Vắc-xin phòng COVID-19

Có 2 loại vắc-xin mRNA phòng ngừa vi rút SARS-CoV-2 (COVID-19) cho COVID-19 được sử dụng tại Hoa Kỳ.

Các loại vắc xin mRNA không chứa kháng nguyên vi rút mà cung cấp một đoạn mRNA tổng hợp nhỏ mã hóa cho kháng nguyên đích mong muốn (protein gai). Sau khi được các tế bào của hệ miễn dịch tiếp nhận, mRNA của vắc xin sẽ phân hủy sau khi dẫn hướng tế bào đó sản xuất kháng nguyên vi rút. Sau đó, kháng nguyên được giải phóng và kích hoạt đáp ứng miễn dịch mong muốn để ngăn ngừa nhiễm bệnh nặng khi phơi nhiễm với vi rút thực sự.

Có 1 loại vắc-xin hạt nano protein gai tái tổ hợp phòng ngừa vi rút SARS-CoV-2 (COVID-19) cho COVID-19 được sử dụng tại Hoa Kỳ.

Vắc xin protein gai chứa dạng tái tổ hợp của protein gai SARS-CoV-2, sau đó kích hoạt đáp ứng miễn dịch mong muốn.

Vắc-xin mRNA COVID-19 được chỉ định để phòng ngừa bệnh nhiễm trùng do vi-rút SARS-CoV-2 gây ra. Hướng dẫn về tiêm chủng COVID-19 đã thay đổi theo thời gian; nhiều cơ quan chuyên môn đã đưa ra các khuyến nghị khác nhau. Xem Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và Viện Hàn lâm Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ (AAFP) để biết các khuyến nghị cụ thể và thông tin thêm. 

Chống chỉ định tiêm vắc-xin COVID-19 như sau:

• Phản ứng dị ứng nặng sau khi tiêm liều vắc-xin trước đó

• Phản ứng dị ứng nặng với một thành phần của vắc xin

Các biện pháp phòng ngừa khi tiêm vắc-xin COVID-19 bao gồm:

• Phản ứng phản vệ cấp tính ngay sau khi tiêm một liều

• Suy giảm miễn dịch, bao gồm cả do liệu pháp ức chế miễn dịch

• Bệnh vừa hoặc nặng, có hoặc không có sốt

• Tiền sử hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (MIS-C) hoặc hội chứng viêm đa hệ thống ở người trưởng thành (MIS-A)

• Tiền sử viêm cơ tim hoặc viêm màng ngoài tim trong vòng 3 tuần sau khi tiêm bất kỳ liều vắc-xin COVID-19 nào

Phải có ngay phương pháp điều trị nội khoa thích hợp để xử lý các phản ứng dị ứng tức thời trong trường hợp xảy ra phản ứng phản vệ cấp tính sau khi tiêm bất kỳ loại vắc-xin COVID-19 nào. Những người được tiêm vắc xin phòng COVID-19 cần phải được theo dõi để biết các phản ứng bất lợi tức thì.

Những người bị suy giảm miễn dịch, bao gồm cả những người dùng liệu pháp ức chế miễn dịch, có thể có suy giảm đáp ứng miễn dịch với các loại vắc xin này.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã đưa ra cảnh báo liên quan đến các báo cáo về viêm cơ tim và viêm màng ngoài tim sau khi tiêm vắc-xin COVID-19, cho rằng có thể có nguy cơ gia tăng các biến cố này sau khi tiêm chủng (1). Nguy cơ đã được quan sát thấy là cao nhất ở nam giới trẻ tuổi. Người tiêm vắc-xin nên điều trị ngay lập tức nếu bị đau ngực, khó thở, nhịp tim nhanh hoặc hồi hộp sau khi tiêm vắc-xin. Mặc dù một số người đã cần phải có hồi sức tích cực, những dữ liệu từ các nghiên cứu theo dõi ngắn hạn cho thấy rằng các triệu chứng thường hết bằng điều trị bảo tồn.

Đối với các loại vắc-xin COVID-19 có sẵn để sử dụng tại Hoa Kỳ, tất cả thông tin về liều lượng và cách dùng cho mọi nhóm tuổi và những người có tình trạng đặc biệt đều có sẵn từ CDC, AAP và AAFP (1–3).

Liều vắc xin phòng COVID-19 nên được tiêm bằng đường tiêm bắp.

Các loại vắc xin phòng COVID-19 đều có tác dụng bất lợi như nhau.

Phản ứng dị ứng nặng hiếm gặp, bao gồm cả phản vệ, đã được báo cáo.

Các tác dụng bất lợi khác cũng phổ biến và có thể bao gồm:

• Đau, sưng và ban đỏ tại chỗ tiêm

• Mệt mỏi

• Đau đầu

• Đau cơ và đau khớp

• Sốt và ớn lạnh

• Buồn nôn và nôn

• Mỏi mệt

• Hạch to

Tác dụng bất lợi có xu hướng kéo dài trong nhiều ngày.

Hạch sưng phản ứng có thể xảy ra sau khi tiêm vắc-xin COVID-19 và có thể dẫn đến kết quả dương tính giả trên phim chụp nhũ ảnh (1). Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện và không nên trì hoãn việc chụp nhũ ảnh sàng lọc thường quy sau khi tiêm vắc-xin COVID (2, 3).

Để biết thêm thông tin về tác dụng bất lợi của các loại vắc-xin này, hãy tham khảo thông tin kê đơn.

Sau đây là các tài nguyên tiếng Anh có thể hữu ích. Vui lòng lưu ý rằng CẨM NANG không chịu trách nhiệm về nội dung của các tài nguyên này.

1. Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP): ACIP Recommendations: COVID-19 Vaccine

2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC): Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Vaccine Safety

3. American Academy of Pediatrics (AAP): Recommended Child and Adolescent Immunization Schedule for Ages 18 Years or Younger

4. American Academy of Family Physicians (AAFP): COVID-19 Vaccine: Fall 2025-26 Immunization Recommendations

5. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC): Coronavirus Disease (COVID-19): Recommended vaccinations