Loạn dục cải trang liên quan đến sự kích thích tình dục tái diễn và mãnh liệt từ việc cải trang ngược giới tính, điều đó có thể là biểu thị của những tưởng tượng, sự thôi thúc hoặc hành vi. Rối loạn chuyển giới là tình trạng chuyển giới gây ra đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc suy giảm chức năng ở 1 hoặc nhiều lĩnh vực quan trọng của cuộc sống.
Trong Phân loại bệnh tật quốc tế, lần sửa đổi thứ 11 (ICD-11), loạn dục đồ vật cải trang hoặc loạn dục cải trang không phải là một chẩn đoán cụ thể; nó được xếp vào một loại rối loạn lệch lạc tình dục không cụ thể hơn liên quan đến hành vi đơn độc hoặc cá nhân đồng thuận (1). Nếu sự kích thích tình dục liên quan đến việc ăn mặc khác giới gây ra đau khổ hoặc suy giảm đáng kể, thì có thể chẩn đoán được rối loạn lệch lạc tình dục.
Người cải trang là một thuật ngữ thông dụng hơn và có thể chấp nhận được hơn là loạn dục cải trang. Bản thân việc mặc quần áo khác giới không được coi là một chứng rối loạn tâm thần. Mặc quần áo chéo xảy ra ở cả nam giới dị tính và đồng tính nam. Việc ăn mặc như phụ nữ ít phổ biến hơn, có thể là vì họ được phép lựa chọn nhiều trang phục hơn trước khi theo đuổi những phong cách mà xã hội coi là không phù hợp với giới. Những người phi nhị nguyên giới mặc trang phục thường gắn liền với giới tính khi sinh ra thường không được coi là đang "ăn mặc khác giới". Một số người tham gia vào việc mặc đồ của người khác giới vì nhiều lý do thường không liên quan đến sự kích thích tình dục (ví dụ: trang phục). Tuy nhiên, đối với những người thích mặc đồ của người khác giới gặp phải tình trạng đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc suy giảm chức năng do hành vi hoặc ham muốn mặc đồ của họ, thì chẩn đoán loạn dục cải trang có thể phù hợp.
Những nam giới mặc quần áo của nữ giới thường bắt đầu hành vi như vậy trong thời thơ ấu. Có tới 3% số nam giới đã từng mặc đồ của người khác giới và bị kích thích tình dục ít nhất một lần, nhưng ít người báo cáo rằng họ thường xuyên mặc đồ của người khác giới (2). Cải trang có liên quan, ít nhất là ban đầu, với sự kích thích tình dục mãnh liệt. Kích thích tình dục do chính quần áo tạo ra (không phải do mặc quần áo) được coi là một dạng loạn dục với đồ vật và có thể xảy ra cùng hoặc độc lập với việc mặc quần áo khác giới.
Hồ sơ về tính cách của những người đàn ông mặc đồ của người khác giới nhìn chung có vẻ tương tự với các chuẩn mực về độ tuổi và chủng tộc (3). Phiền muộn giới tính phổ biến hơn ở nam giới có giới tính khi sinh bị tình trạng mặc quần áo của giới tính khác như một khuynh hướng tình dục. Những cá nhân như vậy có thể cho biết cảm giác thích thú khi mặc quần áo thường dành cho phụ nữ khi còn ở tuổi thiếu niên và giảm dần hoặc biến mất sau này khi lớn lên, kèm theo mong muốn được sống trọn vẹn với giới tính nữ. Một số người bị rối loạn mặc quần áo của giới tính khác như một khuynh hướng tình dục cũng có thể gặp phải chứng phiền muộn giới tính không liên tục liên quan đến mất mát, đau buồn, sử dụng chất gây nghiện hoặc trầm cảm.
Khi những người đàn ông mặc đồ của người khác giới có bạn tình ủng hộ, họ có thể cảm thấy thoải mái khi quan hệ tình dục trong trang phục nữ tính. Ngược lại, nếu đối tác của họ không hợp tác, họ có thể trải qua cảm giác lo lắng, trầm cảm, tội lỗi và xấu hổ liên quan đến mong muốn mặc đồ của người khác giới, có khả năng dẫn đến rối loạn chức năng tình dục trong mối quan hệ. Những cảm xúc tiêu cực này có thể gây ra chu kỳ loại bỏ quần áo nữ tính khỏi tủ quần áo của họ, tiếp theo là tích lũy những món đồ mới và cảm giác xấu hổ mới; chu kỳ này do đó có thể tiếp tục.
Tài liệu tham khảo chung
1. World Health Organization. (2019). 6D36 Paraphilic disorder involving solitary behaviour or consenting individuals. In International statistical classification of diseases and related health problems (tái bản lần thứ 11). Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2025.
2. Långström N, Zucker KZ. Transvestic fetishism in the general population: Prevalence and correlates. J Sex Marital Ther. 31(2):87-95, 2005. doi: 10.1080/00926230590477934
3. Brown GR, Wise TN, Costa PT Jr, Herbst JH, Fagan PJ, Schmidt CW Jr. Personality characteristics and sexual functioning of 188 cross-dressing men. J Nerv Ment Dis. 1996;184(5):265-273. doi:10.1097/00005053-199605000-00001
Chẩn đoán loạn dục cải trang
Đánh giá tâm thần
Tiêu chuẩn lâm sàng để chẩn đoán loạn dục cải trang từ Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần, tái bản thứ 5, Bản sửa đổi văn bản (DSM-5-TR) bao gồm những tiêu chuẩn sau đây (1):
Bệnh nhân bị kích thích mãnh liệt và thường xuyên khi mặc quần áo khác giới, biểu hiện bằng những tưởng tượng, sự thôi thúc hoặc hành vi mãnh liệt.
Những tưởng tượng, sự thôi thúc hoặc hành vi tình dục mãnh liệt này gây ra tình trạng đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc làm suy giảm chức năng tại nơi làm việc, trong các tình huống xã hội hoặc trong các lĩnh vực quan trọng khác của cuộc sống.
Tình trạng này kéo dài ≥ 6 tháng.
Khi đưa ra chẩn đoán, bác sĩ lâm sàng phải nêu rõ liệu
Loạn dục với đồ vật (kích thích tình dục bằng vải, chất liệu hoặc quần áo) hoặc chứng yêu bản thân như một phụ nữ (kích thích bởi suy nghĩ hoặc hình ảnh về bản thân là phụ nữ).
Bệnh nhân đang sống trong một môi trường được kiểm soát (ví dụ: cơ sở chăm sóc) hoặc thuyên giảm hoàn toàn (nghĩa là ít nhất 5 năm không bị đau khổ/suy giảm trong môi trường không được kiểm soát)
Tài liệu tham khảo về chẩn đoán
1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Tái bản lần thứ 5, Text Revision. American Psychiatric Association Publishing; 2022:798-800.
Điều trị loạn dục cải trang
Các nhóm xã hội và các nhóm hỗ trợ
Đôi khi là tâm lý trị liệu
Hầu hết những người mặc quần áo của người khác giới không cảm thấy đau khổ đáng kể liên quan đến việc này và có thể không tự nguyện tìm kiếm sự điều trị sức khỏe tâm thần. Những người tìm kiếm sự đánh giá hoặc điều trị thường được đưa đến bởi người phối ngẫu không hạnh phúc, được tòa án giới thiệu hoặc tự giới thiệu vì lo ngại sẽ gặp phải hậu quả tiêu cực về mặt xã hội và việc làm. Một số người mặc quần áo của người khác giới có thể đến để điều trị chứng rối loạn định dạng giới, rối loạn sử dụng chất gây nghiện hoặc trầm cảm.
Mặc dù không có thử nghiệm phân nhóm ngẫu nhiên, các nhóm xã hội và hỗ trợ, cả trực tiếp và trên internet, dành cho những người đàn ông mặc quần áo của người khác giới thường rất hữu ích (1, 2).
Do thiếu bằng chứng chất lượng cao, không có loại thuốc nào được phát hiện có hiệu quả đáng tin cậy, mặc dù thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc đã được thử nghiệm với thành công đôi khi ở những bệnh nhân có thành phần ám ảnh cưỡng chế đáng kể trong biểu hiện lâm sàng của họ (3). Có 1 báo cáo ca bệnh nhân bị loạn dục cải trang có hiệu quả điều trị từ buspirone (4).
Tâm lý trị liệu, khi được chỉ định, nhằm mục đích giúp bệnh nhân tự chấp nhận, liệu pháp gia đình và điều chỉnh các hành vi nguy cơ.
Về sau, đôi khi ở độ tuổi 50, 60 hoặc muộn hơn, những người đàn ông mặc đồ của người khác giới có thể đến cơ sở y tế vì các triệu chứng của rối loạn định dạng giới và sau đó có thể đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn định dạng giới.
Tài liệu tham khảo về điều trị
1. Newring K, Wheeler J, Draper C. Transvestic fetishism: Assessment and Treatment. In: Laws DR, Donohue WT, eds. Sexual Deviance: Theory, Assessment, and Treatment. Guilford Press; 2028: 285-304.
2. Moser C, Kleinplatz PJ. Transvestic fetishism: Psychopathology or iatrogenic artifact? NJ Psychologist. 52(2):16-17, 2002.
3. Balon Rez-Sierra D, Balgobin C, Wise TN. Treatment of paraphilic disorders. In: Balon R, ed. Practical Guide to Paraphilia and Paraphilic Disorders. Springer/Springer International Publishing AG; 2016:43-62.
4. Fedoroff JP. Buspirone hydrochloride in the treatment of transvestic fetishism. J Clin Psychiatry. 1988;49(10):408-409.
Những điểm chính
Hầu hết những người thích mặc đồ của người khác giới không đáp ứng được các tiêu chuẩn lâm sàng của loạn dục cải trang và có thể không tự nguyện đi điều trị.
Chẩn đoán loạn dục cải trang chỉ được đưa ra nếu việc mặc quần áo của người khác giới gây ra sự đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc làm suy giảm chức năng và tình trạng này đã kéo dài ≥ 6 tháng.
Không có loại thuốc nào có hiệu quả đáng tin cậy; các nhóm trị liệu tâm lý và hỗ trợ có thể hiệu quả.
Tự chấp nhận và giảm thiểu tác hại là những phương pháp chính để hỗ trợ những người mắc loạn dục cải trang.
