MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

Đang tải

Đau nguyên nhân thần kinh

Theo

John Markman

, MD, University of Rochester School of Medicine and Dentistry;


Sri Kamesh Narasimhan

, PhD, University of Rochester

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg4 2014| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg4 2014

Đau thần kinh là kết quả của tổn thương hoặc rối loạn chức năng của hệ thống thần kinh ngoại biên hoặc trung ương, hơn là kích thích các thụ thể nhận cảm đau. Gợi ý chẩn đoán khi đau không tương xứng với tổn thương mô, rối loạn cảm giác (như bỏng rát, ngứa ran) và các dấu hiệu tổn thương dây thần kinh được phát hiện trong quá trình khám thần kinh. Thường điều trị với các thuốc hỗ trợ (ví dụ thuốc chống trầm cảm, thuốc chống co giật, baclofen, thuốc giảm đau tại chỗ) mặc dù đau nguyên nhân thần kinh đáp ứng với opioid,

Đau có thể tiến triển sau tổn thương thần kinh ở bất kỳ mức độ nào, có thể là ngoại vi hoặc trung ương; có thể có sự tham gia của cả hệ thống thần kinh giao cảm (gây đau kéo dài nguyên nhân giao cảm). Các hội chứng cụ thể bao gồm đau dây thần kinh sau herpes (zona thần kinh) (xem Herpes zoster : Đau dây thần kinh sau Zona), đau kiểu rễ thần kinh, đau do tổn thương đơn dây thần kinh, đau đa dây thần kinh(đặc biệt là do bệnh đái tháo đường-xem Biến chứng của đái tháo đường : Bệnh thần kinh đái tháo đường), hội chứng đau trung ương (có thể gây ra bởi hầu như bất kỳ tổn thương thực thể ở bất kỳ mức độ nào của hệ thần kinh), các hội chứng đau sau phẫu thuật (hội chứng sau phẫu thuật tuyến vú, hội chứng sau mổ lồng ngực, đau chi ma) và hội chứng đau vùng phức tạp (loạn trương lực giao cảm và đau cơ -xem Hội Chứng Đau cục bộ phức tạp (CRPS)).

Nguyên nhân

Tổn thương dây thần kinh ngoại biên hoặc rối loạn chức năng có thể dẫn đến đau thần kinh. Ví dụ như bệnh đau đơn dây thần kinh (ví dụ: hội chứng ống cổ tay, bệnh lý rễ thần kinh), bệnh lý đám rối thần kinh (thường là do tăng áp lực lên dây thần kinh, bởi u thần kinh, ung thư, hoặc thoát vị đĩa đệm) và bệnh lý đa dây dây thần kinh ( đặc trưng bởi bệnh lý thần kinh do rối loạn chuyển hóa xem Bảng: Một số nguyên nhân gây bệnh lý hệ thần kinh ngoại biên). Cơ chế có lẽ thay đổi và có thể liên quan đến tăng số lượng các kênh Na trên dây thần kinh đang tái tạo .

Hội chứng đau thần kinh trung ương dường như liên quan đến tái tổ chức thụ thể nhận cảm trung ương; các loại đau chủ yếu là đau do gián đoạn synap thần kinh và đau dai dẳng do thần kinh giao cảm Cả hai đều rất phức tạp và, mặc dù có liên quan với nhau nhưng vẫn có một số khác biệt đáng kể.

Đau do gián đoạn synap thần kinh là do sự gián đoạn một phần hoặc toàn bộ hoạt động thần kinh ngoại biên hoặc trung tâm, ví dụ như đau dây thần kinh sau herpes, đau thần kinh trung ương (đau sau khi bị thương tổn thần kinh trung ương) và đau chi ma (đau cảm nhận ở vùng thân thể bị cắt cụt,xem Biến chứng). Cơ chế vẫn chưa được làm sáng tỏ, nhưng có thể liên quan đến sự nhạy cảm của các tế bào thần kinh trung ương, với ngưỡng kích hoạt thấp hơn và mở rộng vùng không gian nhận cảm.

Đau thần kinh giao cảm phụ thuộc vào hoạt động thần kinh giao cảm. Hội chứng đau cục bộ phức tạp đôi khi liên quan sự đau dai dẳng do thần kinh giao cảm Các loại đau thần kinh khác có thể có sự tham gia của cơ chế thần kinh giao cảm. Cơ chế có thể liên quan đến bất thường các kết nối thần kinh giao cảm - thần kinh tự chủ (ephapses), thay đổi phản ứng viêm tại chỗ, và thay đổi trong tủy sống

Triệu chứng cơ năng và thực thể

Rối loạn cảm giác (tự phát hoặc gây bỏng rát, thường chồng lấp với nhau) là đặc trưng, nhưng cũng có thể đau sâu và nhức nhối. Những rối loạn cảm giác khác cũng có thể xuất hiện, ví dụ như tăng cảm giác, tăng đau, dễ nhạy cảm (đau không do kích thích gây đau), và đáp ứng quá mức (đặc biệt là rất khó chiu, đáp ứng đau quá mức). Triệu chứng kéo dài, thường kéo dài sau khi loại bỏ nguyên nhân chính (nếu có) bởi vì hệ thần kinh trung ương trở nên nhạy cảm và được tái tạo lại.

Chẩn đoán

  • Đánh giá lâm sàng

Nghi ngờ đau thần kinh khi các triệu chứng đặc trưng có hoặc nghi ngờ tổn thương dây thần kinh. Nguyên nhân (ví dụ: cắt cụt, đái tháo đường) có thể nhận thấy dễ dàng. Nếu không, chẩn đoán thường dựa trên mô tả triệu chứng. Đau dai dẳng do nguyên nhân giao cảm cải thiện khi phong bế thần kinh giao cảm.

Điều trị

  • Liệu pháp đa trị liệu (ví dụ: điều trị tâm lý, phương pháp vật lý, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống co giật, đôi khi phẫu thuật)

Nếu các vấn đề chẩn đoán, phục hồi chức năng và tâm lý xã hội không được lưu tâm đầy đủ, khả năng điều trị thành công sẽ rất hạn chế. Đối với các tổn thương thần kinh ngoại vi, cần phải cố gắng để ngăn ngừa sự thay đổi thiểu dưỡng, loại bỏ tình trạng teo cơ và cứng khớp. Phẫu thuật khi cần thiết để giảm bớt sự đè ép. Luôn cân nhắc các yếu tố tâm lý từ khi bắt đầu điều trị. Phải điều trị lo âu và trầm cảm phải một cách thích hợp. Khi rối loạn chức năng đã trở nên bền vững, bệnh nhân cần được tiếp cận toàn diện tại cơ sở chuyên khoa về giảm đau.

Một số loại thuốc có hiệu quả vừa phải (xem Bảng: Thuốc dùng cho đau nguyên nhân thần kinh; xem thêm EFNS (European Federation of Neurological Societies) guidelines on the pharmacological treatment of neuropathic pain: 2010 revision), nhưng không có tác dụng cải thiện hoàn toàn, hoặc gần như hoàn toàn. Thuốc chống trầm cảm và thuốc chống co giật thường được sử dụng phổ biến nhất. Đã có những bằng chứng rất mạnh ủng hộ hiệu quả của một số thuốc chống trầm cảm và thuốc chống co giật.

Thuốc giảm đau opioid có thể giúp giảm đau, nhưng nói chung ít hiệu quả hơn trong đau cảm thụ cấp; tác dụng phụ làm ngăn trở tác dụng giảm đau đầy đủ. Miếng dán có chứa lidocaine điều trị tại chỗ có thể hiệu quả với các hội chứng đau ngoại biên

Các phương pháp điều trị hiệu quả tiềm năng khác bao gồm

  • Kích thích tủy sống bằng điện cực đặt ngoài màng cứng dùng trong các loại đau thần kinh nhất định (ví dụ như đau chân mạn tính sau phẫu thuật cột sống)

  • Cấy điện cực dọc theo dây hạch và các dây thần kinh ngoại biên dùng cho một số bệnh đau thần kinh mạn tính

  • Phong bế thần kinh giao cảm, thường không có hiệu quả, ngoại trừ một số bệnh nhân có hội chứng đau cục bộ phức tạp

Những điểm chính

  • Đau thần kinh có thể là kết quả quá trình gián đoạn hoạt động dây thần kinh ly tâm hoặc hướng tâm

  • Nghi ngờ đau thần kinh nếu bệnh nhân có rối loạn cảm giác, hoặc nếu cơn đau không tương xứng với tổn thương mô và nghi ngờ có tổn thương thần kinh.

  • Điều trị bệnh nhân sử dụng đa phương pháp (ví dụ: điều trị tâm lý, vật lý trị liệu, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống co giật, thuốc giảm đau, phẫu thuật) và phục hồi chức năng nếu phù hợp.

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

TRÊN CÙNG