honeypot link

MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

Tổng quan về vi khuẩn

Theo

Hans P. Schlecht

, MD, MSc, Drexel University College of Medicine;


Christopher Bruno

, MD, Drexel University College of Medicine

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg1 2015| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg1 2015
Nguồn chủ đề

Vi khuẩn là những vi sinh vật có chuỗi ADN xoắn kép ( ngoại trừ Mycoplasma) và vách tế bào. Hầu hết các vi khuẩn sống ngoài tế bào. Một số vi khuẩn (ví dụ:, Salmonella typhi; Neisseria gonorrhoeae; Legionella, Mycobacterium, Rickettsia, Chlamydia, và Chlamydophila spp) ưu tiên cư trú và nhân rộng trong nội bào. Một số vi khuẩn như Chlamydiae, Chlamydophila sp và rickettsiae là mầm bệnh nội bào bắt buộc (tức là, chỉ có thể phát triển, sinh sản, và gây bệnh chỉ trong các tế bào của vật chủ). Các loại khác (ví dụ:, Salmonella typhi, Brucellasp, Francisella tularensis, N. gonorrhoeae, N. meningitidis, LegionellaListeria spp, Mycobacterium tuberculosis) là các mầm bệnh nội bào không bắt buộc.

Nhiều vi khuẩn có mặt ở người như hệ thực vật thông thường, thường ở số lượng lớn và ở nhiều nơi (ví dụ ở đường tiêu hóa). Chỉ có một vài loài vi khuẩn là mầm bệnh của con người.

Vi khuẩn được phân loại theo các tiêu chí sau (xem Bảng: Phân loại các vi khuẩn gây bệnh thông thường).

Hình thái học

Vi khuẩn có thể có dạng

  • Hình trụ (bacilli)

  • Hình cầu (cocci)

  • Xoắn ốc (spirochetes)

Một vài cầu khuẩn, nhiều loại trực khuẩn,và phần lớn xoắn khuẩn đều di chuyển được

Nhuộm soi

Nhuộm phổ biến nhất đối với việc nhận diện vi khuẩn nói chung là nhuộm gram Vi khuẩn Gram dương giữ lại thuốc nhuộm tinh thể màu tím (có màu xanh đậm) sau khi cố định bằng iod, khử màu bằng cồn và nhuộm tương phản bằng safranin;vi khuẩn gram âm, không bắt thuốc nhuộm màu tím, thể hiện màu đỏ. Các vi khuẩn Gram âm có một màng ngoài bổ sung chứa lipopolysaccharide (endotoxin), làm tăng độc tính của chúng (Đối với các yếu tố khác làm tăng tính gây bệnh của vi khuẩn, xem Các yếu tố tạo thuận lợi cho sự xâm nhập của vi khuẩn.)

Phương pháp nhuộm Ziehl-Neelsen và Kinyoun là nhuộm acid để phát hiện phần lơn mycobacteria, đặc biệt là M. tuberculosis. tuberculosis. Chúng cũng dùng để phát hiện NocardiaCryptosporidia spp. Carbolfuchsin được áp dụng, tiếp theo là khử màu bằng axit clohiđric và ethanol và sau đó phản quang với màu xanh methylene. Nhuộm huỳnh quang (ví dụ, auramine-rhodamine) cũng xác định các sinh vật có tính axit, nhưng cần một kính hiển vi huỳnh quang đặc biệt.

Sự bao bọc

Một số vi khuẩn được bao bọc trong vỏ nang; đối với một số vi khuẩn có vỏ nang (ví dụ, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae), vỏ nang này giúp bảo vệ chúng khỏi bị nuốt bởi các tế bào thực bào. Vỏ nang làm gia tăng sự độc tính của vi khuẩn

Sự yêu cầu oxy

Vi khuẩn hiếu khí ( hiếu khí bắt buộc) đòi hỏi O2 để sản xuất năng lượng và phát triển trong môi trường nuôi cấy Chúng tạo ra năng lượng bằng quá trình hô hấp tế bào hiếu khí.

Vi khuẩn kị khí (bắt buộc kị khí -xem thêm Tổng quan về vi khuẩn kỵ khí) không yêu cầu O2 và không phát triển trong môi trường nuôi cấy nếu có không khí. Chúng sản xuất năng lượng bằng quá trình lên men và hô hấp kị khí. Vi khuẩn kỵ khí phổ biến ở hệ tiêu hoá, sinh dục nữ, kẽ răng miệng và các vết thương kém tưới máu.

Vi khuẩn hiếu kỵ khí tuỳ tiện có thể phát triển với hoặc không O2 Chúng sinh ra năng lượng bằng cách lên men hoặc hô hấp yếm khí khi O2 vắng mặt và nhờ hô hấp tế bào hiếu khí khi O2 có mặt Vi khuẩn hiếu khí ưa thích phân áp O22 giảm đi ví dụ, 2 đến 10%).

Chlamydiae là ký sinh trùng nội bào bắt buộc thu nhận năng lượng từ tế bào chủ và không tự sản sinh ra nó.

Bảng
icon

Phân loại các vi khuẩn gây bệnh thông thường

Kiểu

Vi khuẩn

Hiếu khí bắt buộc

Cầu khuẩn gram âm

Moraxella catarrhalis, Neisseria gonorrhoeae, N. meningitidis

Trực khuẩn gram dương

Corynebacterium jeikeium

trực khuẩn kháng toan kháng cồn

Phức hợp Mycobacterium avium, M. kansasii, M. leprae, M. tuberculosis, Nocardia sp

Nhóm vi khuẩn không len men không thuộc họ vi khuẩn đường ruột

Acinetobacter calcoaceticus, Elizabethkingia meningoseptica (trước đây Flavobacterium meningosepticum), Pseudomonas aeruginosa, P. alcaligenes, khác Pseudomonas sp, Stenotrophomonas maltophilia

Nhóm vi khuẩn không điển hình cầu trực khuẩn gram âm và trực khuẩn gram âm

Brucella, Bordetella, Francisella, và Legionella spp

Treponemataceae ( xoắn khuẩn )

Leptospira sp

Kỵ khí bắt buộc

Trực khuẩn gram âm

Bacteroides fragilis, khác Bacteroides sp, Fusobacterium sp, Prevotella sp

Cầu khuẩn gram âm

Veillonella sp

Cầu khuẩn gram dương

Peptococcus niger, Peptostreptococcussp

Các trực khuẩn Gram dương không tạo thành bào tử

Actinomyces, Bifidobacterium, Eubacterium, và Propionibacteriumspp

Trực khuẩn gram dương sinh nha bào

Clostridium botulinum, C. perfringens, C. tetani, khác Clostridium sp

Kị khí không bắt buộc

Cầu khuẩn gram dương sinh men catalase

Staphylococcus aureusaureus (coagulase dương tính) S. epidermidis (coagulase âm tính), staphylococci coagulase âm tính khác

Cầu khuẩn Gram dương, catalase âm tính

Enterococcus faecalis, E. faecium, Streptococcus agalactiae (nhóm B streptococcus), S. bovis, S. pneumoniae, S. pyogenes (streptococcus nhóm A), streptococci nhóm viridans (S. mutans, S. mitis, S. salivarius, S. sanguis), S. anginosus nhóm (S. anginosus, S. milleri, S. constellatus), Gemella morbillorum

Trực khuẩn gram dương

Bacillus anthracis, Erysipelothrix rhusiopathiae, Gardnerella vaginalis(gram-biến)

Trực khuẩn gram âm

Enterobacteriaceae (Citrobacter sp, Enterobacter aerogenes, Escherichia coli, Klebsiella sp, Morganella morganii, Proteus sp, Plesiomonas shigelloides, Providencia rettgeri, Salmonella typhi, khác Salmonella sp, Serratia marcescens, Shigella sp, Yersinia enterocolitica, Y. pestis)

Nhóm vi khuẩn lên men không thuộc họ vi khuẩn đường ruột

Aeromonas hydrophila, Chromobacterium violaceum, Pasteurella multocida

vi khuẩn không điển hình gram âm cầu trực khuẩn và trực khuẩn

Actinobacillus actinomycetemcomitans, Bartonella bacilliformis, B. henselae, B. quintana, Eikenella corrodens, Haemophilus influenzae, khác Haemophilus sp

Mycoplasma

Mycoplasma pneumoniae

Treponemataceae (vi khuẩn xoắn)

Borrelia burgdorferi, Treponema pallidum

Vi khuẩn hiếu khí

Phẩy khuẩn

Campylobacter jejuni, Helicobacter pylori,

Vibrio cholerae, V. vulnificus

Kí sinh nội bào bắt buộc

Chlamydiaceae

Chlamydia trachomatis, Chlamydophila pneumoniae, C. psittaci

Coxiellaceae

Coxiella burnetii

Rickettsiales

Rickettsia prowazekii, R. rickettsii, R. typhi, R. tsutsugamushi, Ehrlichia chaffeensis, Anaplasma phagocytophilum

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

TRÊN CÙNG