Trượt đầu trên xương đùi là hiện tượng cổ xương đùi di chuyển lên trên và ra phía trước trên đầu xương đùi. Chẩn đoán bằng phim chụp X-quang cả hai bên khớp háng; đôi khi cần phải có chẩn đoán hình ảnh thêm. Điều trị là phẫu thuật sửa chữa.
Trượt đầu trên xương đùi (SCFE) là tình trạng cổ xương đùi di chuyển lên trên và về phía trước trên đầu xương đùi.
Trượt đầu trên xương đùi thường xảy ra ở giai đoạn đầu tuổi vị thành niên và có vẻ như nam giới chiếm ưu thế. Béo phì là một yếu tố nguy cơ cao. Các yếu tố di truyền cũng góp phần. Trượt đầu trên xương đùi xảy ra ở cả hai bên ở một phần năm số bệnh nhân và trượt đầu trên xương đùi một bên trở thành cả hai bên ở hai phần ba số bệnh nhân.
Nguyên nhân chính xác của trượt đầu trên xương đùi là không rõ nhưng có thể liên quan đến sự suy yếu của vùngđầu của xương (đĩa tăng trưởng), có thể là kết quả của chấn thương, thay đổi hormon, viêm hoặc tăng lực trượt do béo phì.
Triệu chứng và dấu hiệu của trượt đầu trên xương đùi
Trượt đầu xương đùi này thường khởi phát âm thầm và các triệu chứng của tình trạng này thường liên quan đến giai đoạn trượt.
Triệu chứng đầu tiên của trượt đầu trên xương đùi có thể là căng cứng vùng hông, giảm khi nghỉ ngơi; dẫn đến đi khập khiễng, sau đó là đau và lan xuống bắp đùi và gối. Trong một nghiên cứu đoàn hệ theo thời gian tại Hoa Kỳ từ năm 2009 đến năm 2015, 26% số bệnh nhân bị đau đầu gối và 35% số bệnh nhân bị đau đùi (1). Vấn đề thực sự (khớp háng) có thể bị bỏ qua cho đến khi tình trạng trượt trở nên trầm trọng hơn.
Ngọc trai & cạm bẫy
|
Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân đau khi vận động ở vùng hông bị tổn thương với sự hạn chế vận động dạng, xoay, gấp. Đau đầu gối nhưng không thấy bất thường tại khớp gối; đi khập khiễng hoặc dáng đi lệch một bên. Chân bị ảnh hưởng thường xoay ra ngoài. Nếu cung cấp máu cho khu vực bị tổn thương giảm, hoại tử vô mạch và thoái triển đầu xương có thể xảy ra.
Tài liệu tham khảo về các triệu chứng và dấu hiệu
1. Uvodich M, Schwend R, Stevanovic O, Wurster W, Leamon J, Hermanson A. Patterns of Pain in Adolescents with Slipped Capital Femoral Epiphysis. J Pediatr. 2019;206:184-189.e1. doi:10.1016/j.jpeds.2018.10.050
Chẩn đoán trượt đầu trên xương đùi
Phim chụp X-quang thường
Đôi khi là chụp MRI hoặc siêu âm
Khám khớp háng sớm có thể không phát hiện được đau hoặc hạn chế vận động một cách đáng tin cậy. Nếu có nghi ngờ trên lâm sàng về bệnh, chẩn đoán sớm trượt đầu trên xương đùi bằng chụp X-quang là rất quan trọng vì việc điều trị tình trạng trượt ở giai đoạn tiến triển rất khó khăn.
Chụp X-quang thẳng và chụp X-quang chân ếch cả hai khớp háng. Phim chụp X-quang cho thấy đường tiếp hợp xương mở rộng hoặc đầu xương đùi di lệch về phía sau và phía dưới. Để giúp xác định tình trạng dịch chuyển, các đường Klein (một đường tùy ý được vẽ dọc theo cạnh trên của cổ xương đùi khi chụp X-quang phim thẳng hoặc chụp tư thế thẳng) được vẽ trên phim chụp X-quang ở bờ trên của cổ xương đùi. Chỏm xương đùi sẽ nằm dưới đường Klein ở bên bị ảnh hưởng, trong khi một phần đáng kể của chỏm xương đùi sẽ nằm trên đường Klein ở bên không bị ảnh hưởng.
Siêu âm và chụp MRI cũng hữu ích, đặc biệt là nếu các phim chụp X-quang bình thường.
Các đường Klein được vẽ trên đường viền cao của cổ xương đùi ở bệnh nhân này bị trượt đầu trên xương đùi (SCFE) bị trượt ở hông phải. Lưu ý rằng đầu xương đùi nằm dưới đường Kline ở phía bên phải bị ảnh hưởng, trong khi một phần đáng kể của đầu xương đùi nằm phía trên đường Kline ở phía bên trái không bị ảnh hưởng.
Điều trị trượt đầu trên xương đùi
Sửa chữa bằng phẫu thuật
Rrượt đầu trên xương đùi thường tiến triển; vì vậy bệnh cần được phẫu thuật ngay khi được chẩn đoán. Bệnh nhân không nên tì lên chân bị ảnh hưởng cho đến khi loại trừ hoặc điều trị tình trạng trượt đầu trên xương đùi.
Điều trị phẫu thuật bao gồm vít định hình thông qua vùng đĩa phát triển.
