Đứt gân Achilles

Đau ở phần dưới bắp chân làm cho việc đi lại khó khăn, đặc biệt khi đứt hoàn toàn. Bắp chân có thể bị sưng và tụ máu.

Đứt gân hoàn toàn có thể dẫn đến chỗ khuyết thường xảy ra từ 2 đến 6 cm đầu gần vị trí bám tận.

• Chủ yếu là bệnh sử và khám thực thể

• Đôi khi là chụp MRI hoặc siêu âm

Chẩn đoán đứt gân Achilles là dựa vào lâm sàng (1). Khả năng gập cổ chân của bệnh nhân không loại trừ khả năng có rách.

Nếu bác sĩ lâm sàng nghi ngờ gân Achilles bị rách, có thể thực hiện 3 thử nghiệm chính để giúp xác nhận chẩn đoán.

Nghiệm pháp Thompson (nghiệm pháp nắn bắp chân), bệnh nhân nằm sấp, sờ bắp chân tại vị trí chuyển tiếp gân cơ để đánh giá gấp gan chân. Các kết quả bao gồm:

• Nếu đứt hoàn toàn, gấp cổ chân về phía gan chân mất hoặc giảm.

• Nếu đứt một phần, kết quả thường là bình thường, vì vậy thường bị bỏ sót.

Thử nghiệm Thompson có độ nhạy 96% và độ đặc hiệu 93% đối với tình trạng rách gân Achilles (1).

Thử nghiệm Thompson để chẩn đo...

Các video

Kiểm tra Thompson bất thường m...

Các video

Nghiệm pháp Matles là một hình thức căng cơ khi nghỉ. Bệnh nhân có xu hướng gấp gối 90° để làm giãn cơ bụng chân. Bàn chân bệnh nhân được so sánh hai bên. Các kết quả bao gồm:

• Nếu gân Achilles còn nguyên vẹn, có thể gấp cổ chân về phía gan chân góc 20 đến 30°.

• Nếu gân Achilles bị đứt, chân rơi về tư thế trung gian.

Thử nghiệm Matles có độ nhạy 88% và độ đặc hiệu 85% đối với tình trạng rách gân Achilles (1).

Kiểm tra Matles

Dấu các chi tiết

Mục đích của bài kiểm tra Matles là để người khám tìm kiếm độ gập tự nhiên ở bàn chân khi gân Achilles còn nguyên vẹn và không có độ gập của bàn chân (cho thấy kết quả kiểm tra Matles dương tính) ở cổ chân bị thương. Trong kiểm tra Matles, bệnh nhân nằm sấp, đầu gối gập lại, và người khám sẽ đánh giá cách đặt của bàn chân. Trong hình ảnh này, bàn chân ở phía trước cho thấy không có độ gập của bàn chân (tức là bàn chân rơi xuống hoàn toàn bằng phẳng (về tư thế trung tính với độ gập 0°). Kết quả này là kiểm tra Matles dương tính. Bàn chân ở phía sau gập góc bàn chân từ 20 đến 30°, điều này cho biết gân Achilles không bị đứt (nghĩa là gân Achilles còn nguyên vẹn).

Hình ảnh do bác sĩ Danielle Campagne cung cấp.

Sờ chỗ gián đoạn của gân, bệnh nhân được yêu cầu đứng bằng chân tổn thương (nếu có thể). Sau đó, bác sĩ nhẹ nhàng sờ dọc gân Achilles và thấy một khoảng trống; một khoảng trống nghĩa là gân bị đứt.

Khám thực thể nhạy hơn chụp MRI trong việc phát hiện rách gân Achilles (2). Một nghiên cứu về các bệnh nhân bị đứt gân Achilles (2012) phát hiện rằng nếu tất cả 3 test (Thompson, Matles, sờ tìm khoảng gián đoạn) đều dương tính, độ nhạy của rách gân Achilles là 100%. Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Phẫu thuật chỉnh hình Hoa Kỳ (2010), chẩn đoán rách chỉ cần một trong những tiêu chuẩn sau đây (3):

• 2 trong số 3 nghiệm pháp này dương tính.

• 1 trong số các nghiệp pháp dương tính và yếu gấp cổ chân về gan chân.

Siêu âm ngày càng được sử dụng nhiều để xác nhận tình trạng rách gân hoặc phân biệt giữa tình trạng rách một phần và toàn phần khi cần chẩn đoán hình ảnh. Độ chính xác của chẩn đoán có vẻ tốt khi một người vận hành có kinh nghiệm thực hiện.

• Bó bột ở tư thế gấp cổ chân về phía gan chân.

• Chuyển bệnh nhân về trung tâm chấn thương chỉnh hình

• Đôi khi cần phải phẫu thuật

Điều trị ban đầu của đứt gân Achilles bao gồm nẹp cổ chân tư thế gấp cổ chân về phía gan chân và chuyển ngay đến bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình.

Đứt gân Achilles có thể được điều trị bằng biện pháp điều trị không phẫu thuật (bó bột và phục hồi chức năng theo tầm vận động dần dần) hoặc bằng phẫu thuật.

Điều trị không phẫu thuật bao gồm nẹp cổ chân ở phía sau khi cổ chân ở tư thế gấp gan chân ban đầu và sau đó là các bài tập theo tầm vận động từ tư thế gấp gan bàn chân đến tư thế trung gian.

Phẫu thuật để phục hồi gân này có thể được thực hiện bằng kỹ thuật mổ mở cũng như phương pháp xâm lấn tối thiểu/qua da.

Điều trị không phẫu thuật có tỷ lệ tái đứt cao hơn một chút nhưng các phương pháp phẫu thuật và không phẫu thuật đều có kết quả lâu dài tương tự nhau (1).