MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

honeypot link

Đau hạ vị

Theo

David H. Barad

, MD, MS, Center for Human Reproduction

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg11 2016| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg11 2016
Nguồn chủ đề

Đau vùng chậu là cảm giác không thoải mái vùng bụng dưới mà nhiều phụ nữ phàn nàn về điều này. Cần phân biệt với đau tầng sinh môn, xảy ra ở bộ phận sinh dục ngoài và da vùng tầng sinh môn

Nguyên nhân

Đau vùng chậu có thể bắt nguồn từ các cơ quan sinh sản (cổ tử cung, tử cung, phần phụ tử cung) hoặc các cơ quan khác. Đôi khi không rõ nguyên nhân

Các rối loạn phụ khoa

Một số rối loạn phụ khoa (xem Bảng: Một số nguyên nhân phụ khoa gây ra đau hạ vị) gây ra cơn đau lặp lại (tức là cơn đau tái phát trong cùng giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt). Ở một vài người thì cơn đau này lại không liên quan gì đến chu kỳ kinh nguyệt. Cơn đau khởi phát từ từ hoặc đột ngột đều có thể phân biệt được.

Nói chung, các nguyên nhân phụ khoa phổ biến nhất của đau vùng chậu bao gồm:

U xơ tử cung có thể gây ra đau hạ vị nếu chúng thoái hóa hoặc nếu chúng nằm trong tử cung dẫn đến chảy máu hoặc to quá mức Hầu hết u xơ tử cung không gây đau.

Bảng
icon

Một số nguyên nhân phụ khoa gây ra đau hạ vị

Nguyên nhân

Những dấu hiệu gợi ý

Phương pháp chẩn đoán*

Liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt

Đau chói nhiều và đau nhức liên tục trước vài ngày hoặc vào thời điểm có kinh nguyệt và thường kèm theo đau đầu, buồn nôn, chướng bụng, táo bón, đi ngoài hay đi tiểu thường xuyên.

Triệu chứng thường xuất hiện trong 24 giờ đầu nhưng đôi khi tồn tại tới 2-3 ngày sau khi có kinh.

Đánh giá lâm sàng

Đau chói hoặc đau căng cứng trước và trong thời gian đầu kinh nguyệt, thường bị đau bụng kinh, quan hệ đau hoặc đau xói xuống dưới

Cơn đau có thể không liên quan tới chu kỳ kinh

Ở giai đoạn tiến triển, đôi khi tử cung đổ sau, căng cứng và giảm di động.

Đôi khi khối u cố định (có thể là khối lạc nội mạc tử cung) hoặc khối u căng khi khám tay âm đạo hoặc thăm trực tràng

Đánh giá lâm sàng

Nội soi

Đau thần kinh trung ương

Có thể đau nhói nặng, đột ngột và giảm dần trong 1-2 ngày

Thường đi kèm với ra máu âm đạo ít một

Xảy ra giữa chu kỳ (trong quá trình rụng trứng), do kích thích nhẹ phúc mạc, hoặc có sự rụng trứng

Đánh giá lâm sàng

Chẩn đoán phân biệt

Không liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt

Bắt đầu dần dần cơn đau hạ vị và cổ tử cung tiết dịch nhầy

Đôi khi sốt, khó tiểu, đau khi giao hợp

Thông thường, cổ tử cung di động khó và phần phụ khá căng

Hiếm hơn, khi là khối u phần phụ ( ví dụ như abcess )

Đánh giá lâm sàng

Nuôi cấy dịch cổ tử cung

Đôi khi nếu nghi ngờ có abces thì nên siêu âm hạ vị

Cơn đau đột ngột thì thường nặng nhất lúc khởi phát rồi giảm nhanh trong vài giờ

Đôi khi có chảy máu âm đạo ít, buồn nôn, nôn mửa, và các dấu hiệu phản ứng phúc mạc

Đánh giá lâm sàng

Đôi khi siêu âm vùng chậu

Cơn đau cục bộ khởi phát đột ngột, đau dai dẳng thường kèm ra máu âm đạo và đôi khi có ngất hoặc dấu hiệu của shock mất máu.

Cổ tử cung đóng kín

Đôi khi có bụng chướng cấp tính hoặc khối phần phụ căng

Định lượng beta-hCG

Siêu âm vùng chậu

Đôi khi phải nội soi ổ bụng hoặc phẫu thuật mở bụng để kiểm tra

Thoái hoá cấp củau xơ tử cung .

Cơn đau khởi phát đột ngột, chảy máu âm đạo

Phổ biến nhất trong 12 tuần đầu của thai kỳ hoặc sau khi sinh hay sau khi chấm dứt thai kỳ

Siêu âm vùng chậu

cơn đau đột ngột, đau một bên, đôi khi đau nhói lên (do xoắn không liên tục)

Thường kèm với buồn nôn, nôn, các dấu hiệu của phản ứng phúc mạc, và di động cổ tử cung cảm giác căng đau

Có mặt của các yếu tố nguy cơ (ví dụ, mang thai, kích thích phóng noãn, buồng trứng to > 4 cm)

Siêu âm doppler vùng chậu để khảo sát

Đôi khi nội soi ổ bụng hoặc phẫu thuật mở bụng để đánh giá

Khởi phát đau dần dần kèm theo tiết dịch âm đạo (xuất hiện trước khi chảy máu), chảy máu âm đạo bất thường (ví dụ, chảy máu sau mãn kinh, xuất huyết tái phát trước mãn kinh)

Khám tay hiếm khi sờ được khối tại tiểu khung

Siêu âm tiểu khung

Sinh thiết

Đôi khi các xét nghiệm bổ sung như soi buồng tử cung hoặc siêu âm bơm nước buồng tử cung để tìm các bất thường trong niêm mạc tử cung

Dính

Bắt đầu đau vùng chậu (thường trở thành mạn tính) hoặc giao hợp đau nhất là ở những bệnh nhân đã từng phẫu thuật ổ bụng hay có tiền sử viêm nhiễm vùng chậu trước đó.

Không chảy máu hoặc tiết dịch âm đạo

Đôi khi buồn nôn và nôn (gợi ý tắc ruột)

Đánh giá lâm sàng

Chẩn đoán phân biệt

Đôi khi các khối u gây nghẹt vùng bụng( chụp phim thẳng bụng hoặc bụng nghiêng )

Chảy máu âm đạo có liên quan đến đau quặn bụng dưới hoặc đau lưng trong giai đoạn đầu của thai kỳ và kèm theo các triệu chứng khác của thai kỳ sớm, như căng vú, buồn nôn và trễ kinh.

Đánh giá lâm sàng

Thử thai

Siêu âm vùng chậu để đánh giá tình trạng của thai nghén

*Khám vùng chậu, xét nghiệm nước tiểu, và xét nghiệm nước tiểu hoặc xét nghiệm máu xác định thai nên được thực hiện. Hầu hết bệnh nhân có các triệu chứng cấp tính hoặc tái phát đều cần siêu âm vùng chậu.

Beta-hCG = beta tiểu đơn vị của gonadotropin ở người.

Các rối loạn không thuộc phụ khoa

Các chứng rối loạn không thuộc phụ khoa gây đau vùng chậu có thể là

  • GI (ví dụ, khối u, táo bón, áp xe phần trên cao trực tràng)

  • Đường tiết niệu (ví dụ viêm bàng quang, viêm kẽ bàng quang, sỏi)

  • Cơ xương khớp (ví dụ, giãn khớp vệ do đẻ đường âm đạo trước đó, co thắt cơ bụng)

  • Trầm cảm (ví dụ, mất ngủ, tác dụng phụ của lạm dụng thể chất, tâm lý, hoặc lạm dụng tình dục trước đó)

Thường là rất khó để xác định.

Đánh giá

Đánh giá đau vùng chậu phải được nhanh chóng thực hiện bởi vì có một số nguyên nhân gây ra đau vùng chậu (ví dụ: có thai ngoài tử cung, xoắn phần phụ) cần điều trị ngay lập tức.

Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ thì cần phải xác định có mang thai hay không

Tiền sử

tiền sử bệnh hiện tại bao gồm tiền sử phụ khoa (tiền sử thai nghén, kinh nguyệt, tiền sử bệnh lây truyền qua đường tình dục) và thời điểm bắt đầu, thời gian, vị trí, và đặc điểm cơn đau. Chất lượng, mức độ đau, mức độ nghiêm trọng, vị trí của đau và mối liên quan của nó với chu kỳ kinh nguyệt được ghi nhận và có thể gợi ý các nguyên nhân có thể xảy ra nhất. Các triệu chứng quan trọng đi kèm bao gồm ra máu âm đạo, tiết dịch âm đạo và triệu chứng không ổn định về huyết động (ví dụ, chóng mặt, đau đầu nhẹ, ngất hoặc xỉu).

Rà soát hệ thống nên tìm kiếm các triệu chứng gợi ý các nguyên nhân có thể có, bao gồm những điều sau:

  • ốm nghén, ngực to lên hoặc căng, hoặc mất kinh: dấu hiệu đang mang thai

  • Sốt và ớn lạnh: dấu hiệu của nhiễm trùng

  • Đau bụng, buồn nôn, nôn, hoặc thay đổi thói quen đi ngoài: rối loạn GI (đường ruột)

  • Rối loạn đường tiết niệu: đi tiểu nhiều lần, tiểu dắt, tiểu són

tiền sử các bệnh trước đó nên lưu ý đến tiền sử vô sinh, thai ngoài tử cung, viêm vùng chậu, sỏi niệu quản, viêm túi thừa, và bất cứ ung thư GI (đường tiêu hoá ) hay GU (Đường tiết niệu) nào. Nên lưu ý về tiền sử các phẫu thuật trước đây vùng bụng và vùng chậu.

Khám lâm sàng

Khám lâm sàng bắt đầu bằng việc tìm các dấu hiệu sinh tồn toàn thân (như sốt, hạ huyết áp) và tập trung vào việc khám vùng bụng và tiểu khung.

Khám bụng để xác định sự căng cứng, các khối bất thường hay các dấu hiệu phúc mạc. Thăm trực tràng để kiểm tra xem có khối bất thường hay có máu trong phân không. Dựa vào vị trí và bất kỳ phát hiện nào đi kèm có thể tìm được nguyên nhân. (xem Bảng: Một số manh mối chốt để chẩn đoán đau vùng chậu).

Khám tiểu khung bao gồm kiểm tra bộ phận sinh dục ngoài, khám mỏ vịt và khám tay. Cổ tử cung kiểm tra xem có tiết dịch bất thường hay không, có sa tử cung không hay cổ tử cung có chít hẹp hay có tổn thương gì không. Khám bằng tay để kiểm tra sự di dộng của cổ tử cung, có khối phần phụ hay tử cung có to hoặc căng hay không.

Những dấu hiệu quan trọng

Những phát hiện sau đây đang được quan tâm đặc biệt:

  • Sốc hoặc sốc xuất huyết (ví dụ: nhịp tim nhanh, hạ huyết áp)

  • Dấu hiệu phúc mạc (cảm ứng, phản ứng thành bụng)

  • Chảy máu âm đạo sau mãn kinh

  • Sốt hoặc ớn lạnh

  • Đột ngột đau dữ dội với buồn nôn, nôn, tức ngực, hoặc kích động

Giải thích các dấu hiệu

Tính chất và mức độ nghiêm trọng của đau vùng chậu và mối quan hệ của nó với chu kỳ kinh nguyệt có thể gợi ý các nguyên nhân có thể xảy ra nhất (xem Bảng: Một số nguyên nhân phụ khoa gây ra đau hạ vị). Đặc điểm và vị trí cơn đau và các phát hiện đi kèm cũng sẽ cho biết các đầu mối (xem Bảng: Một số manh mối chốt để chẩn đoán đau vùng chậu). Tuy nhiên, những phát hiện có thể không đặc hiệu. Chẳng hạn, lạc nội mạc tử cung có thể là kết quả ở một loạt các phát hiện khác nhau.

Bảng
icon

Một số manh mối chốt để chẩn đoán đau vùng chậu

Phát hiện

Chẩn đoán sơ bộ

Sốc hoặc sốc mất máu

Có thể bị vỡ nang buồng trứng

Tiết dịch âm đạo, sốt , đau và căng ở cả hai bên

Đau bụng dữ dội, đau liên tục (đôi khi có buồn nôn), có thể tiến triển và đạt cường độ đỉnh điểm trong vài giây hoặc vài phút

Đau sỏi thận

Có thai ngoài tử cung

Buồn nôn tiếp theo là biếng ăn, mệt mỏi, sốt và đau bên phải.

Táo bón, tiêu chảy, đau tăng lên khi đi vệ sinh

Rối loạn tiêu hoá

Đau phần tư dưới bên trái ở phụ nữ > 40

Bụng căng cứng toàn bộ hoặc có các dấu hiệu phúc mạc

Viêm phúc mạc (ví dụ như do viêm ruột thừa, viêm túi thừa, các rối loạn tiêu hoá, bệnh viêm vùng chậu, hoặc vỡ nang buồng trứng hay mang thai ngoài tử cung

Đau ở thành trước âm đạo

Rối loạn đường tiểu dưới (ví dụ, viêm kẽ bàng quang), gây đau bàng quang hoặc đau niệu đạo

Khám tay xác định di động tử cung

Dính

Ung thư giai đoạn cuối

Sờ được khối u phần phụ căng hay di động cổ tử cung khó

Có thai ngoài tử cung

Bệnh viêm vùng chậu

U hoặc nang buồng trứng

Xoắn phần phụ

Căng cứng vùng xương mu ở những phụ nữ béo phì, đặc biệt đau tăng khi vận động.

Đau nhức do giãn khớp xương mu

Đau cấp tính, đau có tính chất cục bộ khi đi ngoài, cảm giác sờ có khối di động lên xuống khi thăm trong và ngoài trực tràng, có hoặc không có sốt kèm theo

Áp xe xung quanh trực tràng

Lẫn máu trong phân đại thể hoặc vi thể

Rối loạn tiêu hoá

Đau mạn tính khi đi ngoài, thăm trong và khám ngoài trực tràng có khối di động, cứng, không có sốt kèm theo.

Lạc nội mạc tử cung nặng

Giai đoạn cuối của ung thư cổ tử cung

Xét nghiệm

Tất cả bệnh nhân đau vùng chậu nên làm

  • Xét nghiệm nước tiểu

  • Xét nghiệm thai trong nước tiểu

Nếu bệnh nhân đang mang thai thì phải loại trừ thai ngoài tử cung bằng siêu âm, hoặc nếu siêu âm không rõ ràng thì kiểm`tra bằng các xét nghiệm khác (xem Đau bụng trong giai đoạn sớm của thai kỳ). Nếu nghi ngờ mang thai có thể < 5 tuần, nên làm xét nghiệm máu vì que thử có thể không nhạy với khi thai gia đoạn sớm.

Các xét nghiệm khác được chỉ định dựa vào các triệu chứng nghi ngờ. Nếu bệnh nhân không thể kiểm tra đầy đủ (ví dụ, do đau hay không hợp tác), nghi ngờ có khối vùng chậu thì cần làm thêm siêu âm. Nếu nguyên nhân của cơn đau kéo dài hoặc nghiêm trọng, lặp đi lặp lại mà không xác định được thì nên tiến hành nội soi ổ bụng kiểm tra.

Siêu âm tiểu khung bằng đầu dò âm đạo là một thăm dò hữu ich, nó có thể xác định khối u tốt hơn và giúp chẩn đoán được thai 5 tuần (tức là 1 tuần sau khi chậm kinh). Ví dụ, có dịch tự do ở cùng đồ và xét nghiệm thai dương tính nhưng không có bằng chứng của thai trong buồng tử cung giúp chẩn đoán xác định thai ngoài tử cung.

Điều trị

Điều trị các rối loạn cơ bản khi cần thiết

Đau tiểu khung thường được điều trị ban đầu bằng thuốc uống chống viêm nonsteroids (NSAIDs) Bệnh nhân không đáp ứng tốt với thuốc chống viêm non steroids có thể đáp ứng tốt với thuốc khác.

Nếu NSAIDs không có hiệu quả ,có thể chọn các thuốc giảm đau khác và thuốc ngủ.

Nếu đau về cơ xương khớp thì cần phải nghỉ ngơi, chườm ấm, các bài tập vật lý trị liệu, xoa bóp, giãn cơ, tiêm 0,55 bupivacaine hoặc 1% lidocaine vào các đầu gân.

Nếu không hết được cơn đau thì có thể cắt tử cung nhưng nhiều khi không hiệu quả.

Người Khỏe mạnh

Các triệu chứng đau vùng chậu ở phụ nữ lớn tuổi có thể mơ hồ. Cần xem xét cẩn thận toàn hệ thống, nhất là chức năng ruột và bàng quang.

Ở phụ nữ lớn tuổi, nguyên nhân phổ biến của đau vùng chậu có thể khác nhau vì một số rối loạn gây đau vùng chậu trở nên phổ biến hơn khi phụ nữ có tuổi, đặc biệt là sau khi mãn kinh. Những rối loạn này bao gồm

Tiền sử về tình dục cần được khai thác; các bác sĩ lâm sàng thường không nhận ra rằng nhiều phụ nữ vẫn quan hệ tình dục trong suốt cuộc đời của họ. Cần xác định về bạn đời của người phụ nữ đang sống trước khi điều tra về hoạt động tình dục. Ở phụ nữ lớn tuổi, kích ứng âm đạo, ngứa, các triệu chứng về tiết niệu, hoặc chảy máu có thể xảy ra sau khi quan hệ tình dục. Những vấn đề như vậy thường xuất hiện sau vài ngày.

Ăn mất ngon, giảm cân, suy nhược cơ thể, hoặc thay đổi đột ngột tại cơ quan tiêu hoá có thể là dấu hiệu ung thư buồng trứng hoặc tử cung và cần đánh giá lâm sàng toàn diện.

Những điểm chính

  • Đau vùng chậu là bệnh phổ biến và có thể có nguyên nhân phụ khoa hoặc không phải phụ khoa.

  • Mang thai nên được loại trừ ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.

  • Tính chất, mức độ nghiêm trọng, vị trí đau và mối liên quan của nó với chu kỳ kinh nguyệt có thể gợi ý ra phần lớn các nguyên nhân.

  • Đau bụng kinh là nguyên nhân phổ biến gây đau vùng hạ vị nhưng cần được chẩn đoán phân biệt.

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRÊN CÙNG