Bệnh sán lá gan nhỏ Opisthorchis

Sán lá là sán dẹt gây bệnh ở nhiều phần của cơ thể (ví dụ như mạch máu, đường tiêu hóa, phổi, gan) tùy thuộc vào loài.

Các loài Opisthorchis được tìm thấy ở Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam, Trung Quốc, Myanmar, Đức, Ý, Belarus, Nga, Kazakhstan và Ukraine (1).

Vòng đời của Opisthorchis cần ốc sên làm vật chủ trung gian đầu tiên và cá làm vật chủ trung gian thứ hai. Ốc sên thuộc chi Bithynia và Cordiella có thể đóng vai trò là vật chủ trung gian đầu tiên cho loài Opisthorchis (2). Chó, mèo và các động vật có vú ăn cá khác cũng là những vật chủ chính. Có thể bị nhiễm bệnh do ăn cá nước ngọt sống, đông lạnh, khô, ngâm chua hoặc nấu chưa chín, vì có thể chứa ấu trùng. Sau khi ăn phải, ấu trùng nang thoát nang và qua bóng Vater vào ống mật, nơi chúng bám vào niêm mạc và trưởng thành. Sán trưởng thành phát triển đến 5 đến 10 mm từ 1 đến 2 mm (O. viverrini) hoặc 7 đến 12 mm từ 2 đến 3 mm (O. felineus).

Vòng đời của Opisthorchis

Hình ảnh

Hình ảnh từ Thư viện Hình ảnh Y tế Công cộng của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh.

Bệnh sán lá gan nhỏ opisthorchis tương tự như bệnh sán lá gan nhỏ clonorchis và sự phát triển của các triệu chứng phụ thuộc vào số lượng sán và thời gian nhiễm trùng. Hầu hết các trường hợp nhiễm O. viverrini đều không có triệu chứng, với khoảng 5% đến 10% số bệnh nhân có các triệu chứng bao gồm đau bụng một phần tư trên bên phải, khó tiêu, tiêu chảy, đầy hơi và mệt mỏi. Các triệu chứng cấp tính thường gặp hơn khi nhiễm O. felineus và có thể giống với một số biểu hiện của bệnh sán máng cấp tính. Các triệu chứng cấp tính bao gồm sốt cao, chán ăn, buồn nôn, nôn, đau bụng, khó chịu, đau cơ, đau khớp và nổi mề đay. Các triệu chứng thường bắt đầu từ 10 đến 26 ngày sau khi tiếp xúc.

Trong nhiễm trùng mạn tính, các triệu chứng có thể nặng hơn; gan to và suy dinh dưỡng. Các biến chứng hiếm gặp bao gồm viêm túi mật, sỏi mật, viêm đường mật và ung thư đường mật (ung thư ống dẫn mật) (3). Cựu chiến binh Hoa Kỳ tại Việt Nam mắc bệnh ung thư đường mật có thể đã bị nhiễm Opisthorchis viverrini hoặc Clonorchis sinensis trong thời gian họ phục vụ ở Đông Nam Á (4).

Chẩn đoán bệnh sán lá gan nhỏ opisthorchis dựa trên việc phát hiện trứng trong phân. Xét nghiệm huyết thanh, dựa trên kháng nguyên hoặc phân tử để xác định loài không được áp dụng rộng rãi, đặc biệt là ở Hoa Kỳ. Siêu âm, chụp CT, chụp MRI, chụp đường mật hoặc nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) có thể cho thấy những bất thường ở đường mật.

Hình ảnh

Các điều trịlựa chọn cho bệnh opisthorchiasis là một trong những cách sau:

• Praziquantel uống 3 lần mỗi ngày trong 2 đến 3 ngày

• Albendazole uống một lần mỗi ngày trong 7 ngày

Praziquantel là thuốc duy nhất được WHO khuyến nghị (5).

Có thể được ngăn ngừa tình trạng nhiễm bệnh bằng cách nấu chín kỹ hoặc đông lạnh cá nước ngọt (1). Cải thiện vệ sinh tay và tránh tiếp xúc với nước bị ô nhiễm giúp ngăn ngừa sự lây lan của bệnh nhiễm trùng này.