Bệnh viêm não màng não-não nguyên phát do amip

Vòng đời của N. fowleri bao gồm 3 giai đoạn: nang bào, thể trophozoite (dạng lây nhiễm) và thể có roi.

Thể trophozoite có thể xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mũi. Sau đó, chúng di chuyển đến não (sau khi xuyên qua mảnh sàng) qua các dây thần kinh khứu giác, nơi chúng gây ra bệnh viêm màng não-não do amip nguyên phát.

Ở những bệnh nhân nhiễm bệnh, thể trophozoite được tìm thấy trong dịch não tủy (CSF) và các mô, và thỉnh thoảng cũng tìm thấy thể có roi trong dịch não tủy. Không tìm thấy các nang trong mô não.

Hình ảnh

Các triệu chứng của viêm não màng não do amip bắt đầu trong vòng 1 đến 2 tuần sau khi phơi nhiễm, đôi khi có sự thay đổi mùi và vị giác.

Viêm não màng não kịch phát xảy ra, với nhức đầu, phản ứng màng não và thay đổi trạng thái tinh thần, tiến triển đến tử vong trong vòng 10 ngày, thường là do thoát vị não. Chỉ có một vài bệnh nhân sống sót.

• Xét nghiệm dịch não tủy (CSF)

Nghi ngờ viêm màng não-não nguyên phát do amip dựa trên tiền sử bơi lội trong nước ngọt, nhưng việc xác nhận rất khó khăn vì chụp CT, chụp MRI và các xét nghiệm dịch não tủy thông thường, mặc dù cần thiết để loại trừ các nguyên nhân khác, nhưng lại không đặc hiệu. Các kết quả chẩn đoán hình ảnh thường cho thấy phù não, tràn dịch não và ngấm thuốc cản quang ở màng não.

Nên tiến hành soi tươi dịch não tủy tươi (không bảo quản lạnh hoặc đông lạnh) càng sớm càng tốt; phương pháp này có thể phát hiện các thể trophozoite của amip (có thể quan sát thấy trong các mẫu nhuộm Giemsa và hematoxylin-eosin nhưng bị phá hủy bởi kỹ thuật nhuộm Gram).

Hình ảnh

Hóa mô miễn dịch, nuôi cấy amip, PCR dịch não tủy và/hoặc sinh thiết não tại các phòng xét nghiệm chuyên sâu. Nên hội chẩn với Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) hoặc các chuyên gia khác về chẩn đoán viêm não do amip.

• Nhiều loại thuốc, bao gồm miltefosine kết hợp với thuốc kháng nấm và kháng sinh

Điều trị tối ưu là không rõ ràng, nhưng nó phải được bắt đầu càng sớm càng tốt. Hội chẩn với các ​​chuyên gia tại CDC (Hội chẩn với Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC)).

Phác đồ điều trị cần phải bao gồm thuốc chống leishmana, miltefosine, loại thuốc này đã được sử dụng phối hợp với các thuốc khác một cách thành công để điều trị bệnh nhân mắc bệnh viêm màng não-não nguyên phát do amip. Miltefosine cũng đã được sử dụng thành công để điều trị viêm não do Balamuthia, Sappinia và Acanthamoeba gây ra; thuốc này hiện có bán trên thị trường. Mặc dù miltefosine có khả năng gây ra các dị tật bẩm sinh, nhưng thuốc này vẫn có thể được xem xét sử dụng cho phụ nữ mang thai vì viêm màng não-não do amip nguyên phát thường gây tử vong nếu không được điều trị; do đó, lợi ích tiềm năng của liệu pháp có thể lớn hơn nguy cơ đối với thai nhi.

Các thuốc kháng khuẩn khác đã được sử dụng trong các phác đồ điều trị phối hợp dành choi Naegleria bao gồm:

• Amphotericin B

• Rifampin

• Thuốc chống nấm (fluconazole, voriconazole, hoặc ketoconazole)

• Azithromycin hoặc minocycline

Nitroxoline là một loại thuốc đang được nghiên cứu và có thể hiệu quả khi được sử dụng trong liệu pháp phối hợp. Tại Hoa Kỳ, thuốc này có sẵn thông qua CDC (1).

Thuốc chống co giật và dexamethasone thường cần thiết để kiểm soát cơn co giật và phù não (2). Có thể dùng mannitol hoặc dung dịch muối sinh lý ưu trương theo đường tĩnh mạch để đạt mức kiểm soát bệnh. Điều trị tích cực phù não bằng phương pháp hạ thân nhiệt trị liệu (làm mát cơ thể xuống dưới nhiệt độ cơ thể bình thường) cũng có liên quan đến thời gian sống thêm và phục hồi thần kinh ở một số ít bệnh nhân sống sót (3).