Rối loạn giao tiếp ở trẻ em

Rối loạn giọng nói

Nhiều trẻ em trong độ tuổi đi học có vấn đề về giọng nói, thường là khản giọng. Nguyên nhân thường là nói quá nhiều và/hoặc nói quá to. Bất thường giải phẫu tương ứng phổ biến nhất là các nốt sần ở dây thanh quản. Các tổn thương thanh quản khác hoặc bất thường nội tiết cũng có thể là nguyên nhân. Giảm thính lực có thể làm giảm khả năng nhận cảm âm lượng của giọng nó từ đó ảnh hưởng đến khả năng biến chỉnh giọng nói. U dây thanh âm thường được điều trị bằng liệu pháp luyện tập nói và hiếm khi phải phẫu thuật.

Rối loạn thính giác

Để biết thêm thông tin về các rối loạn về thính giác, hãy xem mục Khiếm thính ở trẻ em.

Rối loạn về lời nói

Khoảng 5% số trẻ em từ 3 tuổi đến 17 tuổi ở Hoa Kỳ mắc chứng rối loạn ngôn ngữ kéo dài trong một tuần hoặc lâu hơn trong 12 tháng qua (2). Trong rối loạn lời nói, việc phát âm bị hạn chế. Rối loạn lời nói bao gồm:

• Nói vang giọng mũi: Nói vang giọng mũi: thường do hở hàm ếch hoặc các bất thường cấu trúc khác ngăn cản sự đóng bình thường của khẩu cái mềm với thành thực quản (Mất điều khiển về lời nói).

• Nói lắp: Phát triển nói lắp, định dạng nói lắp, thường gặp ở trẻ từ 2 - 5 tuổi và gặp ở trẻ trai nhiều hơn. Nguyên nhân của nói lắp chưa rõ tuy nhiên yếu tố đến từ gia đình là phổ biến. Rối loạn về thần kinh (ví dụ, đột quỵ, chấn thương sọ não) cũng có thể gây ra nói lắp.

• Rối loạn về phát âm: hầu hết trẻ bị rối loạn về phát âm không phát hiện được nguyên nhân thực thể. Rối loạn phát âm thứ phát có thể do các rối loạn thần kinh hoặc do rối loạn sự phối hợp của các cơ nói. Vì các cơ nuốt cũng thường bị ảnh hưởng, khó nuốt có thể được phát hiện trước khi có rối loạn phát âm. Các rối loạn thính giác và bất thường cấu trúc (ví dụ như lưỡi, môi, hoặc vòm miệng) cũng có thể làm rối loạn phát âm.

Liệu pháp lời nói rất hữu ích trong nhiều rối loạn phát âm nguyên phát. Trẻ em có bất thường về giải phẫu gây ra tình trạng thiếu hụt vòm họng thường cần phẫu thuật cũng như liệu pháp ngôn ngữ.

Rối loạn ngôn ngữ

Khoảng 7% số trẻ em khỏe mạnh gặp khó khăn trong việc hiểu hoặc diễn đạt ngôn ngữ (gọi là khiếm khuyết ngôn ngữ cụ thể) (2). Trẻ trai thường bị ảnh hưởng nhiều hơn, và các yếu tố di truyền cũng có thể là nguyên nhân.

Ngoài ra, các vấn đề về ngôn ngữ có thể xảy ra thứ phát sau một bệnh lý khác (ví dụ: chấn thương sọ não, khuyết tật trí tuệ, nghe kém, bị bỏ bê hoặc bị ngược đãi, rối loạn phổ tự kỷ, rối loạn thiếu chú ý/tăng động).

Liệu pháp ngôn ngữ rất có ích cho trẻ. Một số trẻ với khuyết tật về ngôn ngữ đặc biệt có thể tự hồi phục.

Tài liệu tham khảo chung

1. 1. Black LI, Vahratian A, Hoffman HJ. Communication Disorders and Use of Intervention Services Among Children Aged 3-17 Years: United States, 2012. NCHS Data Brief. 2015;(205):1-8.

2. 2. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders: Quick Statistics About Voice, Speech, Language. 2024. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2025.