Tăng sản lồi cầu xương hàm dưới là một bệnh lý chưa rõ nguyên nhân, đặc trưng bởi sự phát triển liên tục hoặc phát triển rất nhanh của lồi cầu trong khi sự phát triển cần phải chậm lại hoặc kết thúc (thường là vào cuối tuổi vị thành niên hoặc đầu tuổi trưởng thành). Sự tăng trưởng này có thể tự hết mà không cần điều trị.
(Xem thêm Tổng quan về rối loạn khớp thái dương hàm.)
Sự phì đại tiến triển chậm một bên của đầu và cổ lồi cầu gây ra tình trạng sai khớp cắn chéo, mất cân xứng khuôn mặt và dịch chuyển điểm giữa cằm về phía bên không bị thương tổn và thường không có triệu chứng ngoại trừ về mặt thẩm mỹ. Bệnh nhân có thể bị vẩu. Bờ nền xương hàm dưới thường lồi ra ở bên bị ảnh hưởng. U sụn và u sụn-xương có thể có các triệu chứng và dấu hiệu tương tự, nhưng chúng phát triển nhanh hơn và có thể gây ra phì đại và mất cân xứng lồi cầu nhiều hơn.
Chẩn đoán Tăng sản lồi cầu hàm dưới
Chẩn đoán hình ảnh (chụp X quang toàn cảnh, CT chùm tia hình nón hoặc CT thông thường) để xác định phì đại lồi cầu và thay đổi hàm dưới
Đôi khi chụp cắt lớp vi tính phát xạ photon đơn (SPECT) hoặc SPECT-CT với diphosphonate có đánh dấu technetium-99m để đánh giá sự phát triển đang hoạt động
Chẩn đoán bắt đầu bằng khám thực thể, tập trung vào sự bất đối xứng trên khuôn mặt đang tiến triển, lệch lạc và lệch cằm hoặc đường giữa nha khoa.
Khi chẩn đoán hình ảnh để đánh giá hình thái, phim chụp X-quang khớp thái dương hàm có thể cho thấy bình thường hoặc lồi cầu có thể to ra theo tỷ lệ và cổ xương hàm kéo dài. Chụp CT chùm tia hình nón thường được thực hiện để xác định xem sự phát triển của xương là toàn thể (để xác nhận chẩn đoán) hay tập trung ở một phần cụ thể của lồi cầu. Nếu chỉ tăng sản tại chỗ, có thể cần phải làm sinh thiết để phân biệt giữa khối u và tăng sản.
Để xác định xem sự phát triển của lồi cầu có đang hoạt động hay không, có thể thực hiện SPECT hoặc SPECT-CT với diphosphonate có đánh dấu technetium-99m (1). Ngoài ra, có thể sử dụng phương pháp theo dõi lâm sàng và chụp X-quang để xác nhận sự phát triển liên tục của lồi cầu.
Tài liệu tham khảo chẩn đoán
1. Beltran J, Zaror C, Moya MP, et al. Diagnosis and Treatment in Unilateral Condylar Hyperplasia. J Clin Med. 2023;12(3):1017. Xuất bản ngày 28 tháng 1 năm 2023. doi:10.3390/jcm12031017
Điều trị Tăng sản lồi cầu hàm dưới
Trong thời kỳ tăng sản hoạt động, thường cần thực hiện phẫu thuật cắt lồi cầu
Sau khi ngừng phát triển, điều trị nắn chỉnh răng tiếp theo là phẫu thuật chỉnh hình xương hàm dưới
Điều trị thường bao gồm cắt bỏ lồi cầu trong giai đoạn tăng sản hoạt động. Nếu tăng sản đã dừng lại, thì chỉ định phẫu thuật chỉnh xương hàm dưới và nắn chỉnh răng. Nếu chiều cao của thân xương hàm dưới tăng lên đáng kể, tính đối xứng của khuôn mặt có thể được cải thiện bằng cách giảm đường viền dưới của xương hàm dưới.
