Trật khớp quanh xương nguyệt là mất mối liên hệ bình thường giữa xương nguyệt và khối xương tụ cốt. Trật khớp xương nguyệt là sự tách rời của xương nguyệt và khối xương cổ tay và xương quay.
Trật quanh xương nguyêt và xương nguyệt là khi có áp lực lớn quá mức vào cổ tay ở tư thế duỗi quá mức. Đây là kết quả của ngã chống cổ tay hoặc tai nạn xe máy. Trật quanh xương nguyệt hay gặp hơn trật xương nguyệt.
Khi trật khớp sẽ gây đau, sưng, và biến dạng ở cổ tay và phần gần bàn tay.
Nếu trật quanh xương nguyệt và xương nguyệt không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, các biến chứng sẽ xảy ra. Các bệnh lý này bao gồm:
Tổn thương dây thần kinh giữa
Hoại tử vô mạch xương thuyền hoặc xương nguyệt và làm hỏng khớp.
(Xem Tổng quan về trật khớp.)
Chẩn đoán trật khớp xương nguyệt và xung quay xương nguyệt
Các phim chụp X-quang
Chụp X-quang thường quy (chụp thẳng, chụp nghiêng và chụp chếch). Để tránh bỏ sót tổn thương, các bác sỹ lâm sàng cần đánh giá mối quan hệ giữa xương quay, xương nguyệt, và xương cổ tay trên phim nghiêng.
Phim chụp nghiêng cổ tay bình thường này cho thấy khe khớp giữa xương quay và xương nguyệt (đường màu đỏ) và khe khớp giữa xương nguyệt và xương cả (đường màu vàng) bình thường.
Phim chụp nghiêng cổ tay bình thường này cho thấy khe khớp giữa xương quay và xương nguyệt (đường màu đỏ) và khe khớp g
Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.
Ở phim nghiêng trật khớp quanh xương nguyệt, khối xương cổ tay không khớp với xương nguyệt.
Ở phim nghiêng trật khớp quanh xương nguyệt, khối xương cổ tay không khớp với xương nguyệt.
Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.
Trật khớp xương nguyệt dẫn hình ảnh tách trà.
Trật khớp xương nguyệt dẫn hình ảnh tách trà.
Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.
Phim chụp nghiêng cổ tay bình thường này cho thấy khe khớp giữa xương quay và xương nguyệt (đường màu đỏ) và khe khớp giữa xương nguyệt và xương cả (đường màu vàng) bình thường.
Phim chụp nghiêng cổ tay bình thường này cho thấy khe khớp giữa xương quay và xương nguyệt (đường màu đỏ) và khe khớp g
Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.
Ở phim nghiêng trật khớp quanh xương nguyệt, khối xương cổ tay không khớp với xương nguyệt.
Ở phim nghiêng trật khớp quanh xương nguyệt, khối xương cổ tay không khớp với xương nguyệt.
Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.
Trật khớp xương nguyệt dẫn hình ảnh tách trà.
Trật khớp xương nguyệt dẫn hình ảnh tách trà.
Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.
Khi trật quanh xương nguyệt, khối tụ côt không thẳng hàng với xương nguyệt và xương quay trên phim cổ tay nghiêng. Xương nguyệt và xương quay vẫn thẳng hàng.
Trong tình trạng trật khớp xương nguyệt, xương nguyệt bị xoay và dịch chuyển lệch về phía lòng bàn tay và trông giống như một tách trà bị đổ.
Điều trị trật khớp xương nguyệt và xung quay xương nguyệt
Nắn kín và nẹp
Thường cần phải phẫu thuật
Điều trị cả trật quanh xương nguyệt và xương nguyệt gồm nắn kín và nẹp cố định tai phòng khám cấp cứu. Nắn chỉnh kín đòi hỏi phải gây mê trong quá trình làm thủ thuật.
Để thực hiện nắn chỉnh kín, lực kéo dọc được tác dụng vào các ngón tay và cổ tay để tách xương cổ tay ra khỏi cổ tay. Áp dụng lực trực tiếp vào xương đầu trong khi đồng thời gập và duỗi cổ tay có thể nắn chỉnh trật khớp quanh xương nguyệt. Áp dụng lực trực tiếp vào xương nguyệt trong khi duỗi cổ tay có thể hướng xương nguyệt trở lại trạng thái xoay và thẳng hàng thích hợp. Việc nắn chỉnh cần phải được xác nhận bằng phim chụp X-quang. Cả cổ tay và khuỷu tay phải được cố định ở vị trí trung gian (ví dụ, với một nẹp hình nhíp gắp đường).
Bệnh nhân cần phải được chuyển ngay đến bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình; hầu hết các trường hợp trật khớp phải được phẫu thuật để phục hồi vì chức năng sẽ tốt hơn sau khi phẫu thuật (1).
Tài liệu tham khảo về điều trị
1. Goodman AD, Harris AP, Gil JA, et al. Evaluation, Management, and Outcomes of Lunate and Perilunate Dislocations. Orthopedics. 2019;42(1):e1-e6. doi:10.3928/01477447-20181102-05
Những điểm chính
Trật khớp quang xương nguyệt và trật khớp xương nguyệt thường là hậu quả của việc ngã chống tay duỗi thẳng hoặc tai nạn giao thông.
Xử lý trật khớp thực hiện ngay lập tức để ngăn ngừa các biến chứng (ví dụ, tổn thương thần kinh, hỏng khớp).
Chẩn đoán bằng chụp X-quang thường quy (chụp phim thẳng, nghiêng và chếch), đặc biệt chú ý đến mối quan hệ giữa xương quay, xương nguyệt và xương cả trên phim nghiêng thực sự.
Nắn chỉnh bằng tay và nẹp cố định cổ tay và khuỷu tay ở tư thế trung gian.
Giới thiệu bệnh nhân ngay cho bác sỹ phẫu thuật chỉnh hình vì hầu hết những trật khớp này phải được phẫu đặt lại để tối ưu hóa chức năng.
