Nốt ruồi không điển hình

Nốt ruồi không điển hình thường lớn hơn các nốt ruồi khác (đường kính > 6 mm) và chủ yếu có hình tròn (không giống như nhiều trường hợp ung thư tế bào hắc tố) nhưng có đường viền không rõ ràng và không đối xứng nhẹ. Ngược lại, ung thư tế bào hắc tố có màu sắc bất thường lớn và có thể có các vùng màu đỏ, xanh, trắng, tăng sắc tố hoặc xen kẽ với một vết sẹo.

• Đánh giá qua soi da

• Sinh thiết

• Khám sức khoẻ định kỳ

Nốt ruồi không điển hình phải được phân biệt về mặt lâm sàng với ung thư tế bào hắc tố. Các đặc điểm gợi ý bệnh ung thư tế bào hắc tố, được gọi là ABCDE của bệnh ung thư tế bào hắc tố, là (1):

• A: Asymmetry (Không đối xứng) – hình dạng không đối xứng

• B: Borders (Bờ) – bờ không đều (không tròn hoặc không có hình bầu dục)

• C: Color (Màu sắc) – thay đổi màu sắc trong nốt ruồi, màu sắc bất thường hoặc màu sắc khác biệt hoặc tối hơn đáng kể so với nốt ruồi khác của bệnh nhân

• D: Diameter (Đường kính) – > 6 mm

• E: Evolution (Tiến triển) – một nốt ruồi mới ở bệnh nhân > 30 tuổi hoặc một nốt ruồi đang thay đổi

Mặc dù đôi khi các dấu hiệu lâm sàng có thể xác định chẩn đoán nốt ruồi không điển hình (xem bảng Đặc điểm của nốt ruồi không điển hình so với nốt ruồi điển hình), nhưng việc phân biệt bằng mắt thường giữa nốt ruồi không điển hình và ung thư tế bào hắc tố có thể khó khăn. Do đó, sinh thiết của các tổn thương đáng ngờ nhất cần phải được thực hiện để xác nhận chẩn đoán và để xác định mức độ không điển hình. Sinh thiết lý tưởng nhất là phải bao gồm toàn bộ chiều sâu và chiều rộng của tổn thương; lý tưởng nhất là sinh thiết cắt bỏ.

Bệnh nhân có nhiều nốt ruồi không điển hình và có tiền sử cá nhân hoặc gia đình mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố nên được khám thường xuyên (ví dụ: hàng năm đối với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố và thường xuyên hơn đối với những người có tiền sử cá nhân mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố). Nguy cơ mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố trong gia đình cũng tăng đáng kể do sự xuất hiện của đột biến CDKN2A (p16) và ở mức độ thấp hơn là đột biến BRCA2, đặc biệt là trong bối cảnh tiền sử gia đình mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng hoặc ung thư tụy (2, 3).

Một số bác sĩ da liễu quan sát các dạng sắc tố của tổn thương tế bào hắc tố ở độ phân giải cao hơn bằng cách sử dụng một dụng cụ cầm tay gọi là máy soi da. Soi da cho phép bác sĩ da liễu kiểm tra các cấu trúc thường không nhìn thấy được bằng mắt thường. Soi da có thể tiết lộ một số đặc điểm nguy cơ cao gợi ý về bệnh ung thư tế bào hắc tố (ví dụ: màng trắng xanh, các chấm và khối không đều, mạng lưới sắc tố không điển hình, mạng lưới ngược).

• Loại bỏ bằng cách cắt bỏ hoặc cạo khi muốn

• Cắt bỏ hoàn toàn các tổn thương rất không điển hình cao (đôi khi còn được gọi là "không điển hình nghiêm trọng") sau khi đánh giá mô bệnh học

Việc loại bỏ tất cả các nốt ruồi không điển hình để dự phòng không có hiệu quả trong việc ngăn ngừa bệnh ung thư tế bào hắc tố và không được khuyến nghị. Tuy nhiên, nốt ruồi không điển hình có thể cần phải loại bỏ trong bất kỳ trường hợp nào sau đây:

• Một bệnh nhân có tiền sử nguy cơ cao (ví dụ như tiền sử ung thư tế bào hắc tố).

• Một bệnh nhân không thể bảo đảm theo dõi chặt chẽ.

• Nốt ruồi có những đặc điểm trên dermatoscopy có nguy cơ cao.

• Nốt ruồi ở vị trí giám sát khó khăn, hoặc không giám sát được.

Nốt ruồi không điển hình nghiêm trọng hoặc ở mức cao là nốt ruồi có mức độ bất thường cao và khó phân biệt với ung thư tế bào hắc tố giai đoạn đầu khi soi da. Nhiều nghiên cứu về kết quả điều trị đã chỉ ra rằng việc cắt bỏ nốt ruồi không điển hình nhẹ hoặc nốt ruồi không điển hình trung bình hiếm khi dẫn đến thay đổi trong chẩn đoán, nhưng việc cắt bỏ nốt ruồi không điển hình nghiêm trọng (dựa trên chẩn đoán mô bệnh học) có thể phát hiện ra bệnh ung thư tế bào hắc tố ở một tỷ lệ nhỏ nhưng có ý nghĩa lâm sàng (1).

• Chống nắng (ví dụ, quần áo bảo vệ nắng, kem chống nắng, tránh nắng trong giờ cao điểm, tìm bóng mát)

• Tự kiểm tra thường xuyên

• Chụp ảnh toàn thân

• Đôi khi cần sự giám sát của các thành viên trong gia đình

Bệnh nhân có nốt ruồi không điển hình cần phải tránh phơi nắng quá nhiều và sử dụng biện pháp chống nắng. Những bệnh nhân cảnh giác với ánh nắng mặt trời cần phải được khuyên bổ sung đủ vitamin D. Ngoài ra, họ nên được hướng dẫn cách tự kiểm tra để phát hiện những thay đổi ở nốt ruồi hiện có và nhận biết các đặc điểm của ung thư tế bào hắc tố. Chụp ảnh toàn thân có thể giúp phát hiện các nốt ruồi mới và theo dõi các nốt ruồi hiện có để biết các thay đổi. Đề nghị nên theo dõi thường xuyên.

Nếu bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố (dù phát triển từ nốt ruồi không điển hình hay nốt ruồi mới) hoặc các bệnh ung thư da khác, người cung huyết thống cấp độ một cũng nên được giới thiệu đi đánh giá. Bệnh nhân thuộc gia đình dễ mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố (tức là ≥ 2 người cùng huyết thống cấp độ một mắc bệnh ung thư tế bào hắc tố da) có nguy cơ mắc bệnh ung thư hắc tố cao trong suốt cuộc đời (1). Để đánh giá nguy cơ cá nhân và lập kế hoạch theo dõi phù hợp, nên tiến hành kiểm tra da toàn diện bao gồm toàn bộ bề mặt da (bao gồm cả da đầu và bộ phận sinh dục) ít nhất một lần cho những bệnh nhân có nguy cơ gia đình cao.