Yếu tố nguy cơ của xơ vữa động mạch

Yếu tố nguy cơ của xơ vữa động mạch
Tình trạng	Yếu tố Nguy cơ
Không thay đổi được	Tuổi Tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch sớm và khuynh hướng di truyền* Giới tính là nam† Dân tộc (ví dụ: tổ tiên là người Nam Á)
Có thể sửa đổi	Rối loạn lipid máu (các bất thường về lipid): Nồng độ cholesterol không HDL cao và LDL cao, đặc biệt là LDL nhỏ, đặc Nồng độ apolipoprotein B (ApoB) cao Nồng độ lipoprotein cao (a) Tăng triglycerid máu Các yếu tố tim mạch-thận-chuyển hóa: Bệnh tiểu đường và kháng insulin Tăng huyết áp Béo phì, đặc biệt là béo phì trung tâm Bệnh thận mạn tính Viêm: Giá trị máu lắng và protein C phản ứng (CRP) Các bệnh viêm hệ thống (ví dụ: viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống, bệnh vẩy nến, viêm mạch) Tạo máu đơn dòng tiềm năng không xác định (CHIP) Nhiễm trùng: HIV Chlamydia pneumoniae Cytomegalovirus Helicobacter pylori Bệnh răng miệng Hội chứng hô hấp cấp tính nặng do coronavirus-2 (COVID-19) Cúm Vi rút hợp bào đường hô hấp (RSV) Lối sống: Hút thuốc lá Lối sống ít vận động Các yếu tố về chế độ ăn uống như lượng trái cây và rau quả nạp vào cơ thể thấp Các yếu tố tâm lý xã hội (ví dụ: căng thẳng mạn tính, tức giận và thù địch, trầm cảm, lo lắng, tình trạng kinh tế xã hội) Uống rượu (không ở mức vừa phải) Khác: Các trạng thái tiền huyết khối (ví dụ: tăng fibrinogen máu, nồng độ chất ức chế hoạt hóa plasminogen cao) Xạ trị vùng ngực Điều trị bằng thuốc hóa trị (ví dụ: anthracycline, taxanes, thuốc ức chế tyrosine kinase, thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch) Các tình trạng đặc trưng của phụ nữ (ví dụ: kết quả thai kỳ bất lợi như tiền sản giật, mãn kinh sớm)
* Bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch được coi là sớm khi bệnh xảy ra ở nam giới có quan hệ huyết thống bậc một trước 55 tuổi và ở nữ giới có quan hệ huyết thống bậc một trước 65 tuổi. Bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch bao gồm bệnh động mạch vành (nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực hoặc hẹp động mạch vành), bệnh mạch máu não (cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, đột quỵ do thiếu máu não cục bộ, hẹp động mạch cảnh), bệnh động mạch ngoại biên và bệnh xơ vữa động mạch ở động mạch chủ.
† Xơ vữa động mạch ngày càng phổ biến ở phụ nữ trẻ và phụ nữ thuộc các nhóm và dân số thiểu số ở các nước đang phát triển.
Arnett DK, Blumenthal RS, Albert MA, et al. 2019 ACC/AHA Guideline on the Primary Prevention of Cardiovascular Disease: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2019;74(10):e177-e232. doi:10.1016/j.jacc.2019.03.010; Hamad R, Penko J, Kazi DS, et al. Association of Low Socioeconomic Status With Premature Coronary Heart Disease in US Adults. JAMA Cardiol. 2020;5(8):899-908. doi:10.1001/jamacardio.2020.1458; Izquierdo-Condoy JS, Arias-Intriago M, Becerra Cardona DA, García-Cañarte S, Vinueza-Moreano P. Anticancer Chemotherapy-Induced Atherosclerotic Cardiovascular Disease: A Comprehensive Review. Life (Basel). 2025;15(2):245. doi:10.3390/life15020245; Levine GN, Cohen BE, Commodore-Mensah Y, et al. Psychological Health, Well-Being, and the Mind-Heart-Body Connection: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2021;143(10):e763-e783. doi:10.1161/CIR.0000000000000947; Libby P, Buring JE, Badimon L, et al. Atherosclerosis. Nat Rev Dis Primers. 2019;5(1):56. doi:10.1038/s41572-019-0106-zPandey AK, Blaha MJ, Sharma K, et al. Family history of coronary heart disease and the incidence and progression of coronary artery calcification: Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA). Atherosclerosis. 2014;232(2):369-376. doi:10.1016/j.atherosclerosis.2013.11.042; Szwed P, Gąsecka A, Zawadka M, et al. Infections as Novel Risk Factors of Atherosclerotic Cardiovascular Diseases: Pathophysiological Links and Therapeutic Implications. J Clin Med. 2021;10(12):2539. doi:10.3390/jcm10122539.
CRP = Protein phản ứng C, HDL = lipoprotein cholesterol tỷ trọng cao, LDL = lipoprotein cholesterol tỷ trọng thấp.

* Bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch được coi là sớm khi bệnh xảy ra ở nam giới có quan hệ huyết thống bậc một trước 55 tuổi và ở nữ giới có quan hệ huyết thống bậc một trước 65 tuổi. Bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch bao gồm bệnh động mạch vành (nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực hoặc hẹp động mạch vành), bệnh mạch máu não (cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, đột quỵ do thiếu máu não cục bộ, hẹp động mạch cảnh), bệnh động mạch ngoại biên và bệnh xơ vữa động mạch ở động mạch chủ.

† Xơ vữa động mạch ngày càng phổ biến ở phụ nữ trẻ và phụ nữ thuộc các nhóm và dân số thiểu số ở các nước đang phát triển.

Arnett DK, Blumenthal RS, Albert MA, et al. 2019 ACC/AHA Guideline on the Primary Prevention of Cardiovascular Disease: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2019;74(10):e177-e232. doi:10.1016/j.jacc.2019.03.010; Hamad R, Penko J, Kazi DS, et al. Association of Low Socioeconomic Status With Premature Coronary Heart Disease in US Adults. JAMA Cardiol. 2020;5(8):899-908. doi:10.1001/jamacardio.2020.1458; Izquierdo-Condoy JS, Arias-Intriago M, Becerra Cardona DA, García-Cañarte S, Vinueza-Moreano P. Anticancer Chemotherapy-Induced Atherosclerotic Cardiovascular Disease: A Comprehensive Review. Life (Basel). 2025;15(2):245. doi:10.3390/life15020245; Levine GN, Cohen BE, Commodore-Mensah Y, et al. Psychological Health, Well-Being, and the Mind-Heart-Body Connection: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2021;143(10):e763-e783. doi:10.1161/CIR.0000000000000947; Libby P, Buring JE, Badimon L, et al. Atherosclerosis. Nat Rev Dis Primers. 2019;5(1):56. doi:10.1038/s41572-019-0106-zPandey AK, Blaha MJ, Sharma K, et al. Family history of coronary heart disease and the incidence and progression of coronary artery calcification: Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA). Atherosclerosis. 2014;232(2):369-376. doi:10.1016/j.atherosclerosis.2013.11.042; Szwed P, Gąsecka A, Zawadka M, et al. Infections as Novel Risk Factors of Atherosclerotic Cardiovascular Diseases: Pathophysiological Links and Therapeutic Implications. J Clin Med. 2021;10(12):2539. doi:10.3390/jcm10122539.

CRP = Protein phản ứng C, HDL = lipoprotein cholesterol tỷ trọng cao, LDL = lipoprotein cholesterol tỷ trọng thấp.

Trong các chủ đề này

Xơ vữa động mạch