Bruselosisi ni maambukizi yanayosababishwa na spidhi kadhaa za bakteria hasi ya gramu Brucella na hujulikana kwa homa na dalili za mwili mzima.
Ugonjwa wa bruselosisi hupatikana hasa kwa kugusana na wanyama walioambukizwa au kwa kula maziwa yaliyoambukizwa ambayo hayajasafishwa au bidhaa zingine za maziwa au nyama iliyoambukizwa ambayo haijapikwa vizuri.
Kwa kawaida watu huwa na homa, baridi, maumivu makali ya kichwa, maumivu ya mgongo, maumivu ya mifupa na viungo, na dalili zingine za mwili mzima (kimfumo).
Madaktari huweka msingi wa utambuzi kulingana na matokeo ya vipimo vya damu na ukuzaji wa vijidudu kwenye maabara.
Viuavijasumu viwili hutolewa kwa wakati mmoja ili kuongeza nafasi ya kupona.
Watu wengi hupona ndani ya wiki 2 hadi 3, hata bila matibabu.
(Angalia pia Muhtasari wa Bakteria.)
Bruselosisi ni nadra nchini Marekani, Kanada, na Ulaya lakini ni ya kawaida zaidi Mashariki ya Kati, Mediterania, Meksiko, na Amerika ya Kati. Watu wanaosafiri kwenda maeneo haya pia wako katika hatari kubwa.
Bruselosisi hupatikana hasa kwa
Kugusana moja kwa moja na wanyama wa shambani walioambukizwa
Kula maziwa yaliyoambukizwa ambayo hayajasafishwa au bidhaa zingine za maziwa au nyama iliyoambukizwa ambayo haijapikwa vizuri
Watu wanaweza pia kupata bruselosisi ikiwa watagusana na mbwa walioambukizwa, kulungu, moose, nyati, farasi, sungura, kuku, au wanyama wengine au ikiwa watavuta chembechembe zilizopo kwenye hewa zenye bakteria. Kwa nadra,bruselosisi huenea kutoka mtu mmoja hadi mwingine.
Watu walio katika hatari kubwa ya kupata ugonjwa wa bruselosisi ni pamoja na wafanyakazi wa maabara na watu ambao wanaweza kushughulikia wanyama walioambukizwa au tishu za wanyama, wakiwemo wapakiaji nyama, madaktari wa mifugo, wawindaji, wakulima, na wafugaji wa mifugo.
Kuvuta tu hewa yenye bakteria chache kunaweza kusababisha maambukizi. Kwa hivyo, bakteria wanaweza kutumika katika vita vya kibiolojia.
Dalili za Ugonjwa wa Bruselosisi
Dalili za bruselosisi zinaweza kuanza siku 5 hadi miezi kadhaa baada ya watu kuathiriwa na bakteria ya Brusela .
Watu kwa kawaida huwa na
Homa, ambayo inaweza kurudi mara kwa mara kwa miezi na wakati mwingine miaka
Dalili zinaweza kuanza ghafla zikiwa na baridi, jasho la usiku, maumivu makali ya kichwa, maumivu ya mgongo, maumivu ya mifupa na viungo, na wakati mwingine kuhara. Au dalili zinaweza kuanza polepole, zikiwa na hisia ya kuwa mgonjwa kidogo, maumivu ya misuli, maumivu ya kichwa, na maumivu nyuma ya shingo.
Homa inaweza kutokea na kutoweka kwa wiki kadhaa.
Dalili za baadaye ni pamoja na kupoteza hamu ya kula, kupunguza uzani, kuvimbiwa sana, maumivu ya tumbo, maumivu ya viungo, ugumu wa kulala, udhaifu, kuwashwa, na mfadhaiko.
Wakati mwingine maambukizi hutokea kwenye ubongo, tishu zinazofunika ubongo na uti wa mgongo (meninges), mifupa ya mgongo (vertebrae), mifupa mirefu (kama vile paja), viungo, vali za moyo, au viungo vingine.
Ikiwa watu hawatapata maambukizi katika viungo na tishu hizi, kwa kawaida hupona ndani ya wiki 2 hadi 3, hata bila matibabu. Hata hivyo, katika baadhi, maambukizi huwa sugu. Bruselosisi huwa mbaya kwa nadra. Kifo kwa kawaida hutokea wakati ubongo, meninges (tishu zinazofunika ubongo na uti wa mgongo), au vali za moyo zinapoambukizwa.
Utambuzi wa Ugonjwa wa Bruselosisi
Vipimo vya damu na ukuzaji wa damu au tishu nyingine ili kuchunguza bakteria
Madaktari huchukua sampuli ya damu na kuituma kwenye maabara ili kukuza (kuzalisha) na kutambua bakteria. Sampuli za uboho, zilizopatikana kwa uvutaji kwa sindano na majimaji ya ubongo na uti wa mgongo (majimaji yanayozunguka ubongo na uti wa mgongo), yanayopatikana kwa kuchomwa uti wa mgongo, pia zinaweza kukuzwa.
Madaktari wanaweza kutumia mbinu ya mmenyuko wa mnyororo wa polimerasi (PCR), ili bakteria ziweze kugunduliwa haraka zaidi. Mbinu ya PCR huongeza kiwango cha DNA ya bakteria kwenye damu au tishu nyingine.
Kwa kawaida, madaktari pia hupima kingamwili dhidi ya bakteria kwenye damu.
Matibabu ya Ugonjwa wa Bruselosisi
Antibayotiki mbili hutolewa kwa wakati mmoja
Madaktari hutoa antibayotiki 2 kwa wakati mmoja ili kuongeza uwezekano wa kupona. Antibayotiki zinazotolewa hutegemea umri wa mtu.
Kwa watu walio na umri wa zaidi ya miaka 8, kwa kawaida mojawapo ya antibayotiki ni doxycycline, inayotolewa kupitia kwenye kinywa. Antibayotiki ya pili inaweza kuwa streptomycin au gentamicin, inayodungwa kila siku, au rifampin au fluoroquinolone, inayotumiwa kwa mdomo.
Watoto walio chini ya umri wa miaka 8 wanaweza kupewa dawa za kuua bakteria ya mchanganyiko trimethoprim/sulfamethoxazole (TMP/SMX) na pia rifampin kwa kinywa.
Baada ya kutibiwa, baadhi ya watu hupata dalili tena, kwa hivyo watu huchunguzwa na kupimwa mara kwa mara kwa mwaka mmoja baada ya matibabu.
Uzuiaji wa Ugonjwa wa Bruselosisi
Njia bora ya kuzuia bruselosisi ni kuepuka kula nyama isiyopikwa vizuri na bidhaa za maziwa zisizoondolewa vijidudu. Uondoaji vijidudu unahusisha kupasha maziwa mabichi hadi kwenye joto la juu kwa muda mfupi. Utaratibu huu huharibu bakteria hatari ambayo zinaweza kuwapo kwenye maziwa.
Watu wanaoshughulikia wanyama au tishu za wanyama ambazo zinaweza kuwa zimeambukizwa wanapaswa kuchukua tahadhari, kama vile kuvaa miwani na glavu za mpira.
Chanjo ya wanyama wa kufugwa (ng'ombe, kondoo, na mbuzi) husaidia kudhibiti ugonjwa huo. Hakuna chanjo inayopatikana kwa watu.
Baada ya kufichuliwa na bakteria (kwa mfano, baada ya kufichuliwa na wanyama walioambukizwa au sampuli za maabara au baada ya kufichuliwa na chanjo inayotumiwa kwa ng'ombe), watu hupewa antibayotiki kama vile doxycycline na wakati mwingine rifampin ili kuzuia maambukizi ya bruselosisi kutokea.
Taarifa Zaidi
Nyenzo zifuatazo za lugha ya Kiingereza zinaweza kuwa muhimu. Tafadhali kumbuka kuwa Mwongozo hauwajibiki kwa maudhui ya nyenzo hizi.
Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (CDC): Ugonjwa wa Bruselosisi: Rasilimali inayotoa taarifa kuhusu ugonjwa wa bruselosisi, ikiwa ni pamoja na maelezo kuhusu maambukizi na hatari za kuathiriwa
