MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

Đang tải

Tổng quan về sảng và sa sút trí tuệ

Theo

Juebin Huang

, MD, PhD,

  • Memory Impairment and Neurodegenerative Dementia (MIND) Center, University of Mississippi Medical Center

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg2 2016| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg3 2016
Nguồn chủ đề

Sảng (đôi khi được gọi là trạng thái lú lẫn cấp tính) và sa sút trí tuệ là những nguyên nhân phổ biến nhất của suy giảm nhận thức, mặc dù các rối loạn cảm xúc (ví dụ, trầm cảm) cũng có thể gây rối loạn nhận thức. Sảng và sa sút trí tuệ là những rối loạn riêng biệt nhưng đôi khi rất khó phân biệt. Rối loạn nhận thức xảy ra ở cả hai trường hợp, những đặc điểm sau giúp phân biệt chúng:

  • Sảng ảnh hưởng chủ yếu đến sự chú ý.

  • Sa sút trí tuệ ảnh hưởng chủ yếu đến trí nhớ.

Các đặc điểm đặc trưng khác cũng giúp phân biệt 2 rối loạn (xem Bảng: Phân biệt giữa sảng và sa sút trí tuệ *):

  • Sảng thường do bệnh cấp tính hoặc ngộ độc thuốc (đôi khi đe doạ đến tính mạng) và thường có thể hồi phục được.

  • Sa sút trí tuệ thường do các thay đổi giải phẫu trong não, khởi phát chậm hơn, và thường không thể hồi phục được.

Sảng thường tiến triển ở những bệnh nhân sa sút trí tuệ. Cần tránh nhầm lẫn sảng với sa sút trí tuệ ở người cao tuổi - một sai lầm phổ biến trên lâm sàng - nhất là khi sảng trùm lấp lên tình trạng sa sút trí tuệ đã tiến triển lâu dài. Không có xét nghiệm nào có thể khẳng định chăc chắn nguyên nhân gây suy giảm nhận thức; cần thiết phải khai thác bệnh sử toàn diện và khám thực thể cũng như thông tin về hoạt động chức năng lúc ban đầu của bệnh nhân.

Bảng
icon

Phân biệt giữa sảng và sa sút trí tuệ *

Đặc điểm

Sảng

Sa sút trí tuệ

Khởi phát

Thời điểm bắt đầu rõ ràng, đột ngột

Thời điểm bắt đầu không rõ ràng, tiến triển chậm và tăng dần.

Thời gian tồn tại

Vài ngày đến vài tuần, mặc dù nó có thể dài hơn

Thường thường vĩnh viễn

Nguyên nhân

Hầu như luôn luôn là một bệnh lý khác (ví dụ như nhiễm trùng, mất nước, sử dụng hoặc cai một số loại thuốc nhất định)

Thường do bệnh não mạn tính (ví dụ bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ thể Lewy, sa sút trí tuệ do mạch)

tiến triển

Thường hồi phục

tăng dần

Hiệu quả về đêm

Hầu như luôn xấu đi

Thường xấu đi

Khả năng chú ý

Suy giảm nặng

Không bị suy giảm cho đến khi sa sút trí tuệ trở nên trầm trọng

Mức độ ý thức

Suy giảm ở các mức độ khác nhau

Được bảo tồn cho đến khi sa sút trí tuệ trở nên trầm trọng

Định hướng về thời gian và địa điểm

Suy giảm ở các mức độ khác nhau

Suy giảm

Sử dụng ngôn ngữ

Chậm, thường không nhất quán và không phù hợp

Đôi khi gặp khó khăn khi tìm đúng từ

Trí nhớ

Thay đổi ở các mức độ khác nhau

Mất trí nhớ, đặc biệt đối với các sự kiện gần đây

Cần chăm sóc y tế

Ngay lập tức

Bắt buộc nhưng ít khẩn cấp hơn

*Các đặc điểm phân biệt trên nhìn chung đúng trong hầu hết các trường hợp, đồng thời hữu ích trong chẩn đoán, nhưng cũng không hiếm khi gặp các ngoại lệ. Ví dụ, chấn thương sọ não xảy ra đột ngột nhưng có thể dẫn đến sa sút trí tuệ nặng, vĩnh viễn; suy giáp có thể tạo ra bệnh cảnh sa sút trí tuệ tiến triển chậm, tăng dần nhưng có thể hồi phục hoàn toàn khi điều trị.

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

TRÊN CÙNG