MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

Đang tải

Hội chứng chuyển hóa

(Hội chứng X, hội chứng đề kháng Insulin)

Theo

Adrienne Youdim

, MD, David Geffen School of Medicine at UCLA

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg12 2016| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg1 2017
Nguồn chủ đề

Hội chứng chuyển hóa được đặc trưng bởi một chu vi vòng eo lớn (do mỡ vùng bụng nhiều quá mức), tăng huyết áp, đường huyết lúc đói không bình thường hoặc đề kháng insulin, và rối loạn lipid máu. Các nguyên nhân, các biến chứng, chẩn đoán và điều trị tương tự như của béo phì.

(Xem thêm Béo phì.)

Ở các nước phát triển, hội chứng chuyển hóa là một vấn đề nghiêm trọng. Nó rất phổ biến; tại Mỹ, >40% những người > 50 tuổi có thể mắc. Trẻ em và thanh thiếu niên có thể phát triển hội chứng chuyển hóa, nhưng ở những nhóm tuổi này, không có định nghĩa nào được thiết lập.

Sự phát triển của hội chứng chuyển hóa phụ thuộc trên sự phân bố cũng như sô lượng của chất béo. Quá nhiều chất béo dư thừa trong bụng (gọi là hình quả táo), đặc biệt khi nó có kết quả tỉ lệ vòng eo/ vòng hông cao (phản ánh một mối liên quan tỉ lệ cơ trên mỡ thấp), làm tăng nguy cơ. Hội chứng ít phổ biến hơn trong số những người có quá nhiều mỡ dưới da vòng quanh hông (gọi là hình quả lê) và một tỉ lệ vòng eo/ hông thấp (phản ánh tỷ lệ khối cơ trên mỡ cao hơn).

Quá nhiều mỡ bụng dẫn đến thừa axit béo tự do trong tĩnh mạch cửa, làm tăng sự tích tụ chất béo trong gan. Chất béo cũng tích lại trong các tế bào cơ. Tính kháng Insulin phát triển, với tăng insulin máu. Chuyển hóa glucose bị suy giảm, và rối loạn lipidtăng huyết áp phát triển. Đặc trưng là mức acid uric huyết thanh cao (tăng nguy cơ của bệnh gout), và tình trạng huyết khối (tăng yếu tố ức chế kích hoạt I của nồng độ fibrinogen và plasminogen) và tình trạng viêm phát triển.

Các nguy cơ của hội chứng chuyển hóa bao gồm

Chẩn đoán

  • Chu vi vòng eo và BP

  • Nồng độ glucose lúc đói và tình trạng lipid

Sàng lọc là quan trọng. Tiền sử gia đình cộng với đo lường chu vi vòng eo và BP là một phần của chu trình chăm sóc. Nếu bệnh nhân có tiền sử gia đình về bệnh đái tháo đường tuýp 2, đặc biệt là 40 tuổi; có chu vi vòng eo lớn hơn giới hạn cho chủng tộc và giới tính, phải xác định tình trạng đường huyết lúc đói và lipid trong huyết tương.

Hội chứng chuyển hóa có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng thường được chẩn đoán khi có 3 trong số sau đây (xem Bảng: Tiêu chuẩn thường được sử dụng để chẩn đoán hội chứng chuyển hóa *):

  • Quá nhiều mỡ bụng

  • Nồng độ đường huyết lúc đói cao

  • Tăng huyết áp

  • Mức triglyceride cao

  • Mức cholesterol lipoprotein tỷ trọng cao (HDL) thấp

Bảng
icon

Tiêu chuẩn thường được sử dụng để chẩn đoán hội chứng chuyển hóa *

Tiêu chuẩn

Giá trị

Chu vi vòng eo (cm [in])

102 ( 40) cho nam giới

88 ( 35) cho nữ giới

Đường huyết lúc đói (mg/dL [mmol/L])

100 ( 5,6)

BP (mmHg)

130/85

Triglycerides, lúc đói (mg/dL [mmol/L])

150 ( 1,7)

Cholesterol lipoprotein tỷ trọng cao (HDL) (mg/dL [mmol/L])

< 40 (< 1,04) cho nam giới

< 50 (< 1,29) cho nữ giới

* Ít nhất 3 tiêu chuẩn phải được hiện diện để chẩn đoán.

Điều trị

  • Chế độ ăn lành mạnh và tập thể dục

  • Đôi khi dùng metformin

  • Quản lý các yếu tố nguy cơ của tim mạch

Tối ưu nhất, quản lý dựa vào kết quả giảm cân dựa trên chế độ ăn lành mạnh và hoạt động thể lực thường xuyên, bao gồm sự kết hợp giữa hoạt động thể dục nhịp điệu và rèn luyện thể lực, được tăng cường với liệu pháp hành vi. Metformin, một chất nhạy cảm insulin, hoặc tiazolidinedione (ví dụ, rosiglitazone, pioglitazone) có thể giúp ích. Giảm cân 7% có thể đủ để đảo ngược hội chứng, nhưng nếu không được, mỗi điểm đặc trưng của hội chứng phải được quản lý để đạt được các mục tiêu khuyến nghị; việc điều trị với thuốc có sẵn là rất hiệu quả.

Các yếu tố nguy cơ tim mạch khác (ví dụ, ngừng hút thuốc) cũng cần được quản lý. Tăng hoạt động thể lực có các lợi ích tim mạch ngay cả khi cân nặng không giảm được.

Những điểm chính

  • Mỡ bụng nhiều quá mức sẽ dẫn đến đường huyết lúc đói không bình thường hoặc đề kháng insulin, rối loạn lipid máu và tăng huyết áp.

  • Hội chứng chuyển hóa là cực kỳ phổ biến ở các nước phát triển (ví dụ, tỷ lệ hiện nay có thể tồn tại > 40% ở những người > 50 tuổi).

  • Xác định chu vi vòng eo, huyết áp, đường huyết lúc đói, và tình trạng lipid.

  • Nhấn mạnh việc tuân thủ chế độ ăn lành mạnh và tập thể dục, quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch và nếu các biện pháp này không hiệu quả, cân nhắc sử dụng metformin.

Cũng quan tâm

Các video

Xem tất cả
Tổng quan về bệnh Wilson
Video
Tổng quan về bệnh Wilson
Nối tắt dạ dày kiểu Roux-en-Y
Video
Nối tắt dạ dày kiểu Roux-en-Y
Quá trình tiêu hóa bắt đầu trong miệng, nơi thức ăn được phân cắt nhờ dịch vị và hoạt động...

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

TRÊN CÙNG