Shinikizo la juu la damu (shinikizo la damu) ni shinikizo la juu linaloendelea kwenye ateri. Baadhi ya watoto wenye shinikizo la juu la damu wanahitaji dawa kulishusha.
(Angalia pia Shinikizo la Juu la Damu kwa Watoto.)
Kwa watoto walio chini ya umri wa miaka 13, thamani ambazo huchukuliwa kuwa za juu hutofautiana kulingana na jinsia, umri na urefu. Kwa hivyo, hakuna kipimo kimoja cha shinikizo la damu kinachoashiria shinikizo la juu la damu kwa watoto wote. Kwa watoto wa chini ya miaka 13, shinikizo la damu huainishwa kama ifuatavyo:
Kawaida: Katika au chini ya asilimia 90 ya wengine wa umri, jinsia, na urefu sawa
Iliyoinuliwa: Zaidi ya asilimia 90 ya watu wengine wa umri, jinsia na ukubwa sawa, lakini si urefu wa kutosha kufuzu kwa awamu ya 1.
Awamu ya 1: Zaidi ya asilimia 95 ya watu wengine wa umri, jinsia na urefu sawa, lakini sio juu ya kutosha kuhitimu awamu ya 2 ya shinikizo la juu la damu.
Awamu 2: mm Hg 12 kuliko kiwango cha 1
Kwa balehe (umri wa miaka 13 au zaidi), shinikizo la damu huainishwa kama ilivyo kwa watu wazima:
Kawaida: Shinikizo la damu la chini ya sistoli 120 na shinikizo la damu la chini ya diastoli 80
Iliyoinuliwa: Shinikizo la damu la sistoli 120 hadi 129 na chini ya shinikizo la damu la diastoli 80
Shinikizo la juu la damu la awamu ya 1 (kiasi): 130/80 hadi 139/89)
Shinikizo la damu la juu la awamu ya 2: 140/90 au zaidi
Watoto walio chini ya umri wa miaka 13 hutumia vigezo vya watu wazima kuainisha shinikizo la damu ikiwa idadi hiyo ni chini kuliko kigezo kinachotegemea umri, jinsia na ukubwa.
Matibabu ya dawa ya haraka (pamoja na mabadiliko ya mtindo wa maisha) kwa kawaida huanza ikiwa yoyote kati ya haya yafuatayo yapo:
Shinikizo la juu la damu, bila kuzingatia ukali, dalili za kisababishaji.
Shinikizo la damu la awamu ya 1 husababisha utendakazi mbaya wa viungo au uharibifu au haliboreki kutokana na mabadiliko ya mtindo wa maisha.
Shinikizo juu la damu la awamu ya 2 lipo.
Watoto wana ugonjwa sugu wa figo, kisukari, au ugonjwa wa moyo bila kujali awamu ya shinikizo la juu la damu.
Watoto ambao wana aina ndogo ya shinikizo la juu la damu ambalo halidhibitiwi baadaya miezi 6 ya mabadiliko ya mtindo wa maisha watahitaji matibabu ya dawa.
Dawa zinazotumika kwenye matibabu ya shinikizo la juu la damu zinaitwa dawa za kupunguza shinikizo la damu. Matibabu yanakuwa na ufanisi zaidi wakati ambapo wazazi, mtoto na daktari wanawasiliana vizuri na kujadili mpango wa matibabu, ikiwa ni pamoja na madhara yanayoweza kutokea. Dawa yoyote ya kupunguza shinikizo la damu inaweza kuwa na madhara, kwa hivyo wazazi wanapaswa kuwa macho nayo. Ikiwa madhara yatatokea, wazazi au mtoto anapaswa kumwambia daktari, ambaye anaweza kurekebisha kipimo au kubadilisha dawa.
Kwa kawaida madaktari huanza dawa za kupunguza shinikizo la damu, zinazotolewa kupitia mdomo, kwa kipimo kidogo na kuongeza kipimo inavyohitajika ili kupunguza shinikizo la damu hadi kipimo cha juu cha dawa kitakapopatikana au madhara kutokea. Ikiwa shinikizo la damu bado liko juu mno, madaktari wanaweza kuwapa watoto dawa ya pili au kubadilisha dawa.
Kuna aina nyingi za dawa za kupunguza shinikizo la damu. Kategoria ni pamoja na:
Aina tofauti za dawa ya kupunguza shinikizo la damu hufanya kazi kwa njia tofauti, kwa hiyo kuna chaguzi nyingi za matibabu. Si kawaida kwa mtu ambaye ana shinikizo la juu la damu kuandikiwa dawa zaidi ya moja kati ya hizi.
Baadhi ya Dawa za Kupunguza Shinikizo la Juu la Damu* kwa Watoto
Aina | Mifano | Baadhi ya Madhara |
|---|---|---|
Kizuizi cha beta | Atenolol | Mapigo ya moyo ya taratibu, matatizo ya umeme kwenye moyo, kizunguzungu, hisia ya msongo wa mawazo, kutokuwa na hamu ya kula, uchovu, au kuforota (dozi kubwa inapotolewa) |
Kipinga Alpha | Klonidine | Kusinzia, uchovu, kizunguzungu |
Kizuizi cha Alpha-beta | Labetalol | Shinikizo la chini la damu pale ambapo mtoto anasimama, uvimbe na mapigo ya moyo ya taratibu. |
— | Captopril | Athari mbaya za kawaida: Kikohozi, kuumwa kichwa, kizunguzungu Madhara makali: Jeraha kubwa kwenye kijusi, kuongezeka kiwango cha potasiamu kwenye damu, jeraha la figo, angioedema (uvimbe kutokana na mzio ambao unaathiri uso, midomo na bomba la hewa na unaweza kuingiliana na kupumua) |
Enalapril | ||
Lisinopril | ||
— | Candesartan | Athari mbaya za kawaida: Kuumwa na kichwa, kizunguzungu Madhara makali: Jeraha kubwa kwenye kijusi, ongezeko la kiwango cha potasiamu kwenye damu, jeraha la figo |
Losartan | ||
Valsartan | ||
— | Amlodipine | Athari mbaya za kawaida: Kusawijika, kizunguzungu, kuvimba upande wa chini wa miguu na mikono Madhara mabaya: Angioedema |
Isradipine | ||
Nifedipine (tembe ya utaokaji wa muda mrefu pekee) | ||
— | Chlorothiazide | Athari mbaya za kawaida: Kizunguzungu, kupungua kwa kiwango cha potasiamu kwenye damu, kuongezeka sukari kwenye damu Madhara makali: Mabadiliko ya mapigo ya moyo, manjano ya ghafula kwenye ngozi na macho (homa ya manjano), kuvimba kwa kongosho |
Chlorthalidone | ||
Hydrochlorothiazide | ||
— | Hydralazine | Kuumwa na kichwa, kizunguzungu |
Minoxidil | Athari mbaya za kawaida: Kizunguzungu, kuongezeka nywele, kubakisha majimaji Madhara makali: Moyo kushindwa kufanya kazi, ubakizaji wa majimaji kwenye mapafu (edema ya upumuaji), ugonjwa wa Stevens-Johnson | |
* Dawa hizi zinatolewa kwa njia ya kinywa. | ||
Vizuizi vya adrenalini
Vizuizi vya adrenalini vinavyotumiwa kwa shinikizo la juu la damu hujumuisha vizuizi vya beta (atenolol), vizuizi vya alpha-beta (labetalol), vipinga alpha (clonidine). Dawa hizi zinazuia athari za mgawanyiko wa huruma wa mfumo wa neva wa kiotomatiki, ambao unaweza kushughulikia msongo kwa haraka kwa kuongeza shinikizo la damu.
Vizuizi vya beta ni vizuizi vya adrenalini vinatumiwa zaidi. Madhara ya kawaida yanajumuisha uchovu, kizunguzungu, mabadiliko katika hamu ya chakula, mabadiliko katika mihemko.
Vipinga alpha vina uwezekano mkubwa kuiko dawa zingine za kupunguza shinikizo la damu kusababisha usingizi, uchovu na msongo wa mawazo kwa hivyo zinatumiwa kwa nadra. Clonidine inaweza kutumiwa kama kiraka.
Dawa za kupunguza presha ya damu zinazozuia kimeng'enya kubadilisha angiotensin
Vizuizi vya ACE vinashusha shinikizo la damu kwa sehemu kwa kutanua mishipa midogo ya ateri (mishipa midogo ya damu) kwenye figo na moyo. Dawa hizi zinatabua mishipa ya damu kwa kuzuia uundaji wa angiotensin II, kemikali inayozalishwa mwilini ambayo inasababisha mishipa ya damu kukaza. Kwa umahususi, vizuzizi hivi vinzauia kitendo cha enzaimu inayobadilisha angiotensini, ambayo inabadilisha angiotensini I kuwa angiotensin II (angalia jedwali ). Kikohosi madhara yanayotokea sana ya vizuizi vya ACE.
Angiotensini II vizuizi vya mapokezi (ARB)
ARB zinashisha shinikizo la damu kwa mfumo sawa na ule unaotumiwa na vizuizi vya ACE: Zinazuia moja kwa moja kitendo cha angiotensin II, jambo lilanosababisha mishapa ya damu kubana. Kwa sababu njia hiyo ni ya moja kwa moja zaidi, ARB inaweza kusababisha madhara kidogo.
Vizuizi vya njia ya kalsiamu
Vizuizi vya njia ya kalsiamu vinasababisha mishapa ya damu kupanuka kwa njia tofauti kabisa. Dawa hizi zinaweza kuwa zinafanya kazi kwa muda mfupi au kwa muda mrefu. Vizuizi vya njia ya kalsiamu vya muda mfupi havitumiwai kutibu shinikizo la juu la damu. Kizunguzungu na mapigo ya moyo ya haraka ni madhara ya kawaida sana ya vizuizi vya njia ya kalsiamu vinavyotumika kwa ajili ya shinikizo la juu la damu.
Dawa za thiazide za kudhibiti ongezeko la mkojo
Thiazide ya kuongeza mkojo, (kama vile chlorthalidone) inaweza kuwa dawa ya kwanza kutolewa ili kutibu shinikizo la juu la damu. Dawa za kuongeza mkojo zinaweza kusababisha mishipa ya damu kuoungezeka (kutanuka). Dawa za kuongeza mkojo pia husaidia figo kuondoa sodiamu na maji, kupunguza ujazo wa kimiminika katika mwili wote na hivyo kushusha shinikizo la damu.
Thiazide ya kuongeza mkojo inasababisha potasiamu kutolewa kwenye mkojo, kwa hivyo virutubisho vya potasiamu wakati mwingine vinapaswa vitumiwe pamoja na thiazide ya kuongeza mkojo.
Wadhibiti kufura wa moja kwa moja
Vidhibiti vya kufura vinapanua mishipa ya damu moja kwa moja kwa njia nyingine. Dawa ya aina hii huwa haitumiwi peke yake. Badala yake, vidhibiti vya kufura vinawekwa kama dawa ya pili au ya tatu wakati dawa nyingine peke yake haiwezi kushusha shinikizo la damu vya kutosha.
