honeypot link

MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

Năng lực và Không đủ năng lực

Theo

Charles Sabatino

, JD, American Bar Association

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg12 2015| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg12 2015

Theo lịch sử, "không đủ năng lực" ban đầu được xem là một phát hiện lâm sàng và "tính không đủ năng lực" được coi là một phát hiện pháp lý. Sự phân biệt này, ít nhất là trong thuật ngữ, không còn được công nhận rộng rãi; hầu hết các luật của tiểu bang hiện nay sử dụng "không đủ năng lực" thay vì "tính không đủ năng lực", mặc dù các thuật ngữ thường được sử dụng thay thế cho nhau. Sự khác biệt hữu ích hơn trong thuật ngữ hiện nay là giữa sự không đủ năng lực về mặt lâm sàng và sự không đủ năng lực về pháp lý để đưa ra quyết định chăm sóc sức khoẻ.

Những người có năng lực lâm sàng và pháp lý liên quan đến chăm sóc sức khoẻ có quyền đưa ra quyết định chăm sóc sức khoẻ, kể cả từ chối chăm sóc y tế cần thiết, ngay cả khi sự từ chối đấy có thể dẫn đến tử vong. Những người thiếu cả hai năng lực trên không thể quyết định chăm sóc sức khoẻ. Tuy nhiên, nếu một bệnh nhân bị bác sĩ về mặt lâm sàng cho là thiếu năng lực có biểu hiện muốn lựa chọn quyết định chăm sóc sức khoẻ, bác sĩ không được quyền bỏ qua lựa chọn đó trừ trường hợp một tòa án cho rằng người đó thiếu năng lực pháp lý để đưa ra quyết định đó.

Năng lực lâm sàng

Năng lực lâm sàng để đưa ra các quyết định về chăm sóc sức khoẻ là khả năng hiểu được lợi ích và rủi ro của việc chăm sóc sức khoẻ đề xuất, để hiểu các lựa chọn thay thế, đưa ra và thông báo quyết định chăm sóc sức khoẻ. Việc đánh giá năng lực này đòi hỏi đánh giá những điều sau:

  • Yếu tố y tế (ví dụ tình trạng bệnh lý của bệnh nhân, thiếu hụt về cảm giác, tác dụng phụ của thuốc, vấn đề cảm xúc và tâm thần)

  • Các năng lực (thể chất, nhận thức và tâm lý)

  • Các yếu tố môi trường (ví dụ nguy cơ, hỗ trợ, cản trở năng lực)

Các bác sĩ chăm sóc sức khoẻ xác định loại năng lực khi cần thiết và ghi lại quá trình xác định này. Các bác sỹ chăm sóc sức khoẻ có chứng nhận, theo luật định của tiểu bang, được ủy quyền về mặt pháp lý để thực hiện các quyết định này ở hầu hết các tiểu bang theo luật chỉ thị của nhà nước. Toà án chỉ tham gia khi bản thân quyết định hoặc khía cạnh khác của quy trình bị thách thức bởi bệnh nhân hoặc người khác.

Năng lực lâm sàng được cụ thể đối với một quyết định chăm sóc sức khoẻ đặc biệt và do đó được giới hạn trong quyết định đó. Cấp độ năng lực lâm sàng cần thiết để đưa ra quyết định chăm sóc sức khoẻ phụ thuộc vào sự phức tạp của quyết định đó. Một bệnh nhân giảm khả năng, thậm chí một người có suy giảm nhận thức khá nghiêm trọng, có thể vẫn có đủ năng lực để đưa ra các quyết định chăm sóc sức khoẻ đơn giản, chẳng hạn như liệu có cho phép khám trực tràng hay đặt đường truyền tĩnh mạch hay không. Tuy nhiên, cùng một bệnh nhân có thể không có khả năng quyết định có nên tham gia thử nghiệm lâm sàng hay không.

Cần có những nỗ lực khả thi để đưa bệnh nhân vào quá trình ra quyết định. Bỏ qua quyết định của bệnh nhân có năng lực hoặc chấp nhận quyết định của bệnh nhân không có năng lực là không có đạo đức và có nguy cơ trách nhiệm dân sự. Khả năng của một bệnh nhân để thực hiện một quyết định cũng rất quan trọng đối với các bác sĩ để đánh giá. Ví dụ, một bệnh nhân bị gãy chân có thể quyết định trở về nhà nhưng không thể chăm sóc bản thân trong thời gian hồi phục. Cung cấp sự hỗ trợ cần thiết để thực hiện một quyết định trở thành một mục tiêu quan trọng của việc chăm sóc.

Năng lực có thể bị gián đoạn, thay đổi, và bị ảnh hưởng bởi môi trường. Bệnh nhân thiếu năng lực do say rượu, mê sảng, hôn mê, trầm cảm nặng, kích động, hoặc các chứng suy giảm khác có thể lấy lại được năng lực sau khi được điều trị. Để có được sự chấp thuận đối với một bệnh nhân thiếu năng lực về mặt lâm sàng, các bác sĩ chăm sóc sức khoẻ phải liên lạc với người đại diện hoặc người được ủy quyền được chỉ định trong giấy uỷ quyền lâu dài của bệnh nhân để chăm sóc sức khoẻ hoặc một người thay thế được ủy quyền hợp pháp khácxem Đồng ý và Thẩm định Quyết định). Nếu cần phải cấp cứu khẩn cấp hoặc cấp cứu (ví dụ như đối với một bệnh nhân không tỉnh sau một trường hợp cấp tính) và không có người thay thế nào được chỉ định hoặc người thay thế không có sẵn, thì học thuyết về sự đồng ý giả định được áp dụng: Bệnh nhân được cho là đồng ý với bất kỳ điều trị khẩn cấp cần thiết nào. Quá trình đưa ra các quyết định về chăm sóc sức khoẻ khẩn cấp cho những người không tự quyết định được sẽ ít khi được đưa ra tòa án.

Năng lực pháp lý

Năng lực pháp lý (còn gọi là năng lực) là một tình trạng pháp lý; nó không thể được xác định bởi các bác sỹ chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, các bác sĩ chăm sóc sức khoẻ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình đánh giá. Ở Mỹ, những người từ 18 tuổi trở lên được coi là có khả năng về mặt pháp lý tự đưa ra quyết định chăm sóc sức khỏe cho bản thân họ. Những người vị thành niên tự do là những người dưới độ tuổi trưởng thành (thường là 18 tuổi) và cũng được coi là có đủ năng lực pháp lý. Định nghĩa của nhóm này khác nhau theo từng bang, nhưng thường bao gồm những người vị thành niên kết hôn, đang ở trong lực lượng vũ trang hoặc những người đã có bản án của tòa án về sự tự do.

Mọi người vẫn có khả năng pháp lý cho đến khi thẩm phán có thẩm quyền thích hợp tuyên bố họ không có khả năng hợp pháp về một số hoặc tất cả các lĩnh vực hoạt động. Tuyên bố này thường xảy ra thông qua thủ tục giám hộ hoặc người giám hộ trong các tòa án. Các yêu cầu pháp lý về khai báo sự mất năng lực pháp lý khác nhau theo từng tiểu bang. Tuy nhiên, cần phải chứng minh được một số sự kết hợp sau đây:

  • Tình trạng tàn tật (ví dụ như khuyết tật về trí tuệ, rối loạn tâm thần, chứng sa sút trí tuệ, ý thức thay đổi, sử dụng ma túy)

  • Thiếu khả năng nhận thức để nhận và đánh giá thông tin hoặc để đưa ra hoặc thông báo quyết định

  • Không có khả năng đáp ứng các yêu cầu thiết yếu về sức khoẻ thể chất, an toàn, hoặc tự chăm sóc mà không cần can thiệp bảo vệ

  • Một phát hiện rằng giám hộ hoặc người giám hộ là một lựa chọn ít hạn chế nhất để bảo vệ người đó

Nếu bác sĩ muốn biết khả năng pháp lý của một người, họ có thể tìm kiếm quyết định của tòa. Các bác sĩ có thể được yêu cầu làm chứng hoặc cung cấp tài liệu cho buổi điều trần để xác định năng lực pháp lý.

Khi Toà án tuyên bố một người bị mất năng lực về pháp lý, Tòa án chỉ định một người giám hộ hoặc người bảo vệ để đưa ra các quyết định ràng buộc về mặt pháp lý đối với người đó, trong mọi vấn đề hoặc trong một số phạm vi giới hạn các vấn đề được tòa chỉ định. Các tòa án cũng có thể đưa ra các quyết định về các vấn đề cụ thể đang tranh chấp (ví dụ, một quyết định điều trị cụ thể hoặc một hướng dẫn cụ thể theo ý chí sống của bệnh nhân)

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

TRÊN CÙNG