Njia ya Mkojo Kuziba

Njia yako ya mkojo ni njia ambayo mkojo hufuata kutoka kwenye figo hadi kwenye kibofu chako cha mkojo na kutoka mwilini. Kuziba inamaanisha njia yako ya mkojo ina kizuizi sehemu fulani katika njia hiyo.

• Kuziba kwa njia ya mkojo kunaweza kutokea kwenye figo zako, mirija inayounganisha kila figo na kibofu cha mkojo (ureta), kibofu cha mkojo, au mrija ambao mkojo hutokea (urethra).

• Vitu vingi vinaweza kusababisha kuziba kwa njia ya mkojo, ikiwa ni pamoja na tishu ya kovu, uvimbe, mawe ya figo, au tezi ya kibofu iliyovimba kwa wanaume.

• Kuziba kwa njia ya mkojo kunaweza kusababisha maumivu na maambukizi

• Hali hii ikiendelea kwa muda wa kutosha, kuziba kwa njia ya mkojo kunaweza kusababisha uharibifu wa figo

• Madaktari huondoa kizuizi kwa kutumia dawa au upasuaji kwa kutegemea chanzo chake

Figo Iliyovimba

Kwenye hidronefrosisi, figo huvimba (hutanuka) kwa sababu mtiririko wa mkujo umezuiwa. Mkojo hurejea nyuma ya kizuizi na kubakia kwenye bomba ndogo za figo na eneo la kati la ukusanyaji (pelvis ya figo).

Sababu za kawaida za kuziba kwa njia ya mkojo ni pamoja na:

• Kwa watoto: hitilafu ambayo mtoto amezaliwa nayo, kama vile urethra nyembamba

• kwa watu wazima: mawe kwenye figo

• Kwa wazee: tezi dume iliyotanuka (haipaplasia ya tezidume isiyo hatarishi)

Baadhi ya sababu zingine za kuziba kwa njia ya mkojo ni pamoja na:

• Tishu yenye kovu kutokana na tiba ya mionzi, upasuaji au utaratibu wa kimatibabu

• Kuota vinyama vyenye saratani au visivyo na kansa (sio hatarishi)

• Damu iliyoganda

• Matatizo ya misuli au neva katika ureta (mrija unaotoka kwenye figo hadi kibofu cha mkojo) au kibofu cha mkojo

• Kuvimba kwa sehemu ya chini ya ureta kwenye kibofu (kinachoitwa ureterocele)

• Kinyesi kikubwa kilichokwama kwenye rektamu (kinachoitwa impaction)

Dalili za kuziba kwa njia ya mkojo zinategemea sehemu kilipo kizuizi, kasi ya kutokea hali hiyo, na kizuizi ni kibaya kwa kiasi gani.

Dalili zinajumuisha:

• Maumivu makali upande mmoja wa tumbo lako au upande mmoja wa mgongo wako chini ya mbavu

• Kupungua kwa kutiririka kwa mkojo

• Kukojoa sana usiku

• Kichefuchefu na kutapika

Unaweza kupata homa na usaha au damu kwenye mkojo wako, iwapo kizuizi kitasababisha maambukizi ya njia ya mkojo.

Madaktari hushuku uwepo wa kizuizi cha njia ya mkojo kutokana na dalili zako. Ili kuwa na uhakika kwa kawaida watafanya:

• Ultrasound au uchanganuzi wa tomografia ya kompyuta (CT)

Ikiwa itaonyesha uwepo wa kizuizi lakini pasipo chanzo, madaktari wanaweza:

• Fanya kipimo cha voiding cystourethrography (VCUG), ambapo madaktari huingiza rangi maalum kwenye kibofu cha mkojo kwa kutumia katheta kisha hupiga picha ya eksirei kuona mtiririko wa mkojo.

• Tumia mrija laini wa kuchunguza (cystoscope) kuchunguza urethra, tezi ya prostate, na kibofu cha mkojo.

Madaktari wanaweza pia kufanya vipimo vya damu kutafuta dalili za kuharibika kwa figo na vipimo vya mkojo kutafuta maambukizi ya njia ya mkojo.

Madaktari wataondoa kizuizi kutoka kwenye njia ya mkojo.

• Ikiwa una jiwe kwenye figo, kwa kawaida madaktari watasubiri lipite lenyewe

• Iwapo jiwe la figo halitoki lenyewe, madaktari hujaribu kulivunja kwa kutumia mawimbi makali ya sauti (shock wave lithotripsy) au kuliondoa kwa kutumia kifaa cha uchunguzi (mrija wenye kamera).

• Kwa tezi dume iliyotanuka, madaktari watakupatia dawa au homoni za kupunguza ukubwa wa tezi dume

• ikiwa hawawezi kuondoa kizuizi, madaktari wataingiza bomba ndani ya figo yako ili kutoa mkojo

Madaktari pia hushughulikia na kutibu madhara yanayotokana na kizuizi cha njia ya mkojo, kama vile maambukizi ya njia ya mkojo au matatizo ya figo.