Lang ben là tình trạng nhiễm trùng da do Malassezia furfur biểu hiện bằng nhiều mảng vảy không có triệu chứng, có màu sắc từ trắng đến nâu rám nắng, nâu đến hồng. Chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng và tiêu bản soi tươi kali hydroxit (KOH) mẫu cạo da. Điều trị bằng thuốc kháng nấm đường bôi và có thể dùng đường uống. Tình trạng tái phát là phổ biến.
Malassezia furfur là một loại nấm có thể tồn tại cả nấm men và nấm mốc (nấm lưỡng hình). Đây thường là một sinh vật cộng sinh trên da bình thường nhưng ở một số người lại gây ra bệnh lang ben. Hầu hết những người bị lang ben đều khỏe mạnh. Bệnh lang ben lành tính và được coi là không lây nhiễm.
Các yếu tố có thể khiến bệnh lang ben phát triển bao gồm nhiệt độ, độ ẩm và tình trạng suy giảm miễn dịch do glucocorticoid, mang thai, suy dinh dưỡng, tiểu đường hoặc các bệnh lý khác như HIV giai đoạn tiến triển.
Hiện tượng giảm sắc tố trong bệnh lang ben là do M.furfur sản xuất axit azelaic gây ức chế hoạt động của tyrosinase M. furfur.
Các triệu chứng và dấu hiệu của bệnh lang ben
Bệnh lang ben thường không có triệu chứng. Trong trường hợp điển hình, bệnh gây ra nhiều mảng vảy sẫm, nâu, cá hồi, hồng hoặc trắng trên thân, cổ, bụng, và thỉnh thoảng xuất hiện thương tổn ở mặt. Các tổn thương có thể kết hợp lại. Ở những bệnh nhân da sáng, tình trạng này thường được chẩn đoán vào những tháng mùa hè vì các tổn thương không rám nắng trở nên rõ ràng hơn trên nền da rám nắng.
Trong ảnh này, bệnh lang ben có biểu hiện thành nhiều mảng vảy giảm sắc tố trên thân mình.
Trong ảnh này, bệnh lang ben có biểu hiện thành nhiều mảng vảy giảm sắc tố trên thân mình.
Ảnh do bác sĩ Thomas Habif cung cấp
Có thể nhìn thấy một mảng màu nâu có bờ phân định rõ ràng, cùng với hai u mạch máu ngẫu nhiên.
Có thể nhìn thấy một mảng màu nâu có bờ phân định rõ ràng, cùng với hai u mạch máu ngẫu nhiên.
© Springer Science+Business Media
© Springer Science+Business Media
Hình ảnh của BS. Karen McKoy.
Hình ảnh của BS. Karen McKoy.
Trong ảnh này, bệnh lang ben có biểu hiện thành nhiều mảng vảy giảm sắc tố trên thân mình.
Trong ảnh này, bệnh lang ben có biểu hiện thành nhiều mảng vảy giảm sắc tố trên thân mình.
Ảnh do bác sĩ Thomas Habif cung cấp
Có thể nhìn thấy một mảng màu nâu có bờ phân định rõ ràng, cùng với hai u mạch máu ngẫu nhiên.
Có thể nhìn thấy một mảng màu nâu có bờ phân định rõ ràng, cùng với hai u mạch máu ngẫu nhiên.
© Springer Science+Business Media
© Springer Science+Business Media
Hình ảnh của BS. Karen McKoy.
Hình ảnh của BS. Karen McKoy.
Chẩn đoán bệnh lang ben
Khám thực thể là chủ yếu
Tiêu bản soi tươi kali hydroxit (KOH)
Chẩn đoán bệnh lang ben dựa trên biểu hiện lâm sàng và xác định các sợi nấm và tế bào nảy chồi (hình dạng “mì Ý và thịt viên”) trên tiêu bản soi tươi kali hydroxit các mẫu cạo vảy mịn. Bệnh bạch tạng có các mảng mất sắc tố cũng cần phải được coi là chẩn đoán phân biệt.
Điều trị lang ben
Thuốc chống nấm tại chỗ
Đôi khi thuốc chống nấm đường uống
Điều trị lang ben bằng bất kỳ loại thuốc chống nấm bôi ngoài da nào (1). (Xem bảng .) Những ví dụ bao gồm:
Dầu gội Selenium sulfide 2,5% bôi lên da (bôi 10 phút mỗi ngày trong 1 tuần hoặc bôi 24 giờ một lần mỗi tuần trong 1 tháng)
Thuốc azole bôi ngoài da (ví dụ: ketoconazole 2% dùng hàng ngày trong 2 tuần)
Tắm hàng ngày bằng xà phòng kẽm pyrithione 2% hoặc dầu gội natri thiosulfate/axit salicylic 2% bôi lên da trong từ 1 đến 2 tuần
Fluconazole đường uống trong từ 2 đến 4 tuần được chỉ định cho những bệnh nhân mắc bệnh lan rộng và tái phát thường xuyên.
Tình trạng giảm sắc tố do nấm da nhiều màu có thể hồi phục sau vài tháng đến nhiều năm sau khi hết nấm men.
Bệnh thường tái phát sau khi điều trị vì vi sinh vật gây bệnh là một loại vi sinh vật cộng sinh bình thường ở da. Vệ sinh kỹ càng, sử dụng thường xuyên xà phòng kẽm pyrithione hoặc sử dụng liệu pháp kháng nấm tại chỗ mỗi tháng một lần sẽ làm giảm khả năng tái phát.
Tài liệu tham khảo về điều trị
1. Hu SW, Bigby M. Pityriasis versicolor: a systematic review of interventions. Arch Dermatol. 2010;146(10):1132-1140. doi:10.1001/archdermatol.2010.259
Những điểm chính
Mặc dù bệnh lang ben có thể xảy ra ở những bệnh nhân bị ức chế miễn dịch nhưng hầu hết bệnh nhân có thương tổn đều khỏe mạnh.
Bệnh lý này thường được chẩn đoán vào mùa hè vì các tổn thương giảm sắc tố trở nên rõ ràng hơn trên nền da rám nắng.
Chẩn đoán được xác nhận bằng cách tìm thấy các sợi nấm và tế bào nảy chồi (giống như mì Ý và thịt viên) trên tiêu bản soi tươi kali hydroxit các bệnh phẩm cạo vảy mịn.
Điều trị bằng thuốc chống nấm bôi ngoài da hoặc uống.
