MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

honeypot link

Cúm gia cầm

(cúm chim)

Theo

Brenda L. Tesini

, MD, University of Rochester School of Medicine and Dentistry

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg2 2021| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg2 2021

Cúm gia cầm là do các chủng cúm A thường chỉ lây nhiễm cho chim hoang dã và gia cầm. Các trường hợp nhiễm trùng do một số chủng này gần đây đã được phát hiện ở người. Lây truyền từ người sang người là hạn chế, hầu hết các trường hợp bị mắc từ động vật, điển hình là gia cầm.

(Xem thêm Cúm.)

Hầu hết các tuýp phụ của cúm gia cầm đã gây nhiễm trùng ở người là các virus H5, H7 và H9. Hầu hết các trường hợp cúm gia cầm ở người do các chủng H5N1 và H7N9 ở Châu Á gây ra, nhưng các tuýp khác cũng gây ra một số trường hợp nhiễm trùng ở người. Các trường hợp nhiễm cúm gia cầm thường không có triệu chứng ở chim hoang dã nhưng có thể gây bệnh rất nguy hiểm ở gia cầm.

Tất cả các trường hợp nhiễm bệnh ở người với một tuýp phụ của cúm A khác với tuýp H1 hoặc H3 phải được báo cáo.

Các trường hợp nhiễm H5N1 ở người đầu tiên được phát hiện ở Hồng Kông vào năm 1997; nhiều bệnh nhân có các triệu chứng hô hấp nặng và tỷ lệ tử vong cao. Quá trình lây lan sang người đã được ngăn chặn bằng cách tiêu hủy số lượng lớn chim nhà. Tuy nhiên, vào năm 2003 và 2004, các trường hợp nhiễm H5N1 ở người đã xuất hiện trở lại và thỉnh thoảng có báo cáo về các trường hợp, chủ yếu là ở Châu Á và Trung Đông; một số trường hợp đã được báo cáo ở Ai Cập vào năm 2017. Một trường hợp nhiễm bệnh ở người đã được xác định vào năm 2019 ở Nepal. Hơn 800 trường hợp nhiễm bệnh ở người đã được xác định từ năm 2003.

Kể từ năm 2014, 24 trường hợp nhiễm H5N6 ở người đã được ghi nhận; tất cả đều xảy ra ở Trung Quốc đại lục. Một trường hợp nhiễm bệnh ở người đã được xác định vào năm 2019.

Vào đầu năm 2013, đợt bùng phát dịch cúm gia cầm H7N9 ở người lan rộng đã xảy ra ở một số tỉnh vùng đông nam Trung Quốc. Khoảng một phần ba số trường hợp bị tử vong, nhưng bệnh nặng thường chỉ xảy ra trên những bệnh nhân cao tuổi. Quá trình lan truyền liên tục từ người sang người đã không xảy ra, mặc dù có một số ít bằng chứng về việc lan truyền từ người sang người. Nhiễm bệnh ở người dường như là kết quả của việc tiếp xúc trực tiếp với những con chim bị nhiễm bệnh ở chợ gia cầm sống (ẩm ướt), nơi chim được mua để tiêu thụ sau đó tại nhà. Đợt bùng phát dịch lên đến đỉnh điểm vào cuối mùa xuân năm 2013, đã lắng xuống (một phần vì các chợ đã bị đóng cửa), nhưng sau đó lại xuất hiện vào đầu mùa thu. Các đợt bùng phát dịch theo mùa thường tương ứng với việc tăng lưu lượng và xử lý gia cầm cho các hoạt động đón mừng năm mới của Trung Quốc.

Làn sóng cúm gia cầm H7N9 lần thứ 6 của Trung Quốc ở người đã lên đến đỉnh điểm vào năm 2016-2017 với gần 800 trường hợp; trên toàn thế giới, hơn 1500 trường hợp mắc bệnh ở người và ít nhất 615 trường hợp tử vong đã được báo cáo cho Tổ chức Y tế Thế giới kể từ năm 2013 (1). Một số trường hợp cúm gia cầm H7N9 ở châu Á đã được báo cáo bên ngoài Trung Quốc đại lục, nhưng hầu hết xảy ra ở những người đã đến Trung Quốc đại lục trước khi bị bệnh. Chỉ có 1 trường hợp được xác nhận tại Trung Quốc đại lục vào năm 2019.

Nhiễm bệnh ở người với các chủng cúm gia cầm khác đã xảy ra lẻ tẻ, bao gồm H7N3 ở Canada, H7N7 ở Hà Lan, H7N4 và H9N2 ở Trung Quốc và vào tháng 1 năm 2019 một trường hợp đầu tiên bị H9N2 ở Ấn Độ.

Các động vật có vú ở biển cũng có thể bị nhiễm các chủng cúm gia cầm (ví dụ, H10N7 ở hải cẩu cảng), với các trường hợp nhiễm bệnh ở người sau đó được báo cáo.

Trung Quốc có các chiến dịch chủng ngừa tích cực virus cúm H5 và H7 cho gia cầm để giúp ngăn ngừa sự lây lan từ chim hoang dã sang các loài chim nuôi, dễ có khả năng tiếp xúc và lan truyền virus sang người.

Có khả năng virus cúm gia cầm thuộc bất kỳ đặc tính kháng nguyên nào cũng có thể gây ra cúm ở người bất cứ khi nào có đột biến xảy ra cho phép virus đó có thể gắn vào các vị trí thụ thể đặc hiệu ở người trong đường hô hấp. Bởi vì tất cả các loại virus cúm có khả năng thay đổi di truyền nhanh chóng, có khả năng các chủng cúm gia cầm có thể lây lan dễ dàng hơn từ người sang người thông qua đột biến trực tiếp hoặc thông qua việc tái tổ hợp các tiểu đơn vị của bộ gen với các chủng ở người trong quá trình sao chép ở người, động vật hoặc, vật chủ là gia cầm. Nhiều chuyên gia lo ngại rằng nếu các chủng này có khả năng lây lan hiệu quả từ người sang người, một đại dịch cúm có thể xảy ra.

Dữ liệu giám sát chỉ ra rằng nhiều trường hợp nhiễm cúm gia cầm có thể gây ra các triệu chứng hô hấp nhẹ hoặc thậm chí là cận lâm sàng. Tuy nhiên, viêm phổi nặng với tỷ lệ tử vong theo ca bệnh cao (25 đến 69%) đã được báo cáo trong các cụm nhiễm H5N1, H5N6 và H7N9.

Tài liệu tham khảo chung

  • 1. Tổ chức y tế thế giới (World Health Organization) : Cúm ở người và động vật :Tóm tắt và đánh giá, ngày 26 tháng 11 năm 2019 đến ngày 20 tháng 1 năm 2020. Accessed 2/28/2020.

Triệu chứng và dấu hiệu

Các biểu hiện của cúm gia cầm giống như các biểu hiện của cúm theo mùa; tuy nhiên, mức độ nặng của bệnh và tỷ lệ tử vong theo ca bệnh có xu hướng cao hơn, mặc dù có nhiều thay đổi tùy thuộc vào chủng vi rút.

Chẩn đoán

  • Phản ứng chuỗi sao chép ngược polymerase (RT-PCR)

Một hội chứng lâm sàng thích hợp trên một bệnh nhân đã tiếp xúc với một người được biết là bị nhiễm bệnh hoặc đã tiếp xúc với chim trong khu vực có dịch cúm gia cầm đang diễn ra cần phải nhanh chóng cân nhắc đến loại nhiễm bệnh này. Tiền sử đi lại gần đây đến các vùng đang có lây nhiễm virus từ gia cầm sang người sang người (ví dụ: đối với H5N1, Ai Cập, Indonesia và Việt Nam) cộng với phơi nhiễm với chim hoặc người nhiễm bệnh cần phải nhanh chóng xét nghiệm cúm A bằng RT-PCR bằng cách dùng tăm bông ngoáy mũi hoặc ngoáy họng. Những bệnh nhân bị bệnh đường hô hấp dưới có thể được lấy mẫu lấy từ đờm, dịch hút từ nội khí quản hoặc dịch rửa phế quản phế nang. Không nên thử nuôi cấy vi sinh vật vì cần phải có các biện pháp phòng ngừa đặc biệt đối với các loại virus là tác nhân gây bệnh cao này.

Các trường hợp nghi ngờ và đã có chẩn đoán xác định được báo cáo cho Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh.

Điều trị

  • Thuốc ức chế neuraminidase

Điều trị bằng oseltamivir hoặc zanamivir (các thuốc ức chế neuraminidase) ở mức liều thông thường được chỉ định.

Các virus H7N9 và H5N1 kháng với các loại thuốc kháng virus trước đó là amantadinerimantadine; kháng hoặc giảm nhạy cảm với oseltamivir cũng đã được báo cáo.

Thuốc kháng vi rút, baloxavir, cũng đã cho thấy hoạt động trong ống nghiệm (in vitro) chống lại nhiều loại vi rút cúm gia cầm khác nhau, nhưng hiện đang thiếu dữ liệu lâm sàng.

Các điểm chính

  • Cúm gia cầm ảnh hưởng chủ yếu đến các loài chim, nhưng một số chủng virus cúm gia cầm đã gây ra bệnh hô hấp nặng và tử vong ở người.

  • Trường hợp nhiễm ở người thường là mắc phải từ những con chim bị nhiễm bệnh mặc dù đã có lây truyền từ người sang người.

  • Bởi vì tất cả các loại virus cúm có khả năng thay đổi di truyền nhanh chóng, các chủng cúm gia cầm có thể xuất hiện khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người hơn và gây ra đại dịch nghiêm trọng.

  • Không nên nuôi cấy những loại virus này vì chúng rất dễ gây bệnh và cần phải có biện pháp phòng ngừa đặc biệt.

  • Điều trị bằng oseltamivir hoặc zanamivir ở mức liều thông thường.

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRÊN CÙNG