Thị dâm là sự đạt được kích thích tình dục bằng cách quan sát những người khỏa thân, cởi quần áo, hoặc đang tham gia quan hệ tình dục. Khi những quan sát này là từ những người không nghi ngờ, hành vi tình dục này thường dẫn đến các vấn đề về mối quan hệ và pháp luật. Rối loạn thị dâm bao gồm hành động theo sự thôi thúc hoặc tưởng tượng thị dâm với một người không được sự đồng ý của họ hoặc gặp phải tình trạng đau khổ hoặc suy giảm chức năng đáng kể do những thôi thúc và xung động đó ở một người ít nhất 18 tuổi.
Thói nhìn trộm là một dạng của rối loạn lệch lạc tình dục, nhưng hầu hết những người có sở thích nhìn trộm không đáp ứng các tiêu chuẩn lâm sàng của rối loạn lệch lạc tình dục, trong đó hành vi, tưởng tượng hoặc ham muốn mãnh liệt của người đó dẫn đến đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc suy giảm chức năng hoặc gây hại cho người khác (trong thị dâm bao gồm cả việc hành động theo ham muốn với một người không đồng ý) (1). Tình trạng bệnh cũng phải kéo dài ≥ 6 tháng trước khi có thể đưa ra chẩn đoán.
Sự loạn dục nhìn trộm thường bắt đầu trong giai đoạn vị thành niên hoặc giai đoạn sớm của tuổi trưởng thành. Loạn dục nhìn trộm tuổi vị thành niên thường được xem xét nhẹ nhàng hơn; một vài vị thành niên cũng đã bị bắt vì điều này. Khi loạn dục nhìn trộm trở thành bệnh lý, những người loạn dục nhìn trộm dành thời gian đáng kể để tìm kiếm các cơ hội nhìn trộm, thường để né tránh việc thực hiện những trách nhiệm quan trọng trong cuộc sống của họ. Cực khoái thường đạt được bằng cách thủ dâm trong hoặc sau khi thực hiện hoạt động nhìn trộm. Những người nhìn trộm không tìm kiếm sự tiếp xúc tình dục với những người đang được quan sát.
Mong muốn quan sát người khác trong các tình huống tình dục là điều bình thường và bản thân nó không phải là bất thường. Việc xem riêng những hình ảnh và video khiêu dâm hiện đang phổ biến rộng rãi trên internet cũng không được coi là hành vi thị dâm vì nó thiếu yếu tố quan sát bí mật, vốn là đặc điểm của hành vi thị dâm. Tuy nhiên, với sự thu hẹp của camera giám sát và sự thịnh hành của camera điện thoại di động, hành vi quay lén bằng video liên quan đến những người không đồng ý cởi đồ hoặc tham gia vào hoạt động tình dục ngày càng phổ biến và thường bị coi là tội phạm ở hầu hết các quốc gia.
Ở nhiều nền văn hoá, những người có tình trạng thị dâm có nhiều cơ hội pháp lý để xem quan hệ tình dục (ví dụ: kỹ thuật số hoặc bản in sách ảnh khiêu dâm). Tuy nhiên, các hành vi nhìn trộm là những hành vi tình dục phổ biến nhất mà đưa đến việc phạm luật mức độ nhẹ. Trong 1 nghiên cứu cắt ngang về 17 người đàn ông bị kết án vì tiền sử theo dõi người khác, các yếu tố tiền thân dẫn đến chẩn đoán rối loạn thị dâm bao gồm các bệnh lý tâm thần đi kèm, rối loạn điều hòa cảm xúc, kỹ năng đối phó kém, ham muốn tình dục thái quá, khó khăn trong các mối quan hệ và nhiều yếu tố gây căng thẳng trong cuộc sống (2).
Hầu hết những người có hành vi thị dâm không đi khám; do đó, rất khó để xác định chính xác mức độ phổ biến của rối loạn thị dâm trong cộng đồng nói chung. Tỷ lệ phổ biến của hành vi thị dâm (chứng thị dâm) dao động từ 10 đến 40% đã được báo cáo. Tuy nhiên, các tỷ lệ này bị hạn chế ở chỗ thường dựa trên các thiết kế nghiên cứu không tối ưu (3). Trong một nghiên cứu dựa trên dân số, khoảng 12% số nam giới và 4% số nữ giới báo cáo ít nhất 1 lần có hành vi thị dâm (4). Nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nam giới và nữ giới thị dâm là 2:1 đến 3:1 (4, 5). Hầu hết dữ liệu là từ các nghiên cứu về tội phạm tình dục bị giam giữ, không phải từ các mẫu cộng đồng. Những người có rối loạn thị dâm được nghiên cứu trong môi trường nhà tù có thể mắc chứng tăng dục, rối loạn phô bày, trầm cảm, rối loạn hành vi hoặc rối loạn nhân cách chống đối xã hội; do đó, những nghiên cứu này có thể bị ảnh hưởng bởi sự sai lệch về lựa chọn.
Tài liệu tham khảo chung
1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Tái bản lần thứ 5, Text Revision. American Psychiatric Association Publishing; 2022:780-783.
2. Lister VPM, Gannon TA. A Descriptive Model of Voyeuristic Behavior. Sex Abuse. 2024;36(3):320-348. doi:10.1177/10790632231168072
3. Wdowiak K, Maciocha A, Waz J, Witas A. Exploring voyeurism: a review of research. J Education Health and Sport. 2025;77:56925. https://doi.org/10.12775/JEHS.2025.77.56925
4. Långström N, Seto MC. Exhibitionistic and voyeuristic behavior in a Swedish national population survey. Arch Sex Behav. 35(4):427-435, 2006. doi: 10.1007/s10508-006-9042-6
5. Thomas A G, Stone B, Bennett P, et al. Sex differences in voyeuristic and exhibitionistic interests: Exploring the mediating roles of sociosexuality and sexual compulsivity from an evolutionary perspective. Arch Sex Behav. 50(5): –2162, 2021. doi:10.1007/s10508-021-01991-0
Chẩn đoán rối loạn dục nhìn trộm
Đánh giá tâm thần
Tiêu chuẩn lâm sàng để chẩn đoán rối loạn thị dâm từ Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần, tái bản lần thứ 5, Bản sửa đổi văn bản (DSM-5-TR) bao gồm những điều sau đây (1):
Bệnh nhân bị kích thích mãnh liệt và thường xuyên khi quan sát một người không nghi ngờ khỏa thân, cởi quần áo hoặc tham gia quan hệ tình dục; sự kích thích được thể hiện bằng những tưởng tượng, sự thôi thúc mãnh liệt hoặc hành vi.
Bệnh nhân đã hành động theo ham muốn tình dục của họ với một người không có sự đồng ý hoặc những tưởng tượng, ham muốn hoặc hành vi tình dục mãnh liệt này gây ra đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc suy giảm chức năng tại nơi làm việc, trong các tình huống xã hội hoặc trong các lĩnh vực quan trọng khác của cuộc sống.
Tình trạng này kéo dài ≥ 6 tháng.
Trong khi chứng thị dâm có thể bắt đầu biểu hiện ở tuổi vị thành niên hoặc thanh niên, rối loạn thị dâm không được chẩn đoán ở những bệnh nhân < 18 tuổi.
Tài liệu tham khảo về chẩn đoán
1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Tái bản lần thứ 5, Text Revision. American Psychiatric Association Publishing; 2022: 780-783.
Điều trị chứng rối loạn dục nhìn trộm
Nhóm trị liệu tâm lý và hỗ trợ
Chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) – được sử dụng với thành công hạn chế ở những người tự nguyện đến điều trị
Đôi khi thuốc kháng androgen dùng cho những trường hợp nặng
Khi luật pháp bị vi phạm và bị coi là tội phạm tình dục, việc điều trị thường được bắt đầu bằng liệu pháp, nhóm hỗ trợ và thuốc SSRI.
Nếu các liệu pháp này không hiệu quả, đây là trường hợp thường gặp, và nếu rối loạn nặng, nên cân nhắc dùng thuốc làm giảm nồng độ testosterone và do đó làm giảm ham muốn tình dục (1). Những loại thuốc này được gọi là thuốc kháng androgen, mặc dù những loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất có tác dụng ức chế giải phóng testosterone nhưng không ngăn chặn tác dụng của chất này. Dữ liệu hạn chế cho thấy các loại thuốc này làm giảm các hành vi tình dục có ý nghĩa lâm sàng có khả năng dẫn đến bắt giữ (2).
Thuốc bao gồm
Thuốc chủ vận hormone giải phóng Gonadotropin (GnRH) (ví dụ: leuprolide, goserelin)
Medroxyprogesteron acetat giải phóng chậm
Cả hai nhóm thuốc đều làm giảm quá trình sản sinh hormone tạo hoàng thể (LH) và hormone kích thích nang trứng (FSH) của tuyến yên và do đó làm giảm quá trình sản sinh testosterone. Cần có sự đồng ý đầy đủ và theo dõi thích hợp về men gan và nồng độ testosterone trong huyết thanh.
Tài liệu tham khảo về điều trị
1. Culos C, Di Grazia M, Meneguzzo P. Pharmacological Interventions in Paraphilic Disorders: Systematic Review and Insights. J Clin Med. 2024;13(6):1524. Xuất bản ngày 7 tháng 3 năm 2024. doi:10.3390/jcm13061524
2. Turner D, Briken P. Treatment of paraphilic disorders in sexual offenders or men with a risk of sexual offending with luteinizing hormone-releasing hormone agonists: An updated systematic review. J Sex Med. 5(1):77-93, 2018. doi: 10.1016/j.jsxm.2017.11.013
Những điểm chính
Hầu hết những người có hành vi thị dâm không đáp ứng các tiêu chuẩn lâm sàng về chứng rối loạn thị dâm.
Hành vi nhìn trộm là hành vi tình dục phổ biến nhất có thể liên quan đến pháp luật.
Chẩn đoán rối loạn thị dâm chỉ được đưa ra ở người trưởng thành trên 18 tuổi, nếu tình trạng này kéo dài ≥ 6 tháng và nếu bệnh nhân đã hành động theo ham muốn tình dục của họ với người không đồng ý hoặc nếu tưởng tượng, ham muốn mãnh liệt hoặc hành vi của họ gây ra đau khổ đáng kể về mặt lâm sàng hoặc làm suy yếu chức năng.
Hầu hết những người có hành vi thị dâm đều không tự nguyện đi khám
Việc điều trị cho những bệnh nhân bị giam giữ vì tội phạm tình dục trước tiên là bằng liệu pháp tâm lý và SSRI và nếu cần điều trị bổ sung và có được sự đồng ý của người bệnh, thì sẽ dùng thuốc kháng androgen.
