambukizwa, steroidi (wakati mwingine huitwa glukokotikoidi au kotikosteroidi) zinaweza pia kutolewa. Husaidia kudhibiti uvimbe unaotokea wakati dawa inapoua minyoo bapa. Dawa za kuzuia kifafa hutumika kudhibiti kifafa.
Wakati mwingine upasuaji unahitajika ili kuondoa uvimbe kwenye ngozi au mara chache uvimbe wenye majimaji kwenye ubongo.
Uzuiaji wa Maambukizi ya Minyoo Bapa kwenye Mapafu
Katika maeneo ambapo maambukizi ya mnyoo bapa ya mapafu hutokea, kinga inahusisha kutokula kaa na kamba wa maji safi ambao hawajapikwa au ambao hawajaiva vizuri.
